Qəmər bəyim Şeyda

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
QƏMƏR BƏYİM ŞEYDA
Qəmərnisə bəyim Ata xan qızı Əbraxanova
Gamar Sheyda.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Şuşa, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Qafqaz canişinliyi, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vətəndaşlığı Flag of Russian Empire.svg Rusiya İmperiyası
Azərbaycan AXC
SSRİ SSRİ
Fəaliyyəti şairə, yazıçı

Qəmər bəyim Şeyda (1881 Şuşa — 1933 Bakı) — azərbaycanlı şairə və dramaturq.[1]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəmərnisə bəyim Ata xan qızı 1881-ci ildə Şuşa şəhərində Qəmərnisə adı ilə Ata xan Abraxanov və Böyük Xanım Cavanşirin ailəsində xanadan olmuşdur.[2] İbrahimxəlil xan Sarıcalı Cavanşirin qız nəvəsidir. Ata xan vəfat edən zaman Qəmər bəyim hələ gənc idi. Atasının ölümündən sonra qardaşı Məhəmmədin himayəsində olmuşdur. Məhəmməd onun üçün evdə dərs verəcək müəllimlər tutmuş, onu ikinci pillə təhsil almaq üçün Şuşa Məktəbinə getməyə həvəsləndirmişdir.[3] Yeniyetmə kimi, öz dövrünün məşhur şairəsi Natavana "Məclisi-Üns"də təqdim edilmiş, Natavan da öz növbəsində Qəmər bəyimin istedadını təstiqləməklə birlikdə, ona Şeyda təxəllüsünü vermişdir.[3] Qəmər bəyim Şeydanın yaradıcılığında Natavanın güclü təsiri olmuşdur.[3]

Qəmər bəyim Sadıq bəy Vəzirovla ailə qurmuşdu.[4] Bahadur bəy, Nadir bəy adlı oğulları, Leyla xanım, Sənubər xanım, Həmidə xanım və Əntiqə xanım adlı qızları vardı.[4]

Qəmər bəyim Şeyda 1933-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.[5] Bildirilir ki, öldüyü zaman çox sayda əlyazmaları olsa da, onların hamısı günümüzə gəlib çatmamışdır.[5]

Yaradıcılığı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəmər bəyim şairə idi və daha çox, yazdığı qəzəllərə görə tanınırdı.[3] Öz dövrünün məşhur şairələrindən olan Qəmər bəyim bir digər şairə Ziba Ərdəbili ilə ideya və şer mübadiləsində də olmuşdur.[3]

Qəmər bəyim həmçinin damaturgiya ilə də məşğul olmuşdur. Onun yazdığı və dramaturgiya əsəri olan "Zülmün daşqını"nın əlyazması, həmçinin "Ağan canı" Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnistitutunda saxlanılmaqdadır.[4]

Mirası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəmər bəyim və Məclisi-Ünsdən olan digər qadın şairələr 2018-ci ildə Azərbaycanda başladılan layihə üçün ilham mənbəyi olmuşdur.[6] Bu sərgi Azərbaycan Respublikasının yüzüncü ildönümü münasibətilə keçirilən mərasimlərin bir hissəsi olmuşdur.[7]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası". Bakı: Avrasiya Press, 2005, səh.114.
  2. "Azerbaijan Gender Information Center". www.gender-az.org. İstifadə tarixi: 2020-04-02.
  3. 1 2 3 4 5 ""Məclisi-üns" ün yetirməsi: Qəmər bəyim Şeyda". medeniyyet.az (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-04-02.
  4. 1 2 3 "Gamarbeyim Sheyda (1881-1938)". www.azerbaycanli.org. İstifadə tarixi: 2020-04-02.
  5. 1 2 "Natəvanın "tələbəsi" Qəmər bəyim Şeyda..." Milli.Az (az.). 2012-07-25. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
  6. "Сквозь время -". m.zerkalo.az. 2018-10-12. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
  7. "Кураторский проект - "Сквозь время" - +ФОТО (AZpress.AZ, Агдес Багирзаде)". azpress.az. İstifadə tarixi: 2020-04-03.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]