Atmosfer

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Atmosfer qazları Yerin diffuz mavi dalğa boyları daha yaxşı başqaları, buna görə kosmosdan baxanda planetimizin ətrafında mavi halo var və Yerdən baxanda mavi səma görünür

Atmosfer — ətrafında bir cazibə qüvvəsi ilə tutulmuş bir göy cisminin qaz zərfi. Atmosferlə planetlərarası məkan arasında kəskin bir sərhəd olmadığından, atmosfer ümumiyyətlə qaz mühitinin özü ilə birlikdə döndüyü bir səma cisminin ətrafındakı bölgə hesab olunur[1]. Əsasən qazlardan (qaz planetlərindən) ibarət olan bəzi planetlərin atmosferinin qalınlığı çox böyük ola bilər.

Yer atmosferində əksər canlı orqanizmlərin tənəffüs üçün istifadə etdiyi oksigenfotosintez zamanı bitkilər və siyanobakteriyalar tərəfindən istehlak edilən karbon dioksid var. Atmosfer həm də planetin qoruyucu təbəqəsidir[2], sakinlərini günəş ultrabənövşəyi radiasiyadan və meteoritlərdən qoruyur.

Bütün nəhəng cisimlərdə - qaz nəhənglərində və əksər yer planetlərində (Günəş sistemində - Merkuri istisna olmaqla) bir atmosfer var[3].

Etimologiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

"Atmosfer" sözü yunanca "ἀτμός" — "buxar" və "σφαῖρα" — "sfera" sözlərindən əmələ gəlmişdir. XX əsrin əvvəllərinə aid Azərbaycandilli mənbələrdə kürəhava (کورهاوا) adlandırılmışdır.[4]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Earth's Atmosphere Composition: Nitrogen, Oxygen, Argon and CO2". Earth How (ingilis). 2017-07-31. 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-22.
  2. ἀτμός Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  3. σφαῖρα Arxivləşdirilib 2017-05-10 at the Wayback Machine, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  4. Султан-Меджид Ганиев, Русско-татарский словарь, Баку, 1909

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]