Andrey Tarkovski

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ANDREY TARKOVSKİ
Андрей Арсеньевич Тарковский
Andrei tarkovsky stamp russia 2007.jpg
Rusiya poçt markası (2007)
Doğum tarixi: 4 aprel 1932(1932-04-04)
Doğum yeri: Kostroma, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Vəfat tarixi: 29 dekabr 1986 (54 yaşında)
Vəfat yeri: Paris, Flag of France.svg Fransa
Atası: Arsen Aleksandroviç Tarkovski
Anası: Mariya İvanovna Vişnyakova
Peşəsi: Rejissor
Karyerası: 1958-86
Mükafatları: Narodny artist RSFSR.png RSFSR əməkdar incəsənət xadimi Lenin mükafatı
IMDb: ID 0001789

Andrey Arsenyeviç Tarkovski (rus. Андре́й Арсе́ньевич Тарко́вский; d. 4 aprel 1932 – ö. 29 dekabr 1986) - sovet kinorejissoru, ssenarist, film redaktoru, film nəzəriyyəçisi, teatr və opera rejissoru.

"Andrey Rublyov", "Solyaris", "Güzgü" və "Stalker", "Qurbanvermə" kimi filmlərin müəllifidir. O, özünün yeddi bədii filmindən beşini Sovet İttifaqında çəkmiş, son iki filmi isə İtaliyaİsveçdə istehsal olunmuşdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Uşaqlığı və erkən həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Tarkovski İvanovo Sənaye Oblastının Yuryevetski rayonunun Zavrajye kəndində şair və tərcüməçi Arsen Aleksandroviç TarkovskininMaksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirmiş Mariya İvanovna Vişnyakovanın ailəsində doğulmuşdur. Uşaqlığı Yuryevetsdə keçmişdir. Uşaqlıq dostları onu aktiv və məşhur, çox dostu olan və hərəkətin mərkəzində olan adam kimi təsvir edirlər. 1937-ci ildə onun atası ailəni tərk edir, ardınca 1941-ci ildə könüllü orduya yazılır. Tarkovski anası ilə qalır, anası və bacısı Marina ilə birlikdə Moskvaya köçürlər, anası çap evində korrektor işləməyə başlayır. 1939-cu ildə Tarkovski 554 nömrəli məktəbdə qeydiyyata alınır. Müharibə müddətində üçü də Yuryevetsə köçür və nənəsigildə yaşayırlar. 1943-cü ildə ailə Moskvaya qayıdır. Tarkovski təhsilinə şair Andrey Voznesenskinin onun sinif rəhbərlərindən biri olduğu əvvəlki məktəbdə davam etdirir. O, musiqi məktəbində pianonun öyrənir və incəsənət məktəbində dərslərə qatılırdı. Ailə Moskvanın Zamoskvoreçye rayonunda, Şşipok küçəsində yaşayırdı. 1947-ci ilin noyabrından 1948-ci ilin yazına qədər o, vərəm xəstəliyinə görə xəstəxanada yatmışdır. Uşaqlığındakı bir çox mövzular — köçürülmə, anası və onun iki uşağı, onlardan uzaqlaşmış atası, xəstəxanadakı vaxtlar — onun gələcək məşhur ''Güzgü'' filmində göstərilir.

Kino məktəbinin tələbəsi[redaktə | əsas redaktə]

1954-cü ildə axtarış ekspedisiyasından qayıtdıqdan sonra Tarkovski Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutuna (VQİK) müraciət edir və rejissorluq fakültəsinə qəbul olunur. O, İrma Rauşla eyni sinifdə oxuyurdu, 1957-ci ilin aprelində onlar evləndilər.

Erkən Xruşşov dövrü gənc rejissorlara nadir fürsətlər yaradırdı. 1953-cü ildən əvvəl illik film istehsalı aşağı idi və əksər filmlər veteran rejisorlar tərəfindən çəkilirdi. 1953-cü ildən sonra isə çoxlu yeni filmlər çəkildi və bunların əksərini gənc rejissorlar etdi. Xruşşov yumşalması Sovet cəmiyyətini açdı və müəyyən dərəcəyə qədər Qərb ədəbiyyat, filmmusiqisinə icazə verdi. Bu icazə Tarkovskiyə italyan neorealistlərinin, fransız yeni dalğasının və Kurosava, Bunyuel, Berqman, Bresson və Mizoquçi kimi rejissorların filmlərini izləməyə imkan verdi.

