Zirinc
| Zirinc | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Zirinc |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Zirinc (lat. Berberis) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Zirinc qədim zamanlardan bəri tanınan və istifadə edilən bitkidir. Hələ qədim Babilistanda və Hindistanda yerli sakinlər zirinc meyvələrini qanı təmizləyən, Tibet monastrlarını idarə edən kahinlər isə ömrü uzadan vasitə hesab ediblər. Qədim slavyan təbiblərinin zirinc kökləri və qabığından hazırladığı cövhər isə soyuqdəymə və qanaxmalarda tətbiq olunurdu. Onun meyvə, kök, gövdəsi vasitəsilə yun və dəri məmulatları sarı rəngə boyanırdı.
Tikanlı və yarpağını tökən kol bitkisi olan zirincın xırda çəlləyi xatırladan meyvələri qırmızı rəngdədir. Qurudulanda rəngi tündləşir. Turş dadına və faydalı xüsusiyyətlərinə görə onu bəzən "şimal limonu" da adlandırırlar.
Xalq təbabətində bitkinin meyvə, yarpaq, qabıq və köklərindən də müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur. Meyvələrinin şirəsi qızdırmasalıcı, mikrob əleyhinə, qankəsici təsir göstərir. Bu bitkidən toksinlərin xaric edilməsi, orqanizmin təmizlənməsi və yaşlanma prosesini ləngitmək üçün də istifadə edirlər. Bitki həzm vəzlərinin sekresiyasını artırır, iştahanı və həzmi yaxşılaşdırır, hipoasid qastrit zamanı müşahidə olunan həzmsizlik və köp əlamətlərini aradan qaldırır. Zirincin təzə meyvələrinin yeyilməsi və ya şirəsinin içilməsi qaraciyər xəstəliklərinin, revmatizm, bəzən də sidik kisəsi və böyrəklərin iltihabının müalicəsində yaxşı nəticə verir. Ürək vurğularının sayını azaltdığı və arterial təzyiqi aşağı saldığı üçün hipertoniya və taxiaritmiya zamanı da tətbiq olunur.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Zirinc 2–3 m hündürlükdə olub, qol-budaqlı kol bitkisidir. Cavan budaqları sarı-qonur rəngdədir, yarpaqları incədir, ellips və ya yumurtavarı lanset formadadır, kənarı kiprikvarı mişar şəklindədir. Hamaşıq çiçəkləri salxım formasındadır. Meyvəsi şirəlidir, yetişəndə parlaq qırmızı, bəzən isə sarı-qırmız rəng alır. Dadı turşdur, iki toxumludur. Bitki aprel-may aylarında çiçək açır, meyvələri sentyabr-oktyabırda yetişir. Zirincin bütün hissələrində (yetişmiş meyvəsindən başqa) protoberberin təbiətli alkoloidlər müəyyən edilmişdir. Bunlardan ən mühümü berberindir. Bundan başqa, tərkibində palmatin, yatrorisin, kolumbamin də vardır. Göstərilənlərdən başqa, zirincin tərkibində besbenzili zoxinolin törəmələri alkoloidlər də (oksiakantin və berbamin) tapılmışdır. Zirincin köklərində 1,5 %-ə qədər berberin alkaloidi vardır. Qabıqlarında 0,4–0,5 % berberin, 1,5 % aşı maddəsi, 1,2 % qatran, 38,6 mq % C vitamini olur. Yarpaqlarında 0,18–0,2 % berberin alkoloidi, 2,1–2,55 % pirokatexin təbiətli aşı maddə, 5,2 % qatran, 2,78 % üzvi turşular (alma, limon turşuları) 58,2–101 mq % C vitamini müəyyən edilmişdir. Meyvələrində üzvi turşular, şəkər, pektin maddələri, karotinoidlər vardır.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Zirinc Azərbaycaının əksər rayonlarında – ovalıqdan başlayaraq orta dağ qurşağına qədər yayılmışdır. Bu bitkiyə daha çox meşəliklərdə, meşə açıqlıqlarında, çay vadinlərində, kolluqlarda rast gəlinir. Azərbaycanda yabanı halda 3 növ zirinc var. Onlardan adi zirincdən təbabətdə istifadə edilir.
İstifadəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Dərman məqsədilə zirincin yarpaqlarından, köklərindən, gövdə və budaqlarının qabıqlarından, meyvələrindən istifadə olunur. Yarpaqları bitki çiçəkləyən dövrdə, köklərini payızda, qabıqları yazın ilk ayında, meyvələri isə tam yetişəndə (sentyabr-oktyabr aylarında) toplayıb, açıq quru havada qurudur və quru, havası dəyişilən binalarda saxlayırlar. Meyvələrini xüsusi quruducuda və ya peç üzərində qurudurlar.
Elmi təbabətdə zirincin yarpaqlarından 1:10 nisbətində sulu dəmləmə, 1:5 nisbətində tinktura və 1:1 nisbətində duru spirtli ekstrakt formada daxili qanaxmalarda (uşaqlıq qanaxmalarında) qankəsici dərman kimi işlədilir. Spirtli cövhərindən (tinkturasından) sidik kisəsinin və qaraciyərin iltihabında işlədilir.
Zirincin köklərindən alınan berberin alkoloidindən sulfat duzu şəklində (Berberinum sulfas), tablet formada preparat hazırlanır və ondan öd yollarının xəstəliklərinə qarşı öd qovucu dərman kimi işlədilir. Bu məqsədlə hər tabletdə 0,005 q berberin olan berberin-sulfat preparatından gündə 3 dəfə, hər dəfədə 1 tablet 10 gün müddətində qəbul edilir.
Zirinc yarpağından "öd qovucu çayın" tərkibində də verilir. Öd qovucu çayın tərkibi belədir: 1 hissə quru zirinc yarpağı, 4 hissə solmazçiçək (quru çiçək), 3 hissə meniant yarpağı (üç yarpaq), 2 hissə nanə yarpağı, 1 hissə keşniş meyvəsi. Göstərilənləri bir-birilə qarışdırıb kobud poroşok halına salandan sonra bu qarışıqdan 1 xörək qaşığı 1 stəkan qaynar suda 10 dəqiqə dəmləyir, soyuyana kimi sakit yerdə saxlanılır. Sonra süzüb gündə 3 dəfə, hər dəfə yarım stəkan yeməkdən 15–20 dəqiqə əvvəl içirlər.
Berberin alkoloidindən leyşmaniozun müalicəsində işlədilir. Zirincin meyvələri də çox faydalıdır. Meyvələri C vitamini ilə çox zəngindir. C vitaminindən başqa tərkibində limon və alma turşuları, piroqallol təbiətli aşı maddələr, flavonoidlər, pektin və şəkərli maddələr və s. vardır.
Xalq təbabətində zirinc meyvələrindən həm təzə-təzə dərilmiş, həm də qurudulmuş halda sinqa, raxit, qanazlığı, isitmə (malyariya), eləcə də mədə-bağırsaq xəstəliklərində çox qədimdən mürəbbə, şərbət, firni hazırlanır. Quru meyvələrdən isə çay kimi dəmləyib istifadə edirlər.
Zirincin meyvələrindən yeyinti sənayesində də müxtəlif mürəbbə, kompot və s. məmulat hazırlanıb işlədilir.
Zirincin müalicəvi xüsusiyyətləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Zirinc orqanizmə güclü təsir edən müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir. Onun tərkibi karbohidratlar, makro və mikro elementlər, K, E vitaminləri, 11 növ alkoloid, limon və alma turşusu, tanin və qatran maddəsi ilə zəngindir. Qədim Misirdə ondan qanı təmizləmək, Çin həkimləri bir çox xəstəliklərin müalicəsi, slavyan təbibləri isə bitkinin kök və qabığından hazırlanan cövhərdən soyuqdəymə və qanaxmalar zamanı istifadə ediblər. Onun meyvə, kök və gövdəsi vasitəsilə yun və dəri məmulatları sarı rəngə boyanırdı.
NKPI.AZ tibbi mənbələrə istinadla xəbər verir ki, zirinc meyvələrinin şirəsi qızdırmasalıcı, mikrob əleyhinə və qankəsici təsir göstərir.
