Adi çivdimdik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Adi çivdimdik
Corncrake2.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Dəstə:Durnakimilər
Fəsilə:Sufərələri
Növ: Adi çivdimdik
Elmi adı
Crex crex (Linn., 1758)
uselang=az}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/Crex crex (Linn., 1758)|uselang=az}} Şəklin VikiAnbarda
axtarışı]

Adi çivdimdik (lat. Crex crex) — Sufərələri fəsiləsinə aid quş növü.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Nadirdir.

Kateqoriyası[redaktə | əsas redaktə]

Təhlükə vəziyyətindədir (EN). Qorunması gücləndirilməsə kritik vəziyyətə düşə bilər.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi rəngi bozumtul-kürəndir. Beli uzununa naxışlıdır. Qanadları pas kimi kürəndir. Boğazı ağımtıl, döşü və çinədanı isə açıq-bozdur. Bədəninin yanları köndələn ağ zolaqlı açıq-kürəndir [1].

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Avropa, AsiyaAfrikada yayılıb. Azərbaycanda Xəzər dənizi sahillərində və Kür-Araz ovalığında təsadüf olunur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Su hövzələrininçayların bitkilərlə sıx örtülmüş bataqlıq sahilləri əsas yaşayış yerləridir. Gündüz fəal olur. Azərbaycanda miqrantdır. Yaz köçü aprel–may aylarında, payız köçü isə oktyabr–noyabr aylarında müşahidə olunur [2][3]. Həşəratlar, onların sürfələri, molyusklar, bitki toxumları yeyir [4].

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Yaşayış yerlərində iribuynuzlu mal-qaranın kütləvi otarılması, su-bataqlıq biotoplarının qurudulması çivdimdiyi sıxışdırır.

Əhali üçün əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Elmiestetik əhəmiyyəti var.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Ovlanması qadağandır. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Şirvan, Abşeron və Ağgöl Milli Parkları və Dövlət Təbiət Yasaqlıqlarında nəzarət altında saxlanılır. Naxçıvan MR-in Qırmızı kitabına (2006), Bonn, Bern, Ramsar konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Kür çayının deltasına və ona həmsərhəd bataqlıq sahələrinə yasaqlıq statusunun verilməsi məsləhətdir. Növü əhaliyə tanıtmaq vacibdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Kürən vağ
Leşcil ağqartal
Talış qırqovulu
Səhra balakəkliyi

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Corncrake (Crex crex)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, s. 165;
  2. Сатунин К.А. Материалы к познованию птиц Кавказского края \\ Зап. Кавк. отд. Русского геог. об-ва. 1907, кн. 26, вып. 3, с. 104;
  3. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, s. 165;
  4. Babayev İ.R. Хязяр дянизинин cянуб-гярб сащилляриндя надир, нясли кясилмякдя олан су-батаглыг гушларынын мцасир вязиййятi \\ ХХ ясрин сонунда щейванлар аляминин горунмасы вя юйрянилмяси. Академик М.Я. Мусайевин 80 иллийиня щяср олунмуш елми конф. mat-rı., Бакы, “Елм”, 2001, s. 307-310;

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

1. Mustafayev Q.T. Azərbaycanda ornitofaunanın spektri. Bakı, BDU, 2004, 35 s.;
2. Бабаев И.Р. Размещение и численность редких видов водно-болотных птиц на прибрежной полосе Азербайджанского сектора Каспия \\ IV международная конференция “Биологическое Разнообразие Кавказа” посвященная 60-летию со дня рождения заслуженного деятеля науки РФ, академика РЭА, профессора Абдуррахманова Г.М. Махачкала, 2002, с. 72-74;
3. Babayev İ.R. və b. Lənkəran ovalığında su və sahil quşlarının yayılması və kəmiyyət göstəriciləri \\ Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş “Biologiyada elmi nailiyyətlər” mövzusunda Respublika elmi konfransının materialları (22-23 may). Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2009, s. 372-374.
4. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Quşların qorunması (monoqrafiya). Bakı, "Elm", 2012, 255 s.