Zülfüqar Hacıbəyov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Disambig.svg Bu məqalə bəstəkar Zülfüqar Hacıbəyov haqqındadır. Digər mənalar üçün Zülfüqar bəy Hacıbəyov (dəqiqləşdirmə) səhifəsinə baxın.
Picto infobox music.png
Zülfüqar Hacıbəyli
Zülfüqar Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov
Fotoqrafiya
Sənətçi məlumatları
Doğum tarixi
17 aprel 1884(1884-04-17)
Doğum yeri Şuşa, Şuşa qəzası, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi 30 sentyabr 1950 (66 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Dəfn yeri Fəxri Xiyaban
Vətəndaşlığı Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Peşəsi Bəstəkar

Üslub Opera
Fəaliyyət illəri1910–1950
Əlaqələri

Zülfüqar Hacıbəyov (tam adı: Zülfüqar Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov; d. 17 aprel 1884, Şuşa, Şuşa qəzası, Rusiya imperiyasıö. 30 sentyabr 1950, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycansovet bəstəkarı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1943), Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının banilərindən biri. O, Üzeyir Hacıbəyovun qardaşı və Niyazi Tağızadənin atası olmuşdur.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Zülfüqar Hacıbəyov 17 aprel 1884-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Zülfüqar kiçik qardaşları Üzeyir HacıbəyovCeyhun Hacıbeylinin incəsənətdə formalaşmasında çox böyük rolu olmuşdur. Zülfüqar Hacıbəyovun təsir göstərdiyi digər sənətkarlar arasında Müslüm Maqomayev, Hüseynqulu Sarabski, Hüseyn Ərəblinski var. O, 30 sentyabr 1950-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.[1]

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Zülfüqar Hacıbəyov ilk Azərbaycan operettası – «50 yaşında cavan» (1910) əsərinin müəllifidir. Operetta Azərbaycan səhnəsində komediya janrının ilk nümunəsi sayılır. Həm mətni, həm də musiqisi Zülfüqar Hacıbəyov tərəfindən yazılan əsər sadə və əyləncəli məzmuna malik üçpərdəli və dördşəkillidir. Əsərin ilk tamaşası 1911-ci ilin aprel ayında Tiflis şəhərinə Gürcü Zadəganları Teatrında olmuşdur. Sonralar operetta Bakıda, Naxçıvanda, İrəvanda və Şuşada göstərilmişdir. Zülfüqar Hacıbəyovun əsərləri Azərbaycanın musiqi sənətində mühüm rol oynamışdır. Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığına yeni bir cərəyan gətirən «Aşıq Qərib» operasında xalq rəvayətindən istifadə olunmuşdur. O, 1917-ci ildə «Üç aşiq və ya Məlikməmməd» adlı fantastik süjetə malik bir operanın səhnəyə qoyulması üçün xüsusi geyimlər də hazırlatmışdır. Buna baxmayaraq, sovet hökumətinin təzyiqi nəticəsində əsər tamaşaya qoyulmamışdır.[2]

XX əsrin birinci rübündə məşhurlaşan «Kənd qızı», «Çoban qız» və «Əsgər nəğməsi» bəstəkarın ilk mahnıları sayılır. Azərbaycan klassik musiqisinin formalaşmasında da Zülfüqar Hacıbəyovun rolu böyükdür.[3]

O, 1932-ci ildə «Kölə qadınların rəqsi» adlı simfonik pyes bəstələmişdir. Bundan başqa, Zülfüqar Hacıbəyov bir sıra kantatalar da yaratmışdır. 1935-ci ildə oğlu – Niyazi ilə birlikdə Cəfər Cabbarlının eyniadlı pyesi əsasında çəkilən ilk səsli Azərbaycan filminə – "Almaz"a musiqi yazmışdır. Zülfüqar Hacıbəyovun son əsəri 1950-ci ildə Zakir Bağırovla birlikdə yazdığı kantata olub.[4]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Musiqili komediyalar[redaktə | əsas redaktə]

  • "Əlli yaşında cavan" (1909)
  • "On bir yaşlı arvad" (1911)
  • "Evliykən subay" (1911)

Operalar[redaktə | əsas redaktə]

Vokal əsərlər[redaktə | əsas redaktə]

  • "Kəndçi qızı"
  • "Çoban qızı"
  • "Əsgər nəğməsi"
  • "Azərbaycan" kantatası

Digər əsərlər[redaktə | əsas redaktə]

  • "Kölə qadınların rəqsi" (1932) – simfonik əsər
  • "Cəngi" – Xalq Çalğı Alətləri Orkestri üçün. Fikrət Əmirovla birgə hazırlanıb.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Almaz (1936) – tammetrajlı bədii film. Niyazi ilə birgə film bəstəkarı.
  2. Üzeyir ömrü (1981) – bioqrafik sənədli film. Zülfüqar Hacıbəyov rolunu Yaşar Nuri canlandırmışdır.
  3. Maestro Niyazi (2007) –

Genealogiya[redaktə | əsas redaktə]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hacıbəy Molla Məhəmməd oğlu
 
 
 
 
 
Mirzə Əbdülhüseyn bəy Hacıbəyov
(1842—1901)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İsmayıl bəy Hacıbəyov
(1879—1921)
 
Sayad Hacıbəyova
(1872—1954)
Abuhəyat xanım Hacıbəyova
(1880—1951)
Zülfüqar Hacıbəyov
(1884—1950)
 
Üzeyir Hacıbəyov
(1885—1948)
 
Ceyhun Hacıbəyli
(1891—1962)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Soltan Hacıbəyov
(1919—1974)
 
Camal Paşayev
(1895—1953)
 
Niyazi
(1912—1984)
Çingiz Hacıbəyov
(1913—1971)
Ceyhun
(1919—1941)
Timuçin
(1921—1993)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İsmayıl Hacıbəyov
(1949—2006)
 
Cəmil Paşayev
(1926—1978)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "BƏSTƏKAR ZÜLFÜQAR HACIBƏYOVUN 125 İLLİK YUBİLEYİ QEYD OLUNMUŞDUR". azertag.az. 17 sentyabr 2009. Arxivləşdirilib: [1] saytından 20 iyun 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180620133440/https://azertag.az/xeber/BASTAKAR_ZULFUQAR_HACIBAYOVUN_125_ILLIK_YUBILEYI_QEYD_OLUNMUSDUR-452967. İstifadə tarixi: 20 iyun 2018.
  2. "Bir nəslin iki Zülfüqarı". anl.az. 1 avqust 2012. Arxivləşdirilib: [2] saytından 20 iyun 2018 tarixində. https://web.archive.org/web/20180620132832/http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2012/avqust/257590.htm. İstifadə tarixi: 20 iyun 2018.
  3. Bayramov, Rza (20 yanvar 2013). "ÖLMƏZ SƏNƏTKAR (Zülfüqar Hacıbəyovun anadan olmasının 120 illiyi)". musigi-dunya.az. Arxivləşdirilib: [3] saytından 20 yanvar 2013 tarixində. https://web.archive.org/web/20130122004656/http://musigi-dunya.az/new/added.asp?action=print&txt=392. İstifadə tarixi: 20 iyun 2018.
  4. "Zülfüqar Hacıbəyov". http://khatai.cls.az.+30 sentyabr 2015. http://khatai.cls.az/more/text/22213. İstifadə tarixi: 20 iyun 2018.