Antropogen terminlər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Antropogen terminlər-(yun. Antropos-insan)

Antropogen çirklənmə[redaktə | əsas redaktə]

İnsanın təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində baş verir, o cümlədən təbii çirklənmənin tərkibinə və intensivliyinə bilavasitə və vasitəli təsir göstərir. Məsələn: hidrotikintilər aparmaq, yol örtüyü salmaq yolu ilə və s.[1]

Antropogen eroziya[redaktə | əsas redaktə]

İnsanların düzgün olmayan təsərrüfat fəaliyyəti (meyilli yamacların başdan-başa şumlanması, meşələrin məhv edilməsi, otarma və suvarma normalarının pozulması, müxtəlif qazıntı işləri və s.) nəticəsində baş verən eroziya prosesi.

Antropogen relyef[redaktə | əsas redaktə]

Qurunun insan fəaliyyəti nəticəsində dəyişilmiş və ya yaradılmış relyefi. İki cür antropogen relyef ayrılır: kortəbii və istiqamət verilmiş antropogen relyef (yamaclarda düzəldilən terraslar, tökmələr, torpaq bənd və s.)

Antropogen torpaqlar[redaktə | əsas redaktə]

İnsan fəaliyyəti nəticəsində yeni torpaq tipi yaratmağa yönələn təsir (mədəni, becərilən torpaqlar), torpaqəmələgətirən amilləri dəyişməklə (təkrar şorlaşma), həmçinin sənaye, mülki və yol çəkilməsi zamanı təbii torpaq örtüyünün pozulması ilə əmələ gəlir.

Antropogen səhralar[redaktə | əsas redaktə]

Antropogen səhralar insanın təbiətə bilavasitə və vasitəli təsiri nəticəsində yaranan səhralardır. Bu səhraların sahəsin getdikcə genişlənir və 10 mln km²-ə çatmışdır (qurunun 7%ni təşkil edir). Dünyanın bütün səhralarının antropogen olması haqda fikir yürüdülür.[2]

Antropogen mühit[redaktə | əsas redaktə]

Canlı orqa­nizmləri əhatə edən və insan tərəfindən dəyiş­dirilən ətraf mühit.

Antropogen populyasiyalar[redaktə | əsas redaktə]

İnsan tərəfindən introduksiya nəticəsində yaranan populyasiyalar, onların çoxalması, yayılması.

Antropogen seyrelmə[redaktə | əsas redaktə]

Ayn-ayn bitki və ya heyvanın sıxlığının insan fəaliyyəti nəticəsində seyrəlməsi[3].

Antropogen suksessiya[redaktə | əsas redaktə]

İnsanın təsərrüfat fəaliyyəti, onun birbaşa və ya dolayı yolla ekosistemə təsiri (meşənin qırılması, at­mosferin qazlarla çirklənməsi və s.) nəticəsində baş verir.

Antropogen təzyiq[redaktə | əsas redaktə]

İnsanın onu əhatə edən ətraf mühitə bilavasitə və vasitəli təsiri.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

İnsan - ətraf mühit sistemi

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ekoloqlarin məlumat kitabi. Bakı-Elm-2003.
  2. Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008.
  3. Məmmədov Q.Ş.Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008