Antares

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Antares
Antares

Antares
Tam adı Antares
Digər adları Əqrəbin alfası, Əqrəbin ürəyi
Kəşf tarixi Bilinmir
Ulduz ölçüsü vısual - (0.9 - 1.8) / mütləq - (-5.28)
Yerdən məsafəsi 190 Parsek
Parlaqlıq 65000
Aid olduğu bürc Əqrəb
Spektral sinif M1.5Iab-b / B2.5V
Kataloq nömrəsi HR 6134

Əqrəb bürcünün α ulduzu. Yerdən uzaqlığı dəyişkəndir. Tipik "Qoşa Ulduzdur". Parlaqlığına görə 15ci olub qırmızı rəngi ilə seçilir. Bu ulduz çox nəhəng olub təxmini diametri 400 milyon kmdir. Yay günlərində Azərbaycandan görünür.

M1.5Iab spektral tipində qırmızı bir super törəmə olaraq təsnif olan Antares bilinən ən böyük ulduzlardan biridir. Bu, ən yaxın OB dərnəyinin (Scorpius-CENTAURUS Association) ən işıqlı, ən böyük və ən inkişaf etmiş ulduz üzvüdür. Antares, Scorpius-CENTAURUS Association'ın üst Scorpius alt qrupunun bir üzvüdür və təxminən 145 parsec (470 ly) məsafədəki 11 milyon illik ortalama minlərlə ulduz ehtiva etməkdədir. Günəş qədər 15-dən 18 qat böyük olduğu düşünülməkdədir və radiusunun təxminən 883 qatı qədərdir. Bu səbəblə, əgər Günəş Sisteminin mərkəzinə yerləşdirilirsə, xarici səthi MarsYupiterin orbitləri arasında iştirak edirdi.

Terminalogiya[redaktə | əsas redaktə]

Ənənəvi Antares adı, Antik Yunan Ἀντάρης'dan gəlir;  qırmızımtıl tonunun Mars planetinin görünüşüylə bənzərliyinə görə "Ares'e bərabər" ("bərabər-Mars") mənasını verər.  Antares ilə Mars'la müqayisə, erkən Mesopotamiya göy alimlərindən gəlmiş ola bilər.  Bununla birlikdə, bəzi elm adamları, ulduzun Antar'dan və ya Antarah ibn Shaddad'dan (Ərəb döyüşçü-qəhrəmanının İslam əvvəli şeirləri Mu'allaqat'da qeyd olunduğunu) almışdır.  Beynəlxalq Astronomik Birlik, 2016-ci ildə ulduzlar üçün uyğun adları kataloqlaşdırılması və Standartlaşdırma üçün Star Names (WGSN)  üzərinə bir Əmək Qrupu təşkil etdi. WGSN'nin İyul 2016  ilk bülletenində, WGSN tərəfindən təsdiqlənən ilk iki ad siyahısı toplandı; Bu ulduz üçün Antares daxil. Bu anda IAU Star Names kataloquna girilmiştir.

Antares dəyişən bir ulduzdur və nisbi Ulduzların Ümumi Kataloqu'nda qeydiyyata alınmışdır, ancaq Bayerin təyin etdiyi ulduz olaraq ayrı bir dəyişən ulduz təyin etməsi yoxdur.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Antares, M1.5Iab'ın ulduz sinifində ən yaxşı ulduzdur. Günəşin təxminən 883 qatı bir yarıqədəri ilə, ən böyük ulduzlardan biridir,  Günəş Sisteminin mərkəzinə yerleştirilirsə xarici səthi Mars və Yupiterin orbitləri arasında yer alır. Parallaks ölçümlərinə söykənərək Antares, Günəşdən təxminən 170 parsek uzaqlıqdadır.  Vizual parlaqlığı Günəşin təxminən 10,000 dəfə çoxdur, ancaq ulduzun spektrin infraqırmızı qisimində enerjisinin əhəmiyyətli bir hissəsini yayması səbəbiylə, bolometrik parlaqlıq Günəşin qabığının təxminən 65,000 dəfə çoxdur. Ulduzun kütləsi 15 ilə 18 günəş kütləsi arasında hesablanmışdır.

Mövqeyi[redaktə | əsas redaktə]

Antares, ulduzun Günəşə müxalifət etdiyi hər ilin 31 Mayında bütün gecə səmada görünür. Antares indiki vaxtda axşam qaranlığında yüksələr və şəfəq vaxtı ekvatorda görülür. 30 Noyabrın hər iki yaxasında da təxminən iki üç həftə ərzində Antares, gecə səmada görünməz çünki Günəşlə birlikdədir;  bu görünməzlik dövrü Şimali Yarımkürədə Cənub Yarımkürədə daha uzundur, Çünki ulduzun mailliyi səma ekvatorun cənubundan əhəmiyyətli dərəcədə uzaqdadır.

Antares, ekliptik'in 6.5 ° 'si (digərləri Spica, Regulus və Aldebaran) içində olan dörd böyük  ulduzdan biridir və bu səbəbdən Ay tərəfindən gizlənilə bilər. Ayrıca nadir olaraq Venera tərəfindən gizlənilə bilər. Antares'in Veneranın son okültasyonu e.ə. 1755'te reallaşdı; Bir sonrakı gəzinti 17 noyabr 2400'da keçiriləcəkdir. Digər planetlər Antares'i son minillikdə işğal etməmişlər və gələcəkdəki minillikdə bunu etməyəcəklərdir, çünki gərçək düyün mövqeləri və meylləri hər zaman Antares'in şimala doğru irəliləməkdədir. 31 İyul 2009-cu ildə Antares Ay tərəfindən gizləndi. Hadisə, Cənubi Asiyanın və Yaxın Şərqin çoxunda görülə bilərdi. Hər il 2 dekabr ətrafında Günəş Antares'in 5 ° şimalını keçməkdədir.