Amur enlibaşı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Amur enlibaşı
Pseudorasbora parva}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: Sonağızlılar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Balıqlar
Sinif: Sümüklü balıqlar
Yarımsinif: Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstə: Çəkikimilər
Fəsilə: Çəkilər
növ: Amur enlibaşı
Elmi adı
Pseudorasbora parva Temminck et Schlegel, 1846
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Amur enlibaşı – (lat. Pseudorasbora parva ) Pseudorasbora cinsinin növüdür. Çox saylı, invaziv (gəlmə) növdür.

Xarakterik morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Bədəni üst tərəfdən sarımtıl-boz, yanlardan açıq boz, üzgəcləri (bel, döş, qarın, analquyruq) açıq sarımtıl rəngdədir. Körpə fərdlərdə bədənin arxa hissəsində yan xətt boyunca tünd rəngli qara zolaq olur, yetkin fərdlərdə bu zolaq itir. İri fərdlərin pulcuqlarının arxa hissəsi aypara formalı qara zolaqla örtülmüşdür. Azərbaycan sularında yaşayan Amur enlibaşının uzunluğu 3.1-9.5 sm, kütləsi 0.33-10.7 q arasında dəyişir.[1]

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Şirinşortəhər su hövzələrində yaşayan Amur enlibaşı durğun su tutarlarda daha çoxsaylı olur. Qış aylarında yırtıcı balıqlardan qorunmaq üçün su hövzələrinin dib hissələrində passiv hərəkət edirlər. Ömrün uzunluğu orta hesabla 4-5 il olub, 1-2 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəkilindədir. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda 1 növü vardır. Azərbaycanda yarımnövləri yoxdur. Azərbaycanda Kür-Araz hövzəsində, Kiçik Qızılağac körfəzində, Dəvəçi limanında, Quba-Xaçmaz, Lənkəran təbii vilayəti və Pirsaat çaylarında yayılmışdır.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxalması kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü hissə-hissə tökür. Kürüləməsi may ayının ortalarından başlayır avqust ayının əvvəllərinə qədər davam edir. Kürülərini durğun sularda bitkilər üzərinə tökürlər. Reproduktivliyin forması kürü şəkilində olur. Yetişmiş kürülər oval şəkillidir. Məhsuldarlığı 157-8690 ədəd kürü arasında dəyişir. Reproduktivliyin periodu cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra ildə bir dəfə, hər il. Generasiyaların sayı yaşından asılı olaraq 3-4 dəfə olur.[2]

Limit faktorları[redaktə | əsas redaktə]

Çoxsaylıdır, su hövzələrinin çirklənməsi və digər antropogen faktorlar.

Rasionu[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən su cücüləri, onların sürfələri və digər balıqların kürüsü ilə qidalanır, özləri isə digər yırtıcıların qidasını təşkil edir. Qidasını xironomid, bulaqçı və gündəcə sürfələrinin qalıqları, nematodlar və digər balıqların kürüləri təşkil edir.

İnsan həyatına təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Əmtəə keyfiyyət yoxdur. Təbiətdə və əmtəəlik balıqçılıq təsərrüfatlarında yetişdirilən balıqlarla qida rəqibi olmaqla və digər balıqların kürülərini yeməklə ziyan verir.

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayev N.C., İbrahimov Ş.R. Azərbaycan faunasında yeni balıq növü – Amur enlibaşı Pseudorasbora parva (Temminck et Schlegel, 1846) // Azərbaycan MEA-nın “Məruzələri”, Bakı, 2012, LXVII cild, № 6, s. 93-98.
  2. Mustafayev N.C. Azərbaycanın daxili su hövzələrində yaşayan balıqların bioekoloji xüsusiyyətləri və vətəgə balıqlarının ehtiyatlarının müasir vəziyyəti // Zoologiya İnstitutunun əsərləri, 33-cü cild, № 1. Bakı, 2015, s. 103-124.
  3. Берг Л.С. Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран. Ч. 2, 4-ое изд. М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1949, 469-925 с.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Qırmızıdodaq həşəm

Üstüzən

Terek altağızı

Kür altağızı

Uzunbığlı qumlaqçı

Kür qumlaqçısı

Kür xramulyası

Terek şirbiti


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayev N.C., İbrahimov Ş.R. Azərbaycan faunasında yeni balıq növü – Amur enlibaşı Pseudorasbora parva (Temminck et Schlegel, 1846) // Azərbaycan MEA-nın “Məruzələri”, Bakı, 2012, LXVII cild, № 6, s. 93-98.
  2. Берг Л.С. Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран. Ч. 2, 4-ое изд. М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1949, 469-925 с.