Maqsud İbrahimbəyov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maqsud İbrahimbəyov
Maqsud Məmmədibrahim oğlu İbrahimbəyov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 11 may 1935(1935-05-11)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfatı 22 mart 2016 (80 yaşında)
Dəfn yeri
Atası Məmmədibrahim İbrahimbəyov
Həyat yoldaşı Anna İbrahimbəyova[1]
Vətəndaşlığı Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsi (1955-1960)
Moskva Ali rejissorluq kurslarında müdavim (1971-1973)
Fəaliyyəti yazıçı, dramaturqsiyasətçi
Fəaliyyət illəri 1960-2016
Əsərlərinin dili ruscaazərbaycanca
İlk əsəri "Mezozoy əhvalatı"
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1979 Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
"Şöhrət" ordeni (Azərbaycan)"İstiqlal" ordeni "Şərəf" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeniOrden of Friendship.png
maksudibragimbekov.com

Maqsud Məmmədibrahim oğlu İbrahimbəyov (11 may 1935, Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR22 mart 2016, Bakı şəhəri, Azərbaycan Respublikası) — Azərbaycanlı yazıçı, nasir, kinodramaturq, rejissor, 1964-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1976), Azərbaycan SSR Əməkdar İncəsənət xadimi (1979), Azərbaycan Respublikasının Xalq Yazıçısı (1998)[2], Azərbaycan Respublikası Sülh Komitəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin millət vəkili (1995, 2000, 2005), Azərbaycan Respublikası Əsilzadələr Məclisinin sədri, Luiziana Ştatının (ABŞ) Fəxri Senatoru, Minneapolis şəhərinin (ABŞ) Fəxri vətəndaşı, Azərbaycan Respublikası PEN klubunun prezidenti[3]. “Şöhrət” (1995) və “İstiqlal” (2005) ordenlərinin laureatı. Azərbaycan Respublikasının Xalq Yazıçısı Rüstəm İbrahimbəyovun qardaşıdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Maqsud İbrahimbəyov 11 may 1935-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.Atası-Məhəmmədibrahim İbrahimbəyov, anası- Fatma İbrahimbəyova (Məşədibəyova) Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin inşaat fakültəsində təhsil almışdır. Eyni zamanda universitetin çoxtirajlı "Politexnik" qəzetində ştatdankənar müxbir kimi çalışmışdır. Tələbə inşaat dəstələrinin tərkibində istehsalat praktikasını xam torpaqlarda tikinti işlərində keçirmişdir (1958-1959). Bundan sonra Mərkəzi Radioda xüsusi müxbir vəzifəsində çalışaraq dövri mətbuatda hekayələtini dərc etdirməyə başlayıb. 1964-cü ildə Moskvada Ali ssenari, 1973-cü ildə isə Ali rejissorluq kurslarını bitirib.

Onun ilk kitabı 1961-ci ildə işıq üzü görüb. Yazıçının kitabları dünyanın bir çox ölkəsində dərc edilib. 36 xarici dilə tərcümə olunub. SSRI-nin və Azərbaycanın Dərgilərində çap olunub. Maqsud İbrahimbəyovun ən məşhur romanları arasında "Bütün yaxşılıqlara görə ölüm", "Truskaveçə kim gedəcək" , "Ondan yaxşı qardaş yox idi", " Qoy o bizimlə qalsın", "Bayquş gəldi", "Kərgədan buynuzu" və digərlərinin adını çəkmək olar. Onun bir çox əsərləri həm Azərbaycanda, həm də ölkənin hüdularından kənarda müxtəlif kinostudyalarda ekranlaşdırılıb, pyesləri isə 50 teatrda tamaşaya qoyulub.

Azərbaycan SSR Tikinti Nazirliyinin ağır sənaye inşaatı trestində mühəndis (1960-1962), Moskva Ali Ssenaristlər Kursunda müdavim (1962-1964)[4], Mərkəzi Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Azərbaycan üzrə xüsusi müxbiri (1964-1971), Moskva Ali Rejissorluq Kurslarında müdavim (1971-1973) olmuşdur.

Maqsud İbrahimbəyov 22 mart 2016-cı ildə Bakı şəhərində gecə saatlarında vəfat etmişdir və 23 mart 2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında vida mərasimi keçirilərək I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.[5][6][7]

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Bədii yaradıcılığa 1960-cı illərdən başlamışdır. Nasir, dramaturq, kinossenarist[8] və rejissor kimi çoxcəhətli fəaliyyəti ilə SSRİ miqyasında tanınmışdır. Onun "Mezozoy əhvalatı" pyesi Mədəniyyət Nazirliyinin keçirdiyi ən yaxşı pyeslər müsabiqəsində birinci yeri tutmuşdur. ."Mezozoy əhvalatı", "Bayquş gəlmişdi", "Yay tətili", "Bütün yaxşılıqlar üçün - ölüm!", "Truskavetsə kim gedir?", "Sən nəğməmsən mənim", "Ona görə ki, mən Ayvar Lidakam" və s. ssenariləri əsasında filmlər çəkilmişdir.

