Şimali Koreyanın dövlət quruluşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Koreya Xalq Demokratik Respublikası
[lang-ko-kp
Şimali Koreya
Şimali Koreya gerbi
Gerbi
Şüar: Tərəqqi edən güclü qüdrətli dövlət [lang-ko-kp
Himn: Vətənə məhəbbət haqqında mahnı
Şimali Koreya xəritədə yeri
PaytaxtPxenyan
Ən böyük şəhərPxenyan, Keson
Rəsmi dillərKoreya dili
HökumətRespublika
Sahəsi
• Ümumi
120,540 km2 (46,540 sq mi) (98)
• Su (%)
4,87
Əhali
• Təxmini  (2013)
24 720 407[1][2] (49)
• Sıxlıq
1,983/km2 (5,135.9/sq mi)
ValyutaKXDR-nın bonu (KPW, код 408)
Saat qurşağıUTC+8:30
Telefon kodu850
İnternet domeni.kp

Şimali Koreyanın dövlət quruluşu - 1972-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Şimali Koreya qeyri-məhdud hakimiyyətli bir partiyalı idarəetmə üsuluna malik, sosialist respublikasıdır. Milli bayram günü olan dövlətin yaranması günü (1948) 9 sentyabr tarixində qeyd edilir. Ölkə Konstitusiyası 27 dekabr 1972-ci ildə qəbul edilmişdir (9 aprel 1992-ci ildə, 5 sentyabr 1998-ci ildə, 27 sentyabr 2009-cu ildə və 2012-ci ilin aprel ayında Konstitusiyaya bir sıra dəyişikliklər edilmişdir).

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Koreya Xalq Demokratik Respublikası 9 əyalətə (Çaqando, XamqenPukto, Xamqen-Namdo, Xvanxe-Pukto, Xvanxe-Namdo, Kanvondo, Pxenan-Pukto, Pxenan-Namdo, Yanqando), mərkəz tabeçiliyində olan 2 iri şəhərə (Pxenyan və Rason) və 3 xüsusi inzibati regiona (Keson sənaye regionu, Kımqansan turistik regionu və Sinıycu xüsusi inzibati regionu) bölünür.

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Koreya Xalq Demokratik Respublikasında dövlət hakimiyyətinin ən yüksək rəhbərlik orqanı sayılan Mərkəzi Xalq Komitəsinə KXDR Prezidenti başçılıq edir.

Ölkədə siyasi sabitliyin və dövlət təhlükəsizliyinin təminatçısı, habelə daxili və xarici münasibətlərdə KXDR-in ali təmsilçisi sayılan Prezident dövlət siyasətini formalaşdırır və onun həyata keçirilməsi üçün Ali Xalq Məclisi qarşısında bilavasitə məsuliyyət daşıyır, digər ölkələrdə fəaliyyət göstərən diplomatik nümayəndələri vəzifəyə təyin edir və geri çağırır və qüvvədə olan Konstitusiya ilə müəyyən edilmiş digər mühüm səlahiyyətləri icra edir.

Şimali Koreyada hərbi və müdafiə sferası dövlət hakimiyyətinin ən yüksək hərbi rəhbərlik orqanı sayılan Milli Müdafiə Komissiyasının müstəsna səlahiyyətinə aiddir. Bütün ölkə üzrə silahlı qüvvələrə və dövlət müdafiə sisteminə rəhbərlik edilməsi, ali hərbi kadrların təyinatı, müharibə və ümumxalq səfərbərliyi elan edilməsi və s. məsələlər Milli Müdafiə Komissiyası tərəfindən həyata keçirilir.

Mövcud Konstitusiyaya görə, Şimali Koreyada de-fakto bir partiyanın siyasi hakimiyyəti bərqərar olduğundan, bir qayda olaraq dövlət başçısı Əmək Partiyasının üzvləri arasından seçilir.

Qanunverici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Şimali Koreyada qanunvericilik hakimiyyəti, 687 üzvü gizli səsvermə yolu ilə ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ prinsipi üzrə 5 illik müddətə (seçki keçirilməsi mümkün olmadığı hallarda ali qanunverici orqanın səlahiyyət müddəti uzadıla bilər) seçilmiş Ali Xalq Məclisi və onun qarşısında cavabdehlik daşıyan Daimi Komitə tərəfindən həyata keçirilir.

Ali Xalq Məclisi qüvvədə olan Konstitusiyaya düzəlişlərin edilməsində, qanunların hazırlanmasında və qəbulunda, dövlət büdcəsinin müzakirəsində və təsdiqində, beynəlxalq müqavilələrin və sazişlərin ratifikasiyasında, dövlətin daxili və xarici siyasətinin əsas prinsiplərinin müəyyən edilməsində, dövlət başçısının və milli müdafiə komissiyasının sədrinin seçilməsində və ya vəzifələrindən geri çağırılmasında, Daimi Komitənin, Mərkəzi Xalq Komitəsinin və Ali Məhkəmənin üzvlərini, Baş prokuroru və digər ali vəzifə sahiblərini təyin etməkdə, habelə Konstitusiya ilə müəyyən edilmiş bir çox digər mühüm məsələlərin həllində səlahiyyətlidir.

Ali Xalq Məclisinin deputat yerləri bir qayda olaraq ölkədə hegemon siyasi partiya sayılan hakim KXDR Əmək Partiyasının təmsilçilərinə məxsusdur.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Mövcud Konstitusiyanın 133-cü maddəsinə əsasən sədri və hakimləri Ali Xalq Məclisi tərəfindən təyin edilən Mərkəzi Məhkəmədən, habelə əyalət və rayon xalq məhkəmələrindən ibarət olan 3 pilləli məhkəmə sistemi Şimali Koreyada məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirməkdə səlahiyyətlidir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Захарова Л. В. Межкорейские экономические отношения: от истоков до современности. — М., 2014.
  • Abt, Felix (2014). A Capitalist in North Korea: My Seven Years in the Hermit Kingdom. Tuttle Publishing. pp. 55, 109, 119. ISBN 9780804844390.
  • Oberdorfer, Don (2013). The Two Koreas: A Contemporary History. Basic Books. pp. 357–359. ISBN 9780465031238.
  • "Country Profile: North Korea" (PDF). Library of Congress – Federal Research Division. July 2007. Retrieved 4 July 2009.
  • Myers, Brian Reynolds (2011). The Cleanest Race: How North Koreans See Themselves and Why It Matters. Melville House. ISBN 1933633913.
  • "North Korea – A Country Study" (PDF). Library of Congress Country Studies. 2009.
  • Yonhap News Agency, ed. (2003). North Korea Handbook. Yonhap T'ongsin. ISBN 0-7656-1004-3.

istinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Census.gov (2013). "Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013". U.S. Department of Commerce. 2013-05-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-09.
  2. North&countryCode=kn&regionCode=eas&rank=48#kn World Population rankings, CIA World Factbook