Azərbaycan nağılları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Azərbaycan nağılları — Azərbaycanın şifahi xalq ədəbiyyatının epik növünə aid janr. Azərbaycan nağılları Azərbaycan xalqının dünya görüşünü, həyata münasibətini, zülmə qarşı mübarizəsini, gələcək üçün arzularını və inamını əks etdirən şifahi xalq ədəbiyyatının çox qədim və geniş yayılmış növlərindəndir. Azərbaycan nağıllarını mövzularına görə bir-neçə hissəyə bölmək olar:

Poçt markası (2010).
  • Heyvanlar haqqında olan nağıllar:

M.Təhmasibin fikrincə bu növ nağıllar ən qədim nağıllardır. Qədim insanlar bəzi heyvanlara ecazkar varlıq kimi baxıb onları müqəddəsləşdirmişlər. Totem və tetemizim də belə yaranmışdır. Azərbaycan nağıllarının çoxunda totem heyvanlara rast gəlmək olar. ’’Göyçək Fatma’’, ’’Fatmanın inəyi’’, ’’Ovçu Pirim’’[1] və qeyri. "Göyçək Fatma" , "Fatmanın inəyi" Heyvanlara aid olan nağılların içərisində böyük bir qismini alleqorik nağıllar təşkil edir. ’’Şəngilim, Şüngülüm, Məngülüm’’ və s.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İlk xalq nağılları e.ə. 6-7-ci əsrlərdə yaranmışdır. Azərbaycanın müxtəlif mədəniyyətlərin kəsişdiyi bir coğrafi məkanda yerləşməsi nəticəsində yaranan özünəməxsus xüsusiyyət özünü xalq nağıllarında daha aydın surətdə əks etdirir. Azərbaycan nağıllarında həm şərq, həm də yunan-ellin və ərəb mədəniyyətlərinin izlərinə rast gəlmək mümkündür.

Azərbaycanda nağıllar əsrlər boyu şifahi formada nəsildən-nəslə ötürülmüş və yalnız 20-ci əsrin əvvəlllərində yazılı şəkildə qeydə alınmışdır. Avropa nağıl mədəniyyətində olduğu kimi, Azərbaycan nağılları da nəsihətverici xarakter daşıyır. Qəhrəmanları heyvanlar olan nağıllarla yanaşı, mifik xarakterlər və fantastik elementlərlə zəngin nağıllara da rast gəlmək mümkündür.

Nağıllarda hər zaman Azərbaycan xalqının gündəlik məişət həyatı əks olunur.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məmmədhüseyn Təhmasib. Seçilmiş əsərləri. 2 cilddə. I cild. Bakı: Mütərcim, 2010. - səh. 474.
  2. Azərbaycanın ədəbi ənənəsi, Azərbaycan xalq nağılları
Göyçək Fatma

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Nağılların adları[redaktə | əsas redaktə]

Qırmızı papaq

Şəngülüm şüngülüm məngülüm

Günəş nağılı

Tülkü, tülkü,tünbəki

Üç şahzadə

Oxayla Əhməd

Göyçək Fatma

Cırtdan

Ağıllı qoca

Məlikməmməd

Dəniz balası

Birma nağılları

Vyetnam nağılları

Əfqan nağılları

İndoneziya nağılları

İran nağılları

Koreya nağılları

Malaya nağılları