Əzvay

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Əzvay
Aloe hereroensis Auob C15.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:Birləpəlilər
Sıra:Quşqonmazçiçəklilər
Fəsilə:Asfodelinakimilər
Cins: Əzvay
Elmi adı
Aloe L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  42772
MBMM  25641
HE  107303
GEİŞ  g:440
BEABS  23960

Əzvay (lat. Aloe) — quşqonmazçiçəklilər sırasının asfodelinakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Quşqonmazçiçəklilər sırasının dərman əhəmiyyətli növlərindən biri də aloya (əzvay) bitkisidir. O, isti ölkələrdə geniş yayılmışdır. Ən çox becərilən növü ağacşəkilli aloyadır. Aloya uzun, yaşıl, lətli-şirəli, kənarları tikanlı yarpaqlara malik çoxillik sukkent bitkidir. Təbii halda ən çox Afrikanın cənub-şərq hissəsində, yarımsəhra yerlərdə yayılmışdır. Azərbaycanda Abşeron istixanalarında becərilir. Aloyanın yarpaqlarından alınan dərmanlar dəri, mədə-bağırsaq, sümük-oynaq və göz xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur. Xalq təbabətində aloya şirəsini bal ilə qatıştırıb ciyər və mədə-bağırsaq xəstəliklərinin müalicəısində istifadə edirlər. Aloya toxum və qələm vasitəsi ilə çoxalır. Onun qırmızı və sarı rəngdə gözəl çiçəkləri olur.

Növləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə | əsas redaktə]

Digər növləri[redaktə | əsas redaktə]

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Əzvay toxum və qələm vasitəsilə çoxalır. Onun qırmızı və sarı rəngdə gözəl çiçəkləri olur.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda qədimlərdə əzvayın səbur adlı qəliz şirəsi dərman və ətriyyat kimi gеniş istifadə еdilirdi. Əzvayla maska qurumuş və bozarmış saçlar üçün məsləhət görülür. O, həmçinin saçların tökülməsinin qarşısını alır. Tətbiqi sadədir: ½ xorək qaşığı əzvay şirəsi, 2 çay qaşığı bal və ½ xorək qaşığı gənəgərçək yağını başı yumazdan 30 dəqiqə qabaq saçların köklərinə sürtürlər. Sonra başı yuyurlar və çobanyastığı çiçəyi və gicitkan otunun dəmi və ya həlimi ilə yaxalayırlar. Sonda başınızı təmiz su ilə yuyun. Bu prosеduranı hər 4-7 gündən bir təkrar еdin.

Bundan başqa xalq təbabətində əzvay şirəsini bal ilə qarışdırıb ciyər və mədə-bağırsaq xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edirlər.

Amerikalı alimlərin apardığı (laboratoriya siçanları üzərində) araşdırmalar nəticəsındə böyük dozalarda əzvayın qəbulu konserogen təsırə malikdir və gələcəkdə xərçəng xəstəliyinə gətirib çıxara bilər.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]