Toğrul Nərimanbəyov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Toğrul Nərimanbəyov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
7 avqust 1930(1930-08-07)
Doğum yeri Bakı, Zaqafqaziya SFSR, SSRİ
Vəfat tarixi 2 iyun 2013 (82 yaşında)
Vəfat yeri Paris, Fransa
Vətəndaşlığı Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Flag of France.svg Fransa
Fəaliyyəti rəssam
Təhsili Vilnius Academy of Art
ÜslubPortret
Mükafatları"SSRİ xalq rəssamı" fəxri adı SSRİ dövlət mükafatı — 1980 Azərbaycan SSR dövlət mükafatı — 1974
"Şərəf" ordeni — 2010 "İstiqlal" ordeni — 2000

Nərimanbəyov Toğrul Fərman oğlu (7 avqust 1930, Bakı, Azərbaycan SSR2 iyun 2013, Paris, Fransa) — Azərbaycan rəssamı, SSRİ və Azərbaycan SSR Dövlət mükafatları laureatı, SSRİ-nin və Azərbaycanın xalq rəssamı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü[1].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Toğrul Nərimanbəyov 7 avqust 1930-cu ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1950-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Rəssamlıq Məktəbini, 1955-ci ildə isə Litvada Vilnüs Rəssamlıq İnstitutunu bitirmişdir. XX əsrin 50-ci illərindən etibarən yaradıcılığa başlamışdır.Yaradıcılığının ilk dövrünə aid əsərlərdən "Bayıl mənzərəsi", "Fırtınadan da güclü", "Səadət", "Sevinc", "Həyat naminə", "İşıqlı gələcək uğrunda" və başqalarını qeyd etmək olar.1955-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edilib. Mənzərə, portret, monumental boyakarlıq, illüstrasiya və teatr rəssamlığı kimi müxtəlif sahələrdə yaratdığı əsərlər mövzu və janr rəngarəngliyi, estetik kamilliyi və özünəməxsus üslubu ilə səciyyələnmişdir. Fərdi üslubunu müəyyən edən başlıca xüsusiyyətlər dekorativ Azərbaycan incəsənətinə xas rəng harmoniyası və müasir dünya incəsənətinin yeni istiqamətləri ilə sıx bağlı olmuşdur. İnsanların daxili aləminin ən incə çalarlarınadək təsvirini verən portretləri bu janrda yaradılmış əsərlər içərisində öz orijinallığı, bədii forma kamilliyi və novatorluğu ilə seçilmişdir. Təzad və şərtiliyi, ənənəvilik və müasirlik kimi müxtəlif yanaşmaları öz əsərlərində harmonik şəkildə əks etdirmişdir. Ayrı-ayrı tamaşalara verdiyi bədii tərtibatlarla Azərbaycan teatr rəssamlığının dəyərli nümunələrini yaratmışdır. Monumental boyakarlıq və divar rəssamlığı janrında işlənmiş tabloları xəlqilik ruhu ilə seçilərək böyük estetik təsir qüvvəsinə malikdir.Rəssamın "Emalatxanada", "Kafedə", "Qız Qalası", "Talış dağlarında", "Yaylaqda", "Çoban ailəsi", "Məhsul bayramı", "Bağda çayxana", "Bakıda bazar" və s. əsərlərinin hər biri, haqqında geniş söz açılmağa layiq sənət nümunələridir. Belə tablolara rəğbətini gizlətməyən S. Bəhlulzadənin "Toğrulun əsərləri bərəkətli bir süfrəni xatırladır. Bu süfrədə hər cür nemət var. Özü də bu, doğma Azərbaycan torpağının nemətləridir! Toğrulun əsərlərindən torpağımızın ətri gəlir..." fikrini söyləməsi də həmin əsərlərin sənətkarlıqla yaradıldığını təsdiqləyir. T.Nərimanbəyov eyni zamanda gözəl səs tembrinə malik olub. O, Azərbaycanın və dünya vokal sənətinin şah əsərlərini ifa etməkdən yorulmurdu. Rəssam televiziya çıxışlarının birində etiraf etmişdi: "Muğamı çox sevirəm, lakin ifa edə bilmirəm, ifa olunarkən gözlərimdən yaş axır. T.Nərimanbəyov Abdulla Şaiq adına Dövlət Kukla Teatrının, Milli Məclisin binasının və keçmiş "Moskva" mehmanxanasının foyelərini bənzərsiz rəssam təxəyyülünün şahanə fantaziyası ilə qədim incəsənətimizdən gələn ənənələrə tapınmaqla, misilsiz sənət inciləri ilə bəzəyib. Portret, mənzərə, məişət və natürmort janrlarında çəkdiyi lövhələr müasir Azərbaycan rəssamlığının qiymətli əsərləri olaraq dünyanın mötəbər sərgi salonlarında, rəsm qalereyalarında və incəsənət muzeylərində uğurla nümayiş etdirilir, müxtəlif dövlətlərin muzeylərində və ayrı-ayrı şəxslərin kolleksiyalarında saxlanılır.

2 iyun 2013-cü ildə Parisdəki hospitallardan birində vəfat etmişdir[2]. Parisin mərkəzində yerləşən Passi qəbiristanlığında[3] dəfn olunmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1967 — Azərbaycan SSR xalq rəssamı
  • 1974 — Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı[4]
  • 1980 — SSRİ dövlət mükafatı
  • 1989 — SSRİ xalq rəssamı
  • 05.08.2000 — Flag of Azerbaijan.svg "İstiqlal" ordeni[5].
  • 09.08.2010 — Flag of Azerbaijan.svg "Şərəf" ordeni[6].

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Toğrul Nərimanbəyov (film, 1966) — (qısametrajlı sənədli televiziya filmi)
  2. Qobustan (film, 1967)
  3. Əllər və rənglər (film, 1974)
  4. Dədə Qorqud (film, 1975) — şəkillərin müəllifi (tammetrajlı bədii film)
  5. Dantenin yubileyi (film, 1978) — aktyor (tammetrajlı bədii film)
  6. Rənglərin melodiyası (film, 1981)
  7. Salam, Zeynəb! (film, 1982) — (qısametrajlı sənədli-bədii televiziya film-konserti)
  8. Yeddi gözəl (film, 1982) — geyim rəssamı (tammetrajlı film-balet)
  9. Toğrul (film, 2011)

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]