Sədi Şirazi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sədi
fars. ابومحمد مُصلِح‌الدین بن عَبدُالله سعدی شیرازی
Shirazsaadi.jpg
Sədi Şirazinin İranın Şiraz şəhərində tarix muzeyində saxlanılan mum fiquru
Doğum tarixi 1210
Doğum yeri Şiraz
Vəfat tarixi 1291/1292
Vəfat yeri Şiraz
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti şair, yazıçı, poeziya, ədəbiyyat
Əsərlərinin dili farsca, ərəbcə
Janr Qəzəl
Tanınmış əsərləri
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Sədi (fars. ابومحمد مصلح‌الدین بن عبدالله شیرازی əsl adı Müslihiddin Müşrif ibn Abdulla) – orta əsrlər fars ədəbiyyatının, qəzəl janrının ən görkəmli nümayəndələrindən biri. Sədinin əsərləri dünya ədəbiyyatında həm bədii keyfiyyəti, həm də daşıdığı dərin ictimai-sosial əhəmiyyətinə görə yüksək qiymətləndirilir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şirazda doğulan Sədi gənc yaşlarında ərəb ədəbiyyatını və İslam biliklərini öyrənmək üçün Bağdada köçür. Dağıdıcı monqol istilalarından sonra, Sədi səfərə çıxmaq qərarına gəlir və ömrünün böyük qismini İraqı, Anadolunu, Suriyanı, Misiri, həmçinin Mərkəzi AsiyanıHindistanı gəzməyə, orada yaşayan insanların həyat tərzi ilə tanış olmağa həsr edir. Doğma Şirazına ahıl yaşlarında qayıdır.

Sədinin ən məşhur əsərləri "Bustan" (1257) və "Gülüstan"dır (1258). "Bustan" lirik janrda yazılmış islami nəsihətlərdən, dini baxımdan ədliyyə, təvəzökarlıq, bərabərlik kimi keyfiyyətlərin tərifindən ibarətdir. Bundan savayı əsər dərviş mədəniyyəti haqqında məlumat verir. "Gülüstan" epik formada təqdim edilmiş əhvalatlardan, lətifələrdən, hikmətli sözlərdən, məsləhətlərdən və qısa şeirlərdən ibarətdir. Hər iki əsər 1654-cü ildə alman dilinə tərcümə edilərək ilk dəfə avropalılara təqdim edilib.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

1. Kolliyate-Sə’di. be ehtemame-Məhəmmədəli Foqruği. Tehran, 1365.
2. Sədişenasi. be kuşeşe-Kuruş Kəmali Sərvestani. dəftəre -1-4, Şiraz, 1377-1380.
3. Ziya Müvəhhid. Sədi. Tehran, 1374.
4. Əbdülhüseyn Zərrinkub. Ba karvane-holle. Tehran, 1374.
5. Sədi. Gülüstan. Bakı, 1987.
6. Саади. Бустан. вступ. статья и перевод К.Чайкина. М., 1935.
7. Şibli Ne’mani. Şerül-əcəm. celde-dovvom. Tehran, 1368.
8. Zəbihullah Səfa. Tarixe-ədəbiyyat dər İran. celde-sevvom. Tehran, 1353.
9. Рустам Алиев. Проблема восстановления поэти¬ческого наследия Саади Ширази. АДД. Москва, 1968.
10. Rəhim Sultanov. Sədi yaradıcılığında "Gülüstan". Bakı, 1961.
11. Məsiağa Məhəmmədi "Həqiqət və gözəllik şairi" 05.01.2008.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]