Səngi Muğan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Səngi Muğan adası
Muğan Daşı adası.jpg
39°45′00″ şm. e. 49°35′00″ ş. u.
ArxipelaqBakı arxipelaqı
AkvatoriyaXəzər dənizi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Sahəsi0,5 km²
Uzunluğu1,1 m
Eni0,9 m
Hündür nöqtəsi21,7 m
Əhali (2013 )0 nəf.
Səngi Muğan (Azərbaycan)
Brown pog.svg
Səngi Muğan (Azərbaycan)
Səngi Muğan
Desc-20.png
link=:Şəkil:
Səngi Muğan

Muğan Daşı (Səngi Muğan)Xəzər dənizində, Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada. Dilimizdə Səngi Muğan (farsca səngi daş deməkdir, Muğan isə toponimdir. Farsca ada Səngi Müzəffər, rusca Svinoy adlandırılıb. Sahildən 16 km aralıda yerləşir. Ümumi uzunluğu 1,1 km, eni 0,9 km təşkil edir. Ən hündür yeri 21,7 m-dir. Cənub hissəsində Buxta yerləşir. Sahəsi 0.5 km² təşkil edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1666-1669 cı illərdə kazak quldur dəstələrinin Stepan Razinin başcılığı ilə Xəzər dənizinə yürüşü.1906-cı ildə çəkilmiş şəkil

Svinoy adı donuzla hec bir əlaqəsi yoxdur. S vinoy yəni günahkar quldurların məskəni. Stepan Razin 1667-1669 illərdə Xəzər dənizinin cənub, cənub-qərb sahillərinə quldur basqınları təşkil etmişdir. Süleyman şah Səfəvi kazakların basqınlarını dəf etmək üçün Məmmədxan Astaralını 4-minlik ordu ilə onların üzərinə göndərir. Toqquşma 1669-cu ilin iyul ayında baş verir. Dəniz döyüşlərində səriştəli olan kazaklar Səfəvi qüvvələrinə qəfil zərbə endirib gəmiləri batırırlar. Heyət üzvlərinin çoxu dənizdə batır, sağ qalanlar isə əsir düşür. Xan canını qurtarsada oğlu və qızı əsir düşür. Xan qızının ada yaxınlığında suda batırılması sonradan adaya Svinoy adının verilməsinə təsir göstərir. Kazakların adada 1-2 minlik qüvvəsi olması ehtimal edilir. Kazaklar burada uzun müddət qala bilmir su, ərzaq catışmamazlığı xəstəliklər onları 1669-ci ilin avqust ayıda geriyə don çayına qayıtmağa məcbur edir. Ada həmcinin atəşpərəstliklədə əlaqələndirilir. Burada atəşpərəst məbədi olması ehtimalı var. Buxtada arxeoloji tətqiqatlara ehtiyac var. Yaxınlıqda olan İqnat daşı adası (qədim latın dilində od deməkdir: Od adası) buranın atəşpərəstliklə əlaqəsı ehtimalı yaradır. 2005 ildən adada müşahidə məntəqəsi fəaliyyət göstərir. Adada eyni adlı mayak da mövcüddur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]