Batraxologiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Batraxologiya (yun. Batraxos —qurbağa, loqos — elm deməkdir) — Zoologiyanın bir bölməsi olub suda-quruda yaşayanlar və ya amfibiləri öyrənən elm sahəsi. Lakin ənənəvi olaraq batraxologiya sahəsi tədqiqat obyekti sürünənlər və ya reptililər olan herpetologiya sahəsi ilə birləşdirilir. Batroxologiyanın təməlinin qoyulması oxşar əlamətlərinə görə heyvanların bir sinfə – Amfibilər lat. Amphibia sinfinə daxil ediləmsi ilə başlanmışdır. Bu haqda müasir zooloji sistematikanın banisi Karl Linney özünün «Systema Naturae» (Adler, 1989) adlı 10-cu nəşrində vermişdir. Bu zaman Karl Linney xarici əlamətləri ilə oxşar, anatomo-morfoloji əlamətləri ilə fərqli olan heyvanları səhvən amfibilər sinfinə daxil etmişdir.

Batraxoloji tədqiqatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Amfibilərə həsr olunmuş ilk tədqiqat işləri XVI əsrin ortalarında İsveç tədqiqatçısı Konradom Hesner tərəfindən aparılmışdır. O, özünün “Historia Animalium” adlı məşhr əsərinin amfibi və dördayaqlılara həsr olunmuş V cildində (Gesner, 1554) amfibilərin yayılması və xarici görünüşünün təsvirinə aid məlumatlar vermişdir. Digər bir iş yenə də tədqiqat obyekti amfibilər olan Holland formasevti Albert Seba tərəfindən həyata keçirilmişdir. O, amfibilərdən ibarət kolleksiya toplamışdır. Bu kolleksiyası 1717-ci ildə rus çarı I Pyotr tərəfindən satın alınmışdır. Sonralar Rusiya Elmlər Akademiyasının zooloji kolleksiyası bunun əsasında qurulmuşdur. A.Seba tezliklə özünün ikinci kolleksiyasını toplayır. Onun topladığı məlumatlar illustrasiyalarla zəngin olan «Locupletissimi Rerum naturalium Thesauri accurata Descriptio» (Seba, 1734-1765) kitabının amfibi və reptililərə həsr olunan I və II cildində yer almışdır. Bu iş zamanı binominal nomenklaturadan istifadə olunmamışdır, çünki belə adlandırılma sistemi sonradan təklif olunmuşdur. Sonralar bir çox müəlliflər bu illustrasiyalaradan istifadə edərək yeni növlərin təsvirini vermişlər. [1]

Azərbaycanda batraxoloji tədqiqatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. I dövr (1773-1920);
  2. II dövr (1921-1940)
  3. III dövr (1941-ci ildən bu günə kimi)

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Терентьев П. В. 1961. Герпетология.М.: - Высш. шк. - 336 с.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Писанец Е. М. Амфибии Украины (справочник-определитель земноводных Украины и сопредельных территорий). — Киев: Зоологический музей ННПМ НАН Украины, 2007. — 312 с.