Ağ yel

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ağ yel[1][2] - Azərbaycan ərazisində, yüksək temperatur və aşağı rütubəti ilə seçilən külək. Azərbaycanda Kür-Araz ovalığı, Naxçıvan MR ərazisinin 1500 metr yüksəkliyi olan ərazilərdə, BöyükKiçik Qafqazın dağətəyi ərazilərində müşahidə edilir. Mərkəzi Asiyadan gələn isti və quru hava Xəzər dənizi üzərindən keçərək Azərbaycanın düzən ərazilərinə daxil olur. Xəzər dənizi üzərindən keçərkən qızmar səhralardan gələn bu hava axınları öz fiziki xassələrini o qədər də dəyişə bilmir. Dəniz hava axınının yalnız alt təbəqəsinin temperaturunu cəmi 3-4 °C azalda, rütubətini isə 10-20% artıra bilir.

Ağ yel əsasən ilin yay ayları müşahidə edilir, şərq və cənub-şərq istiqamətdə əsir. Küləyin güçü 10–15 m/san təşkil edir. Bu külləyin əsməsi zamanı düzən ərazilərdə temperatur 40-42 °C qədər qalxa bilir. Quraq külək olması rütubətliyi 15-30 % azaldır.

Xüsusi ilə bitkiçiliyə böyük ziyan vurur. Ziyanı önləmək məqsədi ilə tarla qoruyucu meşələr salınır, xüsusi ilə hündürlüyü yüksək olan çinarlar əkilir. Ağ yelin davamlığı Kür-Araz ovalığında 30-45 gün, Naxçıvanın düzənlik və alçaqdağlıq zonasında 70-40 gün, respublikanın ortadağlıq zonasında 10 günə qədər, yüksək dağlıqda isə 5 günə qədər davam edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ağ yel // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2009. — I  cild. — Səhifələrin sayı:  608. — Səh.: 151. — 10 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-02-4.
  2. Ağ yel