Bərk çoğan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bərk çoğan - (lat. Gypsophila robusta Grossh.). Qərənfilkimilər— (Caryophyllaceae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar” kateqoriyasına aiddir – EN B1 ab(i, ii, iii) c (iii, iv) + 2b(i, ii). Azərbaycanın nadir növüdür. Qafqaz endemikidir.[1][2]

Regional IUCN Statusu VU B2ab (iii, v). [3]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çoxillik, göyümtül ot bitkisidir. Hündürlüyü 50-70 sm-dir. Yarpaqları oturaq, uzunluğu 1-2 mm olan qısa qına bitişik, enlidir, uzunsov-ellipsivari, uzunsov – lansetşəkilli, yaxud uzunsov, tərs –yumurtaşəkilli, alt tərəfdəkilər küt, sonrakılar isə iti, eni (0,7) 2-3 sm-ə çatır, 3-5 (7) damarlıdır. Çiçək qrupu budaqlıdır. Kasacığın uzunluğu 3,5 -4 mm, zınqrovlu, orta hissəyə qədər bölünmüş, kənarları dişlidir. Ləçəkləri ağ və ya çəhrayı, kasacıqdan bir qədər uzundur. Qutucuğun uzunluğu 4 mm, enli yumurtaşəkillidir. Toxumunun uzunluğu 1 mm, tünd rənglidir. [4] [5]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

İyun –iyul (avqust) aylarında çiçəkləyir. Ovalıqlarda və dağətəyi qurşaqlarda, quru yerlərdə rast gəlinir. [4]

Yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kür-Araz ovalığıKür düzənliyidir. [4]

Sayı və tendensiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yayılma ərazisinin deqradasiyası, antropogen amillər azalma təhlükəsini yaradır.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | mənbəni redaktə et]

İqlim (səhralaşma) və antropogen amillərdir (otarılma, tapdalanma).

Mühafizə tədbirləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum banklarında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

Sinonimləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gypsophila yorae Woronow.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  2. http://redbook.az/?options=project&id=B%C9%99rk%20so%C4%9Fan[ölü keçid]
  3. .Schtaz G., Shulkina T., Solomon J., 2013;
  4. 1 2 3 Флора Азербайджана, 1952;
  5. Гроссгейм А.А., 1952;