"Qəza", "Bir az da sevinc", "Eşitmədiyim mahnı", "Qoy o bizimlə qalsın" və s. adlı kitabları Moskva nəşriyyatlarında kütləvi tirajla buraxılmışdır. Əsərləri keçmiş SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur. "Bayquş gəlmişdi" və "Bütün yaxşılıqlar üçün - ölüm!" əsərlərinə görə ona 1976-cı ildə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı verilmişdir.

Azərbaycan Penklubunun (beynəlxalq yazıçılar təşkilatının) sədridir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi katibliyi heyətinə (Beynəlxalq əlaqələr üzrə katib) seçilmişdir (1991). Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvüdür. Kuba (1967) və İspaniyaya (1980) sovet nümayəndə heyətinin tərkibində rəsmi səfərdə, Monqolustan (1978) və Almaniya Demokratik Respublikasında (1980) yaradıcılıq ezamiyyətində olmuşdur. Amerikanın Luiziana ştatının fəxri senatoru və Minneapolis şəhərinin fəxri vətəndaşı seçilmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Катастрофа. Баку: Азернешр, 1963, 72 стр.
  2. Фисташковое дерево. Баку: Азернешр, 1965, 114 стр.
  3. Последняя ночь детства. М.: Детская литература, 1968, 112 стр.
  4. Где та дорога. Баку: Гянджлик, 1969, 80 стр.
  5. Немного весенного праздника. М.: Советский писатель, 1973, 208 стр.
  6. Незнакомая песня. М.: Молодая гвардия, 1974, 271 стр.
  7. Две повести. Баку: Гянджлик, 1975, 157 стр.
  8. Мезозойская история. М.: Искусство, 1976, 68 стр.
  9. За всё хорошее - смерть. Баку: Гянджлик, 1978, 158 стр.
  10. В один прекрасный день. М.: Советский писатель, 1980, 526 стр.
  11. Пусть он останется с нами. Новосибирск, Изд. Западный Сибирь, 1982, 192 стр.
  12. История с благополучным концом. Баку: Язычы, 1983, 598 стр.
  13. История с благополучным концом (второе издание). Баку: Язычы, 1984, 598 стр.
  14. Böyük şəhərin nağılları. Bakı: Gənclik, 1985, 284 səh.
  15. Bütün yaxşılıqlara ölüm. Bakı: Azərnəşr, 1993, 376 səh.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
  2. Aslan və iki öküz (film, 1970)
  3. Ayı və siçan (film, 1970)
  4. Azadlıq adasında (film, 1967)
  5. Azadlıq adasının elçiləri Azərbaycanda (film, 1968)
  6. Bakı qalası (film, 1973)
  7. Bakı. Müharibə illəri (film, 1985)
  8. Bayquş gələndə... (film, 1978)
  9. Bir az da Bahar bayramı (film, 1979)
  10. Bir nəfər hamıya görə (film, 1989)
  11. Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
  12. Böyük ömrün anları (film, 2006)
  13. De ki, məni sevirsən! (film, 1977)
  14. Ən vacib müsahibə (film, 1971)
  15. Gənc qadının kişisi (film, 1988)
  16. Günlərin bir günü... (film, 1976)
  17. Heyif siqnalından (film, 1978)
  18. Məğlubedilməzlər (film, 1983)
  19. Mezozoy əhvalatı (film, 1976)
  20. Orijinal üsul (film, 1983)
  21. Super ağcaqanad (film, 1981)
  22. Sürücünün aqibəti (film, 1973)
  23. Uşaqlığın son gecəsi (film, 1968)
  24. Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)
  25. Yaxşı qurtardıq (film, 1985)
  26. Yeddi gözəl (film, 1982)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Prezident İlham Əliyev Xalq Yazıçısı Maqsud İbrahimbəyovun məzarını ziyarət edib
  2. ""Xalq yazıçısı" fəxri adının verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 1998-ci il tarixli, 708 nömrəli Fərmanı.  (azərb.)
  3. Maqsud İbrahimbəyov
  4. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  5. Maqsud İbrahimbəyovu itirdik
  6. Maqsud İbrahimbəyov vəfat etdi
  7. Səda - Maqsud İbrahimbəyovla vida mərasimi keçirilib (23.03.2016)
  8. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 272-274.
  9. Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1976-cı il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1976-cı il tarixli Qərarıanl.az saytı
  10. Respublikanın ədəbiyyat xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 30 iyul 1979-cu il tarixli Fərmanıanl.az saytı

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]