Afro-Braziliyalılar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Afro-braziliyalılar (port. Pretos, Negros, Africanos, nadir hallarda Afro-Brasileiros) müasir Braziliyanın əsas əhali qruplarından biridir. Əhalinin sayı 12,9 milyon nəfər və ya ölkə əhalisinin 6,9 faizini təşkil edir.

Onlar hər yerdə yaşayırlar, lakin qaradərililərin ən çox konsentrasiyası ölkənin şimal-şərqində, xüsusən də Baiya əyalətindədir. 20-ci əsrin ikinci yarısında bir çox qara iflas sahələrini tərk edərək ölkənin cənubundakı böyük şəhərlərə köçdü. Dünyanın ən məşhur afro-braziliyalı futbolçusu Peledir.[1][2]

Tarix[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əsasən Afrikadan olan qulların nəslindəndirlər, onlardan təxminən 5 milyonu 16-19-cu əsrlərdir. əsrlər boyu ölkəyə gətirilmişdir. Siyahıyaalmalarda "preto" termini istifadə olunur. Son zamanlar portuqal dilli media onu daha çox siyasi cəhətdən düzgün olan “negro” sözü ilə əvəz etməyə meyllidir (ingilisdilli ölkələrdə sonuncu təhqiramizdir). ABŞ-dan fərqli olaraq, müstəmləkəçi Braziliyada qaradərili əhali hökmən üstünlük təşkil edirdi. Eyni zamanda, mestizasiya hakimiyyət tərəfindən təqib olunmadı və buna görə də sosial cəhətdən mobil qara əhalinin əksəriyyəti tez bir zamanda ağlar və hindlilərlə qarışaraq bir qrup rəngli pardus meydana gətirdi. Braziliya institutları müfəssəl sənədləri qoruyub saxlamağı lazım bilməyiblər. ölkə vətəndaşlarının irqi mənşəyini təsdiqləyən və buna görə də irqi ağartma.zamanla əhalinin böyük bir hissəsinə təsir etdi.

Müasir Braziliyada qara olmaq hərfi mənada qara olmaq deməkdir. Müqayisə üçün: ABŞ-da çox açıq dərili insanlar özlərini ruh və mədəniyyət baxımından qara hesab edə bilərlər (bir damla qan hökmü). Braziliyada irqi qruplar arasındakı sərhədlər bulanıqdır: Ölkədəki ağların əhəmiyyətli bir hissəsində Hindistan və/və ya Afrika qanının bir növ qarışığı var. ABŞ-dakı rəngli insanlar özlərini qaradərililərdən fərqləndirmədiklərinə görə, Braziliya tez-tez irqçi Amerika mediası tərəfindən Afrikadan kənarda ən böyük Afrika ölkəsi kimi göstərilir. Braziliyalılar belə nəticələri sevmirlər. Digər tərəfdən, ağdərililərin təqsirini etiraf edən Amerika modeli bu yaxınlarda Braziliyada müəyyən qədər qəbul olundu. Son zamanlar ölkədə ali məktəblərə qəbul üçün qaradərililər üçün kvotalar yaranıb.Braziliya telenovellalarında daha çox qaradərili və qaradərili aktyor və aktrisalar çəkilib. Həmçinin, bir çox qaradərililər artıq öz rənglərindən utanmırlar. Daha yüksək məhsuldarlıq səbəbindən Braziliyada qaradərililərin nisbəti son vaxtlar artır.

Demoqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

2009-cu ildə qaradərililərin faizinə görə dövlətlər
Braziliyada yarışlar 1835, 1940 ,2000, 2008
il Ağ Braziliyalılar Pərdu Afro-Braziliyalılar
1835 24,4 % 18,2 % 51,4 %
1940 64 % 21 % 14 %
2000 53,7 % 38,5 % 6,2 %
2009 48,8 % 43,8 % 6,9 %

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vikianbarda Afro-Braziliyalılar ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/caracteristicas_raciais/pcerp_classificacoes_e_identidades.pdf
  2. "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2014-02-02 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-25.