AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun loqotipi

Akad. Ə.Hüseynov adına İdarəetmə Sistemləri İnstitutu — elmi tədqiqat institutu. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxildir. Direktor: texnika elmləri doktoru, professor, akademik Telman Abbas oğlu Əliyev. 2014-cü ilə kimi Kibernetika İnstitutu kimi tanınırdı.

Ünvan: Bəxtiyar Vahabzadə küç., 9, AZ1141, Bakı ş., Azərbaycan Respublikası

Əsas fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

İnstitut elmi-tədqiqat işlərini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2009-2015-ci illərdə elmin inkişafı üzrə Milli Strateqiyasının həyata keçirilməsi ilə bağlı Dövlət Proqramı” haqqında sərəncamına uygun elmi proqramlar əsasında formalaşdırır. Milli strategiyaya uyğun aşagıdaki elmi prioritet istiqamətlər müəyyənləşdirilmişdir:
1. Sənaye obyektlərinin rentabelliyinin artırılmasına və rəqabətə dözən məhsul istehsal etməyə imkan verən hibrid informasiya texnologiyalarının və intellektual idarəetmə sistemlərinin yaradılmasının nəzəri və tətbiqi problemləri;
2. Ölkənin iqtisadiyyatı və ekologiyasına böyük miqyaslı zərər vura bilən qəzaların proqnozlaşdırılmasini təmin edən monitorinq texnologiyalarının və sistemlərinin yaradılmasının nəzəri və tətbiqi problemləri;
3. İqtisadi və istehsalat proseslərinin riyazi modelləşdirməsi, identifikasiyası, optimallaşdırılması və idarəolunmasının nəzəri və tətbiqi problemləri;
4. İntellektual texnologiyaların və informasiya-telekommunikasiya sistemlərinin yaradılmasının nəzəri və tətbiqi problemləri.

İnstitut geniş əhatəli fundamental problemləri tədqiq edir:
İdentifikasiya nəzəriyyəsi; siqnalların emalı; riyazi modelləşdirmə; optimallaşdırma; süni intellekt; müxtəlif təyinatlı və səviyyəli intellektual informasiya sistemləri; neftqazçıxarma, neftemalı, nəqliyyat, energetika, tikinti sahələrini əhatə edən paylanmış intellektual monitorinq və diaqnostika sistemləri və s.

Təşkilatın tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Kibernetika sahəsində ilk tədqiqatlar 1952-ci ildə AEA-dakı Neft ekspedisiyası nəzdində Elektromodelləşdirmə laboratoriyasında başlanmışdır. 1952-1953-cü illərdən bu laboratoriyada quraşdırılmış şəbəkə modellər maşını neft ıaylarındakı müxtəlif proseslərin modelləşdirilməsi, süzülmə nəzəriyyəsi və neft yataqlarının əlverişli işlənməsi məsələləri həll edilirdi.

Neft ekspedisiyasının yenidən təşkili ilə əlaqədar olaraq Laboratoriya 1956-cı ildə Elmlər Akademiyasının Fizika və Riyaziyyat, 1958-ci ildə isə Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun tərkibinə daxil edilmiş və Hesablama mərkəzi adlandırılmışdır. 1959-1960-cı illərdə Azərbaycana ilk universal rəqəmli elektron maşınları ‒ "Ural-1" ,"BESM-2" gətirildikdən sonra ədədi üsullar, proqramlaşdırma, alqoritmlər yaradılması və ümumiyyətlə xalq təsərrüfat əhəmiyyətli səciyyəvi məsələlərin həlli sahəsində fəaliyyət başlandı və tezliklə xeyli sürətləndi.

1960-cı ildə isə Hesablama Mərkəzi müstəqil təşkilat kimi təsdiq edilmişdir. 1965-ci ildə Hesablama Mərkəzinin əsasında Kibernetika İnstitutu yaradılmışdır.

1971-ci ildə İnstitutun nəzdində təsərrüfat hesablı "Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri" şöbəsi (2002-ci ildə müstəqil İnformasiya Texnologiyaları İnstitutuna çevrildi) yaradılmışdır. Kibernetika İnstitutu "Respublika Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sisteminin" yaradılması üzrə baş təşkilat təyin olunmuşdu. Hal-hazırda tədqiqatlar aşağıdakı istiqamətlərdə aparılır: мürəkkəb dinamiki sistemlərdə optimal idarəetmənin nəzəri problemləri; stoxastik proseslərin robast texnologiyasının təhlili və identifikasiyasının nəzəri əsasları; toplanmış və paylanmış idarəetmə sistemlərində riyazi modelləşdirmənin, optimallaşdırmanın və qərar qəbul etmənin sistemli həlli; mürəkkəb idarəetmə sistemlərinin stoxastik modelləri; informatikanın texniki vasitələri, informasiya texnologiyaları və sistemləri; respublika iqtisadiyyatının əsas istiqamətlərinin inkişafını və perspektivlərini proqnozlaşdıran riyazi-iqtisadi modellərinin işlənməsi.

2014-cü ildə Nazirlər kabinetinin qərarı ilə institutun adı "İdarəetmə Sistemləri İnstitutu" olaraq dəyişdirilmişdir.

İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda hal-hazırda 25 laboratoriya, 3 şöbə fəaliyyət göstərir. İnstitutda 320 elmi işçi çalışır, o cümlədən 3 akademik, 4 muxbir-üzvü, 28 elmlər doktoru və 57 elmlər namizədi.

İnstituta, təşkil olunduğu vaxtdan 1965-ci ilə kimi, t.e.d., professor Səid Əmiraslan oğlu Ələsgərov, 1965-1970-ci illərdə akademik Əşrəf İsgəndər oğlu Hüseynov, 1970-1988-ci illərdə akademik Cəlal Eyvaz oğlu Allahverdiyev rəhbərlik etmişlər. 1988-ci ildən İnstitutun direktoru AMEA-nın həqiqi üzvü, texnika elmləri doktoru, professor, "Şöhrət" ordenli əməkdar elm xadimi Telman Abbas oğlu Əliyevdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]