Atmilçək qaş səhləbi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ophrys oestrifera 2.jpg

Atmilçək qaş səhləbi (lat. Ophrys oestrifera) — səhləbkimilər fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN  Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində  olanlar" kateqoriyasına aiddir  – EN B1ab(iii)+2ab(iii). Endemik növdür.[1][2]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdə 20-40 sm hündürlükdədir. Soğanaqları şarvari və ya xırda-ellipsvaridir. Yarpaqları gövdənin qaidəsində yerləşir, uzunsov-lansetvari və ya uzunsov-ellipsvari, eni 2-3 sm, uzunluğu 5-10 sm-dır.[3] Çiçək qrupu seyrəkdir, 5-6 çiçəkdən ibarətdir. Çiçəkyanlığının kənar ləçəkləri 12-14 mm uzunluğunda açıq-bənövşəyi rənglidir. Daxili ləçəklər 3-4 mm uzunluqda oval-lansetvari, bənövşəyi və birdamarlıdır. Dodaqcıq məxmərvaridir, yuxarı hissədə irəliyə doğru qısa əlavə çıxıntısı var, qonur, üzəri bir neçə sarımtıl ləkəlidir, hər biri ensiz, açıq-sarı haşiyəlidir [4]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik bitkidir. Çiçəkləməsi aprel-may aylarına təsadüf edilir. Meşə və kolluqlarda, aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər rast gəlinir [4]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Qafqazın qərbi, şərqi və Quba sahəsi. Kür-Araz ovalığı, Kür düzənliyi, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dağlıq hissəsi (Batabat) və Lənkəran ovalığı; Samur-Dəvəçi ovalığı (Nabran) [4][5][6]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Populyasiyalarının sayı azdır. Azalma tendensiyası artır.[7]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Dekorativ əhəmiyyətinə görə əhali tərəfindən intensiv toplanılması.

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin azaldılması, yasaqlıqların təşkil edilməsi və toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin müəyyənləşdirilməsi məqsədəuyğundur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://redbook.az/?options=project&id=Atmil%C3%A7%C9%99k%20qa%C5%9F%20s%C9%99hl%C9%99bi
  2. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  3. Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016
  4. 4,0 4,1 4,2 Флора Азербайджана,1952;  
  5. Əsgərov A.M., 2005
  6. Məmmədov Q., Yusifov E., Xəlilov M., Kərimov V., 2012
  7. Tərtibçinin məlumatı