Araz çayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Araz
azərb. Araz, türk Aras, erm. Արաքս, fars ارس
Jolfa-Aras2.jpg
Ölkələr Flag of Turkey.svg Türkiyə
Flag of Armenia.svg Ermənistan
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Flag of Iran.svg İran

Mənbəyi Ərzurum ili, Türkiyə
Mənbə yüksəkliyi 2 990 m
Mənsəbi Kür çayına, Suqovuşan, Azərbaycan
Mənsəb yüksəkliyi -15 m
Uzunluğu 1 072 [Mənbə göstərin] km
Commons-logo.svg Araz Commonsda


ArazTürkiyə, İran, AzərbaycanErmənistan əraziləri və sərhədləri ilə axan çay.

Çay öz mənbəyini Türkiyə ərazisindəki (Bingöl massivi) Ərzurum dağlarından götürür. Azərbaycan Respublikası və Güney Azərbaycan ərazilərindən keçərək, Azərbaycanın Sabirabad rayonunun Suqovuşan kəndi ərazisində Kür çayı ilə birləşib Xəzər dənizinə tökülür.

Bu çay iki Azərbaycanı - Cənubi Azərbaycan ilə Şimali - Azərbaycan Respublikasını bir-birindən ayıran çay olaraq, hər iki tərəfin mədəniyyətində əks olunur.

Ekoloji vəziyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Araz çayında yaranan ekoloji vəziyyət Kür çayında olduğundan da təhlükəlidir. Çayın sol qollarından biri olan Razdan öz suyunun çirklənmə dərəcəsinə görə Ermənistanda birinci yer tutur. Razdan, Çarensavan, Abovyan, Yerevan şəhərlərinin sənaye müəssisələrinin çirkab suları və çayın sahilində yerləşən başqa yaşayış məntəqələrinin məişət tullantıları bu çaya atılır. 1980-ci illərdə Razdana buraxılan çirkab sularının orta illik miqdarı 210 mln. m3  təşkil etmişdir. Yay aylarında Arazda səviyyə aşağı düşdüyü dövrdə Razdanda çirkab sularının sərfi azalmır. Nəticədə «Araz» su qovşağı su anbarında çox təhlükəli vəziyyət yaranır. İsti hava şəraitində suyun «çiçəklənməsi» baş verir və balıqların kütləvi qırılmasına səbəb olur[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Xəlilov Ş.B. Azərbaycanın ekocoğrafi problemləri, Bakı 2006

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]