Bankə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bankə
Bankə qəsəbəsinin girişi.jpg
Gerb
Gerb
39°24′50″ şm. e. 49°14′56″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Neftçala rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 7911 (2020) nəfər
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ 4713[1]
Xəritəni göstər/gizlə
Bankə xəritədə
Bankə
Bankə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
H.Z.Tağıyev adına Bankə Balıq Kombinatının tarixi inzibati binası

BankəAzərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Kür çayının sol sahilində, Cənub-Şərqi Şirvan düzündədir. Balıq sənayesinin inkişafı ilə əlaqədar 1842-ci ildə salınmışdır.

Neftçalanın ən məşhur qəsəbəsi qara kürüsü ilə məşhurdur. Deyilənlərə görə, vaxtilə Bankə qəsəbəsindən xüsusi olaraq qablaşdırılmış kürülər özəl hədiyyə kimi Stalin, Tetçer, Qandi kimi dünya liderlərinə yollanıb. Bankə özünəməxsus zəngin tarixi olan yaşayış məntəqəsi və balıq sənaye mərkəzidir. 1935-ci ildən şəhər tipli qəsəbədir: I Mayak, Yenikənd, Qırmızı Şəfəq, Sübh yaşayış məntəqələri, Nord-Ost Qoltuq kəndi, II Mayak yaşayış məntəqəsi daxildir. Bankənin tarixi XIX əsrin I yarısından başlanır. XIX əsrdə qəsəbədə balıqçılığın inkişafına təkan verən amil Tatar məhəllə kəndində əsası 1842-ci ildə qoyulan Boji Promısel-in yaranması olub. Toponimi burada yerləşən banka zavodundan əmələ gəldiyini söyləyənlər yanılırlar. Çünki bankə suyun içərisində yüksək yer deməkdir. Eyni zamanda dənizin nisbətən dayaz yerlərinə də bankə deyirlər. Bu cür yerlər dənizdə gəmiçilik üçün çox təhlükəlidir. Vaxtilə qəsəbənin yerləşdiyi ərazi tamamilə su ilə əhatəli olub. Sonra dəniz tədricən geri çəkilməyə başlayıb. Su aşağıya endikcə torpaq sahə üzdə qalıb. Bankə Neftçalanın içində adaya bənzəyir.[2]

Adı[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Bankə (coğrafiya)

Bank/banka "sahil", "dayaz yer", "kicik boğaz" və ya dənizin dayaz yerlərindən ibarət olan sahəsi (Xəzər dənizində Kür bankəsi)[3] mənası bildirən Hind-Avropa mənşəli sözdür. Geniş Avrasiya arealında rast gəlinir. Bankə həmin sözün yerli tələffüzə uyğunlaşdırılmış variantıdır. 1933-cü ildə Banq-mədən variantında qeydə alınmışdır.[4].

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Bankə qəsəbəsinin iqlimi quru səhra və yarım səhra iqlimidir.Kür çayı və ona yaxın ərazilərdə geniş əkinçilik tarlaları və otlaqlar var. Xəzər dənizinə yaxın ərazilərin torpaqları şorandır.Ümumiyyətlə qəsəbə dəniz səviyyəsindən 26 və ya 28 metr aşağıdır. Burada yağış ildə 250–400 mm düşür. Qışı mülayim və çoxda soyuq olmur.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlət statistika komitəsinə göstəricilərinə əsasan 2020-ci ildə Bankə qəsəbə əhalisinin sayı 7.9 min nəfər olmuşdur.

1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2011
7260 6198 6398 6003 7300

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Bankə qəsəbəsində vaxtı ilə SSRİ dövründə fəaliyyət göstərən və o dövrün böyük kombinatlarından biri olan Bankə Balıq Kombinatı fəaliyyət göstərib. Kombinat hal-hazırda fəaliyyət göstərmir.

Əhali əkinçilik, heyvandarlıq və fərdi balıqçılıqla məşğul olur.

Din[redaktə | əsas redaktə]

Qəsəbədə "İmam Həsən" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir[9].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərpoçt. "İndekslər" (azərb.). www.azerpost.az. 2016-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.
  2. "QARA KÜRÜ 17-ci ƏSRƏDƏK KASIB YEMƏYİ OLUB". musavat.com (Azerbaijani). 10 November 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 November 2014.
  3. Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, 1-ci cild, səh. 219. 2006; bankə sözü
  4. "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
  5. Перепись-1959
  6. Перепись-1970
  7. Перепись-1979
  8. Перепись-1989
  9. MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçənlər. scwra.gov.az  (azərb.)

Həmçinin oxu[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]