Akril turşusu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Akril turşusu
Akril turşusu:kimyəvi formul
Akril turşusu: molekulların görünüşü
Ümumi
Kimyəvi formuluСН2=СН–СООН
Molyar kütlə72,06 q/mol
Fiziki xassələri
Sıxlıq1,015 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi13 °S
Qaynama nöqtəsi141 °S
Təsnifatı
CAS -da qeyd. nöm.79-10-7
SMILESC=CC(=O)O

Akril turşusu (СН2=СН–СООН, Propen turşusu və ya Etilkarbonal turşusu) — doymamış alifatik sırası turşuların ilk nümayəndəsidir.

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Akril turşusu kəskin iyli, boğucu maye olub, qatı rəngə malikdir. Suda, dietil efirində, etil spirtində, benzolda və xloroformda yaxşı həll olur. Akril turşusu saxlanıldıqda asanlıqla polimerləşir, onun polimerləşməsinin qarşısını almaq üçün inhibitorlardan istifadə edilir. inhibitor olaraq hidroxinon əlavə etməklə akril turşusunu uzun müddət saxlamaq olur.

Kimyəvi xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Akril turşusunun kimyəvi xassələri karbon turşusunun kimyəvi xassələrinin analoqudur, yəni, eynisidir. Akril turşusu polimerləşmə qabiliyyətinə malik olub irimolekullu birləşmələr əmələ gətirir. akril turşusu duzlar, xloranhidrid, anhidrid, mürəkkəb alkil və tsikloalkil efirləri və amidlər əmələ gətirir;

  • Karbon turşularının daxilinə halogen daxil etməklə karbon turşularının qüvvetliliyini artırırlar;
  • Aldehidlerin xarakterik reaksiyalarına daxil olmur.

Sintezi[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda akril turşusunu sintez etmək üçün parofazlı propilen ilə havanın oksigeninin oksidləşməsindən istifadə edilir: СН2=СН–СН3 + O2 → СН2=СН–СООН

Əvvəllər reaksiyada asetilen, karbon 2-oksid və sudan istifadə edilirdi:

СН≡СН + СО + Н2О → СН2=СН–СООН

və ya keten ilə formaldehid:

СН2=С=О + H2C=O → СН2=СН–СООН

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Akril turşusu və onun mürəkkəb efirləri akril liflərinin, lak örtüklərinin, yapışqanların, boyaların, toxuculuq üçün köməkçi materialların istehsalında, kağız və dəri sənayesində tətbiq olunur [1] . Akril turşusu hazırda sənayenin ən mühüm monomerlərindən biridir. Ondan plastik kütlələrin, örtük materiaallaarın, lak-boyaların, müxtəlif monomerlərlə sopolimerlərin, tipoqrafik rənglərin, akril kauçukların, liflərin, suda həll olan polimerlərin istehsalında istifadə olunur. Akril turşusu super yapışqanların, torpağın strukturunuun saxlanması üçün kənd təsərrüfatında, tibdə dərman preparatlarının saxlanması üçün örtüklərin hazırlanması tətbiq edilir

  1. A.M. Məhərrəmov, M.R. Bayramov. "Neft kimyası və neft-kimyəvi sintez". Bakı 2003. səh. 377