Tarkovskinin müəllimi gələcəkdə nüfuzlu film rejissorları olacaq bir çox tələbələrə dərs demiş Mixail Romm idi. 1956-cı ildə Tarkovski özünün ilk qısametrajlı tələbə filmi "Killerlər"i çəkir, film Ernest Heminqueyin hekayəsi əsasında çəkilmişdi. "Bu gün tərxis olmayacaq" (Сегодня увольнения не будет...) qısametrajlı filmini və "Konsantrasiya" (Концентрат) ssenarisini ardıcıl olaraq 19581959-cu ildə hazırlamışdı.

Tarkovskiyə ən çox təsir göstərən VQİK-də dərs deyən rejissor Qriqori Çuxray olmuşdur. Tələbəsinin istedadından təsirlənən Çuxray, Tarkovskiyə onun "Təmiz səmalar" filmində rejissor köməkçisi mövqeyini təklif edir. Başlanğıcda Tarkovski buna maraq göstərirdi, lakin sonra o, diqqətini təhsilinə və özünün proyektlərinə cəmləməyi qərara aldı.

Tarkovski ÜDKİ-dəki üçüncü ilində Andrey Konçalovski ilə görüşür. Onların eyni rejissorları sevmək kimi ümumilikləri tapılır və filmlərlə bağlı ideyalarını paylaşırdılar. 1959-cu ildə onlar "Antarktika - Uzaq Ölkə" adlı ssenari yazırlar, bu ssenari "Moskva komsomolu" (Московский комсомолец) qəzetində çap olunur. Tarkovski ssenarini Lenfilmə təqdim etməyə məcbur olur, ssenari rədd edilir. Onlar daha uğurlu "Silindr və skripka" (Каток и скрипка) filminin ssenarisini yazıb Mosfilmə satırlar. Bu film Tarkovskinin diplom işi olur. Diplomunu 1960-cı ildə qazanır və 1961-ci ildə Nyu York Tələbə Film Festivalında ilk mükafatını qazanır.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

İl Filmin adı Şəkil Filmin orijinal adı Fəaliyyəti
1956 Qatil
Qatil (film, 1956).jpg
rus. Убийцы Rejissor, ssenarist, aktyor
1958 Bu gün tərxis olmayacaq
Bu gün tərxis olmayacaq filmi.jpg
rus. Сегодня увольнения не будет Rejissor, ssenarist, aktyor
1960 Silindr və skripka
Silindr və skripka filmi.jpg
rus. Каток и скрипка Rejissor, ssenarist
1962 İvanın uşaqlığı
İvanın uşaqlığı filmi.jpg
rus. Иваново детство Rejissor, ssenarist
1964 İliçin zastavası
İliçin zastavası filmi.jpg
rus. Застава Ильича Aktyor
1966 Andrey Rublyov
Andrey Rublyov filmi.jpg
rus. Андрей Рублёв Rejissor, ssenarist
1967 Sergey Lazo
Şəkil yoxdur-film.svg
rus. Сергей Лазо Ssenarist
1968 Mindən bir şans
Mindən bir şans filmi.jpg
rus. Один шанс из тысячи Ssenarist, bədii rəhbər
1968 Daşkənd — çörək şəhəri
Daşkənd — çörək şəhəri filmi.jpg
rus. Ташкент — город хлебный Ssenarist
1971 Atamanın sonu
Atamanın sonu filmi.jpg
rus. Конец атамана Ssenarist
1972 Solyaris
Solyaris filmi.jpg
rus. Солярис Rejissor, ssenarist
1973 Ağızqamaşdırıcı üzüm
Ağızqamaşdırıcı üzüm filmi.jpg
rus. Терпкий виноград
erm. Հնձան
Montajçı
1973 Vəhşi
Şəkil yoxdur-film.svg
rus. Лютый Ssenarist
1974 Güzgü
Güzgü (film, 1974).jpg
rus. Зеркало Rejissor, ssenarist
1979 Stalker
Stalker filmi.jpg
rus. Сталкер Rejissor, ssenarist
1979 İlandan qorun!
İlandan qorun filmi.jpg
rus. Берегись! Змеи! Ssenarist
1979 Səyahət zamanı
Səyahət zamanı filmi.jpg
rus. Время путешествия, ing. Tempo di viaggio (Voyage in Time) Rejissor, ssenarist
1983 Vətən həsrəti
Nostalgia film.jpg
rus. Ностальгия Rejissor, ssenarist
1983 Bressona yol
Nostalgia film.jpg
nid. De weg naar Bresson Rejissor, ssenarist
1986 Qurbanvermə
Qurbanvermə (film, 1986).jpg
isv. Offret Rejissor, ssenarist, montajçı

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Mələyi görən insan". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 16-19.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]