Böyük Zirə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Böyük Zirə
azərb. Böyük ada
Lighthouse in Boyuk Zira.jpg
40°17′40″ şm. e. 49°55′10″ ş. u. / 40.29444° şm. e. 49.91944° ş. u. / 40.29444; 49.91944Koordinatlar: 40°17′40″ şm. e. 49°55′10″ ş. u. / 40.29444° şm. e. 49.91944° ş. u. / 40.29444; 49.91944
Arxipelaq Bakı arxipelaqı
Akvatoriya Xəzər dənizi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Sahəsi 1,4 km²
Uzunluğu 3,1 m
Eni 0,9 m
Sahil uzunluğu 10,5 km
Əhali (2013 ) 0 nəf.
Böyük Zirə (Azərbaycan)
Brown pog.svg
Böyük Zirə (Azərbaycan)
B. Zirə
Desc-20.png
link=:Şəkil:
Böyük Zirə
Commons-logo.svg Böyük Zirə Commonsda

Böyük Zirə (əvvəlki adı Nargin) — Xəzər dənizinin Azərbaycana aid hissəsində yerləşən ada. Böyük Zirə Bakı arxipelaqına aid adadır və Bakı körfəzində yerləşir. Bakının sahil xəttindən 10,5 km məsafədə yerləşən Böyük Zirə adasının 1,4 km² sahəsi var. Uzunluğu 3,1 km ,eni 900 m təşkil edir.Relyefi qayalıq çöküntülərdən ibarət olan adanın qərb hissəsi bir qədər təpəlik, şərq hissəsi bir qədər hündür, şimal sahəsi sıldırımlı, cənub hissəsi isə bütünlüklə meyllidir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Island Boyuk Zira (Nargin).jpg

1884-cü ilin dekabrın 11-də adada ilk Mayak inşa edilir.Mayak 1941 ildə alman hücümları səbəbi ilə əlaqədar dağıdılır.Üstündən 17 il sonra 1958-ci ildə 18m hündürlüyündə daşdan bərpa edilir. Adaya 1719-cu ildə rus çarı I Pyotr dövründə Nargin adı verilib. Bu ad Fin körfəzində yerləşən Nargin (estonca, dar boğaz) adasına bənzədiyi üçün verilib. 1991-ci ildə Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ada yenidən Böyük Zirə adlandırılmağa başlanılıb. Birinci dünya müharibəsi zamanı Türkiyə cəbhəsində ruslara əsir düşən əsgərlər bu adada saxlanılıb və işgəncələrə məruz qalıb. Tarixi qaynaqlarda, türk əsirlərin çoxunun, susuzluqdan, ilanların zəhərləməsi və rusların gülləyə düzməsiylə şəhid olduğu yazılır. O dövrdə Ruslarla əməkdaşlıq içində olan erməni əsgərlər və zabitlərin də türklərə işgəncə etdiyi ifadə edilir. Bəzi məlumatlara görə, o dövrdə Böyük Zirədə 10 min türk əsgəri öldürülüb. 1937-38-ci illər repressiyaları dövründə də Azərbaycanın bir sıra ziyalıları bu adada qətlə yetirilib.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Zirə adasında turizm layihəsi hazırlanıb. Layihəyə əsasən, ada bir neçə zonaya ayrılacaq və orada müxtəlif flora və faunaya malik parkla, qonaqların qarşılanması üçün buxta və otellər salınacaq. Burada buxtaya gəlib-gedən gəmilərə nəzarət məqsədilə hərbi limanın da fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulub. Birinci zona digərlərindən süni kanalla ayrılacaq. Daim güclü küləklərin əsdiyi ikinci zonada isə, qala divarları İçərişəhəri xatırladan arxasında köhnə üslublu evlərdən ibarət şəhərcik yaradılacaq. Burada “Karvansara” adlı otelin də tikilməsi nəzərdə tutulur. Qədim şəhərdəki bütün evlərin birinci mərtəbəsində restoranlar, mağaza və muzeylər yerləşəcək. Şəhərciyin mərkəzində Tolerantlıq meydanı salınacaq və burada məscid, kilsə və sinaqoq yanaşı fəaliyyət göstərəcək. Birinci dünya müharibəsi illərində adada əsir saxlanılan 10 min türk əsgər və vətəndaşın, Stalin təqibləri zamanı bura sürgün olunan şəxslərin qalıqları da salınacaq qardaşlıq qəbristanında dəfn olunacaq. Adada gənclər üçün zona da yaradılacaq, burada diskoteka, konsert və tamaşaların verilməsi üçün amfiteatrın da olması nəzərdə tutulur. Amma artıq səs-küy olmasın deyə bu zonanın “qədim şəhərdən” aralıda salınması planlaşdırılır. Burada yaxt-klub, ticarət mərkəzi, poliklinika, məktəb fəaliyyət göstərəcək. Sahilin 800 metrliyində isə, çimərlik yaradılacaq. Layihənin reallaşması təxminən 3 milyard manata başa gələcək[1].

Mətbuatın verdiyi xəbərə görə Böyük Zirə adasındakı tikinti layihəsini Türkiyənin DİA Holdinq şirkəti həyata keçirir və orada Hindistandan gətirilmiş çoxlu sayda ucuz işçi qüvvəsindən istifadə olunduğu iddia edilir. [2]

Adanın panoraması.
Abşeron arxipelaqı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Böyük Zirə ilə əlaqəli mediafayllar var.

  • Mehparə. “Bilinməyən tarix, Nargin adası əsarəti”: TRT ortaq tariximizin bir dramını günümüzə gətirir: [kanalın çəkilişlərinə başladığı eyniadlı film haqqında] //Mədəniyyət.- 2015.- 15 iyul.- S.11.