Qönçəbəyim

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qönçəbəyim
Qönçəbəyim Ehsan xan qızı
Gonchabeyim.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Naxçıvan
Vəfat tarixi bilinmir
Milliyyəti Azərbaycanlı
Fəaliyyəti şairə
Əsərlərinin dili Azərbaycan dili
Vikimənbənin loqosu Qönçəbəyim Vikimənbədə

Qönçəbəyim və ya Qönçəbəyim Naxçıvanski (təqr. 1827, Naxçıvan, Naxçıvan xanlığı -?) — Naxçıvan xanları ailəsindən olan Azərbaycan şairəsi. Naxçıvanın sonuncu xanı olan Ehsan xanın qızıdır.[1]

Həyat və yaradıcılığı[redaktə | mənbəni redaktə et]

"Naxçıvanın sonuncu xan"ı olan Ehsan xanın qızıdır. 1827 ildə Naxçıvanda açılmış rus məktəbinə daxil olmuş, rusfars dillərini öyrənmiş, Şərq ədəbiyyatına maraq göstərmişdir. "Qönçeyi-ülfət" ədəbi məclisinin iştirakçılarından olmuşdur. "Bəyim" təxəllüsü ilə lirik şerlər yazmışdır. "Şahzadə İbrahim" dastanına daxil edilən və Bəyimin dilindən deyilən şerlərin bir qisminin ona aidliyi ehtimal olunur. Ehsan xanla tanış olan gürcü şairi Nikolaz Barataşvili Naxçıvanda ikən onunla görüşmüş (1845), yaradıcılığı ilə maraqlanmış, ona şeir həsr etmiş ("Qoncabəyimin nəğməsi"), bir şerini gürcü əlifbası ilə köçürərək, tərcümə olunmaq üçün Tiflisə göndərmişdi. O, həmin şerin məclislərdə oxunması üçün xanəndə Səttara və şəkili Cəfərə verilməsini məsləhət görmüşdü. İ.K.Yenikolopovun yazdığına görə, Barataşvilinin ondan tərcümə etdiyi bir şeri xanəndə Səttar gürcü dilində ifa edirmiş.[2][3][4]

Ailəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xanlığın Rusiya tərəfindən işğal edilməsindən sonra ailə soyadını Naxçıvanski olaraq dəyişdirmişdir. Qönçəbəyim xanımın iki qardaşı İsmayıl xan NaxçıvanskiKəlbəli xan Naxçıvanski Rusiya imperiyasınnı məşhur generallarından olmuşdurlar. Həmçinin bu qardaşların bir neçə övladı da hərbçi olmuşdur. Bunlardan ən məşhuru isə Hüseyn xan Naxçıvanskidir.[5]

Naxçıvanskilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kəlbəli xan Kəngərli
 
 
Ehsan xan Kəngərli
(1789—1846)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ismail Khan Nakhchivanskiy.jpg
İsmayıl xan
Naxçıvanski

(1819—1909)
Kelb Ali Khan Nakhichevanski.jpg
Kəlbəli xan
Naxçıvanski

(1824—1883)
Gonchabeyim.jpg
Qönçəbəyim
(1827—?)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ehsan xan
Naxçıvanski

(1855 — 1894)
 
Cəfərqulu xan Naxçıvanski.jpg
Cəfərqulu xan
Naxçıvanski

(1859—1929)
Khan Nakhichevanski.jpg
Hüseyn xan
Naxçıvanski

(1858-1919)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kelbali Khan Nakhchivanskiy.jpg
Kəlbəli xan
Naxçıvanski

(1891—1931)
 
Jamshid.jpg
Cəmşid
Naxçıvanski

(1895—1938)
Davud xan
Naxçıvanski

(?—1934)


İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası", Bakı: "Avrasiya press", 2005. səh.58.
  2. Azərbaycan qadın şairləri antologiyası. Baku: Avrasiya Press. 2005. 58.
  3. Azərbaycan Qender İnformasiya Mərkəzi . Qönçəbəyim
  4. Zülfiyyə Əliyeva. "Kəngərli nəslinin qadın nümayəndələri Xan Sarayının ekspozisiyasında". medeniyyet.nakhchivan.az. 2021. İstifadə tarixi: 4 July 2022.
  5. Алиханов, Bruce R. Оборона Баязета — рассказ генерал-лейтенанта хана Нахичеванского. Berlin: Кавказ. 198–203. ISBN 0-786918-50-0.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]