Anemiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Anemiyanın ( Qan azlığının ) simptomları
.

Anemiya, həmçinin qanazlığı (Qədim yunan dilindən tərcümədə ἀναιμία anaimia, "qan çatışmazlığı", prefiks ilə, ἀν- an-, "antonim-inkar şəkilçi" + αἷμα haima, "qan") - qanda qan hüceyrələrinin sayının yaxud da, qanın ümumi həcmində eritrositlərinhemoqlobinin miqdarınını azalması ilə səciyyələnən xəstəlik və ya müxtəlif xəstəliyi müşayiət edən patoloji hal. Digər izahla, qanın oksigeni daşıma qabiliyyətinin azalması. Anemiyaya çoxlu qan itirildikdə (yaralandıqda, mədə-bağırsaq, ağciyər, burun, uşaqlıq və s. qanaxmaları zamanı), kimyəvi maddələrlə zəhərləndikdə, bədxassəli şiş törəmələrində, B12 vitamini çatışmadıqda və s. hallarda rast gəlinir.

Anemiyanın baş verməsinə daha çox orqanizmdə dəmir çatışmazlığı səbəb olur; bu, "Dəmir defisitli anemiya" adlanır. Anemiyanın normoxrom, hipoxrom və hiperxrom növləri var. Rəng göstəricisi normoxrom anemiya zamanı dəyişmir, hipoxrom anemiyada azalır, hiperxrom anemiyada isə artır. Anemiyalar kəskin və xroniki olur. Müxtəlif travmalar, mədə xorası, uşaqlıq və ağciyər qanaxması nəticəsində sürətlə yaranan qanazlığında kəskin, qanaxma tədricən olduqda isə xroniki olur. Yalnız eritrositlərin deyil, həm də leykosittrombositlərin azalması ilə müşayiət olunan anemiya "Aplastik anemiya" adlanır. Hemolitik anemiyada eritrositlərin parçalanması baş verir.

Anemiya qan xəstəlikləri arasında ən məşhurudur və dünyanın ¼ hissəsi bu narahatlıqdan əziyyət çəkir. Dünyada qanda dəmir çatışmazlığı səbəbindən inkişaf edən anemiyadan əziyyət çəkən insanların sayı isə 1 milyarddan artıqdır.

Tibbi araşdırmalara görə, qadınlar kişilərə nisbətən daha çox anemiyadan əziyyət çəkirlər. Anemiyadan əziyyət çəkən insan qrupları arasında uşaqlar və hamiləlik dövrü keçirən qadınlar da çoxluq təşkil edir.

Əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Selikli qişanındərinin solğunlaşması, zəiflik, başağrısı, baş gicəllənmə, təngnəfəslik, ürək döyünmə, qulaqlarda küy, ürək-damar çatışmazlığı və s. Anemiya yavaş-yavaş inkişaf etdikdə simptomları, əsasən, qeyri-müəyyən olur: yorğun hissetmə, zəiflik, nəfəs darlığı, bədənin hərəkətinə, fiziki hərəkətə həvəsin olmaması və s. Anemiya sürətlə inkişaf etdikdə isə simptomlar, əsasən, ağır olur və daha çox özünü büruzə verir: çaşqınlıq və təlaş, huşun itməsi, şüur və düşünmə qabiliyyətinin zəifləməsi və həddindən artıq susuzluq hissi. Ağır anemiya əsasən, güclü travmatik arterial qanaxma zamanı baş verir.


Müalicəsi[redaktə | əsas redaktə]

Anemiyaya səbəb olan amillərin aradan qaldırılması, kəskin və xroniki anemiya zamanı xəstəyə qan (və ya eritrositar kütlə) köçürülməsi, vitaminlərlə zəngin qidalanma. [1]

Müxtəlif yaş və cins qruplarından olan sağlam insanların

qanında normalda mövcud olan Hemoqlobin miqdarı (1qr/Litr ≈ 0.6mmol/Litr)

Yaş və cins qrupları Hemoqlobin miqdarı (qr/litr) Hemoqlobin miqdarı (mmol/litr)
Uşaqlar (6 aylıqdan-5 yaşa qədər) 11.0 6.8
Uşaqlar (5 - 12 yaş arası) 11.5 7.1
Yeniyetmələr (12-15 yaş arası) 12.0 7.4
15 yaşdan yuxarı qadınlar 12.0 7.3-7.4
Hamilə qadınlar 11.0 6.8
15 yaşdan yuxarı kişi cinsi 13.0 8.1

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Janz, TG; Johnson, RL; Rubenstein, SD (Nov 2013). "Anemia in the emergency department: evaluation and treatment.". Emergency medicine practice.