Midiya dili

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Midiya dili
Ölkə
Təsnifatı
Nostratik dillər
Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
Hind-İran dilləri
İran dil qrupu
Qədim İran dilləri[d]
Midiya dili
Dil kodları
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3 xme
IETF xme

Midiya dili və ya Maday dilimidiyalıların dili.[1] Bəzi tədqiqatçılar tərəfindən Zaza, Gilək, Mazandaran, BəlucKürd dilləri ilə yanaşı Şimal–qərbi İran dilləri yarımqrupuna aid olduğu deyilir.[2]

Tədqiqi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çox az sözün tədqiq edilməsiylə Midiya dilinin qədim İran dillərindən biri olması haqqında rəy formalaşdırılmışdır. Qrammatikası haqqında heç nəyin bəlli olmamasına rəğmən bu dillə Avesta diliQədim fars dili arasında oxşarlıqların olduğu qeyd edilmişdir.[3] Midiya dövlətinin mövcud olduğu dövrdə midiya dili bu dövlətin əhatə etdiyi ərazilərdə rəsmi dövlət dili olmuşdur.

Midiya dövrünə aid heç bir sənəd dövrümüzə çatmamışdır və midiyalıların hansı əlifbadan istifadə etmələri də məlum deyildir. Midiya ərazisindən yalnız erkən Əhəməni dövrünə aid bir kitabə aşkarlanmışdır. Həmin kitabə e.ə. VIII əsrə aid olub akkad dilində tərtib edilmişdir və kitabədə Midiya adları və sözləri istifadə edilməmişdir.[4]

Digər qədim dillərdən fərqli olaraq Midiya dilinin müxtəlif mərhələlərdə dəyişdiyini izləmək mümkün olmuşdur. E. ə. IX əsr Assur mixi yazılarında qorunmuş Midiya sözləri və e. ə. V əsr Herodotun Tarix əsərində Midiya–fars münaqişəsindən bəhs edilərkən istifadə edilmiş Midiya sözləri arasında kəskin fərqlər vardır.[5] V əsrdə artıq Midiya dilinə fars dilinin müəyyən təsiri hiss olunmaqdadır. Midiyalıların öz dillərini necə adlandırmaları və ya Midiya dilində bu dilin adının nə olması bəlli deyildir.[6][7]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Ancient Iran::Language". Encyclopædia Britannica Online. 2007. İstifadə tarixi: 2007-03-09.
  2. Schmitt, Rüdiger. Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden: Reichert. 1989.
  3. Skjærvø, Prods Oktor. An Introduction to Old Persian (PDF) (2nd). Cambridge: Harvard. 2005.
  4. Dandamayev, Muhammad & I. Medvedskaya. "Media". Encyclopedia Iranica (OT 10). Costa Mesa: Mazda. 2006.
  5. "Ancient Iran::The coming of the Iranians". Encyclopædia Britannica Online. 2007. İstifadə tarixi: 2007-02-28.
  6. Kent, Roland G. Old Persian. Grammar, Texts, Lexicon (2nd). New Haven: American Oriental Society. 1953. pp. 8-9.
  7. Diakonoff, Igor M. Media // In Ilya Gershevitch (ed.). Cambridge History of Iran, Vol 2. London: Cambridge UP. 1985. 36–148.