Əkin şabalıdı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Merge-arrows.svg Bu məqalə [[{{{Rafiq Teymurov}}}]] məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

{{Şəxs |Adı = Rafiq Teymurov |Orijinal adı = |Şəkil = Rafiq_Teymurov.jpg |Şəkil miqyası = 25px |Şəkil məlumat = |Digər adı = |Doğum tarixi =1963 fevral 03(03-02-1963) |Doğum yeri = Lerik rayonu |Vəfatı = |Vəfat yeri = |Vəfat səbəbi = |Atası = Ağacan Teymurov |Anası = |Həyat yoldaşı = |Uşaqları = |Peşəsi = «Optimal idarəetmə» şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır. |Vətəndaşlıq = azərbaycanlı |Milliyət = Azərbaycan |İxtisası = Riyaziyyat |Təhsili = |Fəaliyyəti = 2002- 2015-ci illərdə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutu Sumqayıt filialının «Riyaziyyat- informatika» kafedrasında dosent vəzifəsində çalışmışdır. O, «Riyazi analiz», «Diferensial tənliklər», «Xüsusi törəməli diferensial tənliklər», «Ümumiləşmiş funksiyalar», «Riyaziyyatın tədrisi metodikası», «Hesablama riyaziyyatı» fənnlərindən mühazirə və məşğələlər aparmışdır. O, həmçinin institutun «Yenidənhazırlanma və ixtisasartırma» kurslarında «Riyaziyyat və onun tədrisi metodikası» və «İnformatika və onun tədrisi metodikası» fənnlərini tədris etmişdir. O, 2011-2012-ci illərdə Qərb Universitetinin «Riyaziyyat- informatika» kafedrasında dosent vəzifəsində işləmişdir. 2012-ci ildən isə Bakı Biznes Universitetinin «Riyaziyyat və texniki fənlər» kafedrasında 0.5 ştat dosent kimi «Ali riyaziyyat» və «İKT» fənnlərini tədris edir.

?Yeyilən şabalıd
}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Hamamelid
Sıra: Fıstıqçiçəklilər
Fəsilə: Fıstıqkimilər
Cins: Şabalıd
Növ: Yeyilən şabalıd
Elmi adı
Castanea sativa Mill.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   506541
MBMM   21020
IPNI   ???


Yeyilən şabalıd, əkin şabalıdı (lat. Castanea sativa)[1] - şabalıd cinsinə aid bitki növü.[2]

Chestnuts.jpg
Castanea sativa JPG(C0).jpg
  • Status. Arealı tədricən azalan relikt növdür.
  • Yayılması. Zaqatala (qoruğun ərazisi), Qəbələ (Vəndam və Bum çayları vadilərində) və rayonları. Qavqazın qalan hissəsində - Qərbi Zaqafqaziya, Cənubi Osetiya MB. Azərbaycandan kənarda – Kiçik Asiya və Qərbi Avropanın cənubu.
  • Bitdiyi yer. Dəniz səviyyəsindən 600-1100 m yüksəklikdəki zolaqda, aşağı dağlıq qurşağın şimal yamaclarında, dağ vadiləri və dərələrinin yamaclarında, təzə, rütubətli qonur-gillicəli torpaqlarda bitir.

Meşədə şabalıda palıd, vələs, ağacları ilə birgə rast gəlinir. Antropogen amillərin qüvvətli təsirinə məruz qalan sahələrdə şabalıd vələslə əvəz olunur.

  • Ehtiyatı. Şabalıdın əsas meşə massivlərinə Qəbələ rayonunda təsadüf edilir. Respublikamızda ehtiyatı ümumiyyətlə azdır. Ümumi sahəsi 1000 ha yaxındır.
  • Çoxalması. Toxumla çoxalır.
  • Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri. Tikinti materialı və müxtəlif məqsədlər üçün sistemsiz kəsilməsi, xəstəliyi və meyvəsinin toplanması.
  • Becərilməsi. Böyük Qafqaz rayonlarında geniş sahələrdə əkilir. Bakıda Azərbaycanın Botanika İnstitutunun botanika bağında becərilir.
  • Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri. Zaqatala qoruğunda mühafizə olunur.
  • Zəruri qorunma tədbirləri. Mövcüd şabalıd meşələrini qorumaq, meşə əkinlərində və bağlarda geniş miqyasda becərmək. Qəbələ rayonunda Bumçay vadisində yasaqlıq yaratmaq lazımdır.
  • Məlumat mənbələri. Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.