Tikanlı və yarpağını tökən kol bitkisi olan zirincin qırmızı rəngli xırda meyvələrinin turş dadına və faydalı xüsusiyyətlərinə görə bəzən "şimal limonu" da adlandırırlar.
Zirinc göbələk əleyhinə təsirə malikdir və qocalmanı ləngidir. Zirinc kökünün dəmləməsi göz xəstəlikləri zamanı islatma kimi tətbiq edilir. Bundan başqa, zirincin meyvəsi və ondan alınan cövhər mədə-bağırsaq sistemi və ağciyər xəstəlikləri zamanı qəbul edilir.
İkinci dərəcəli şəkərli diabet xəstələrinə hər gün zirinc qəbul etmək məsləhət görülür, çünki onun qanda insulin və şəkərin normalaşdırmaq xüsusiyyəti var. Zirinc qanda xolestrolun miqdarını da azaldır. Həkimlər aktiv həyat tərzi yaşayaraq özünü gün ərzində yorğun və halsız hiss edənlərə zirinc çayı içməyi məsləhət görürlər. Lakin onun qəbulu zamanı diqqətli olmaq lazımdır. Zirinc əzələlərin aktivliyini artırır və ona görə də hamiləlik zamanı zirinc və onun yarpaqlarından hazırlanan dəmləmələri qəbul etmək məsləhət görülmür. Sakitləşdirici preparatlar qəbul edən zaman həmin dəmləmələrdən istifadə etmək olmaz. Bu dərmanın sedativliyinin artmasına səbəb ola bilər və xəstələrdə baş gicəllənmə, ürək bulanma, qıcolma, burun qanamaları müşahidə oluna bilər.
Tibdə zirincin spirtli çıxarışı hepatitlərin, öd daşı xəstəliyinin müalicəsində və uşaqlıq qanaxmasının qarşısını almaq məqsədilə tətbiq olunur. Ev şəraitində həmin cövhəri hazırlamaq çox asandır. Bunun üçün 20 qram zirinc yarpağı 100 qram 70 faizli spirtdə 15 gün müddətində isti və quru yerdə saxlanılır. Alınan tünd-sarı rəngli cövhərin turşməzə dadı olur. Onun qəbulu ən çox fibroma zamanı və abortdan sonra baş verən qanaxmalarda səmərəli vasitə sayılır.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Alloberberis C.C.Yu & K.F.Chung
- Chrysodendron Terán & Berland.
- × Mahoberberis C.K.Schneid.
- Mahonia Nutt.
- Moranothamnus C.C.Yu & K.F.Chung
- Odostemon Raf.
Növləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Berberis abbreviata (Ahrendt) Harber
- Berberis actinacantha Mart. ex Schult. & Schult.f.
- Berberis acuminata Franch.
- Berberis acutinervia L.A.Camargo
- Berberis aemulans C.K.Schneid.
- Berberis aetnensis C.Presl
- Berberis affinis G.Don
- Berberis agapatensis Lechl.
- Əyilmiş zirinc (Berberis aggregata C.K.Schneid.)
- Berberis agricola Ahrendt
- Berberis ahrendtii R.R.Rao & Uniyal
- Berberis albicans Zamudio & Marroq.
- Berberis alpicola C.K.Schneid.
- Berberis alpina Zamudio
- Berberis amabilis C.K.Schneid.
- Berberis ambrozyana C.K.Schneid.
- Berberis amoena Dunn
- Berberis amplectens (Eastw.) Wheeler
- Amur zirinci (Berberis amurensis Rupr.)
- Berberis andeana Job
- Berberis andreana Naudin
- Berberis andrieuxii Hook. & Arn.
- Berberis angulosa Wall. ex Hook.f. & Thomson
- Berberis anhweiensis Ahrendt
- Berberis annaemariae L.A.Camargo
- Berberis aquifolium Pursh
- Berberis argentinensis Hosseus
- Berberis arguta (Franch.) C.K.Schneid.
- Berberis aristata DC.
- Berberis aristatoserrulata Hayata
- Berberis aristeguietae L.A.Camargo
- Berberis aristulata (Ahrendt) Laferr.
- Berberis armata Citerne
- Asiya zirinci (Berberis asiatica Roxb. ex DC.)
- Berberis asmyana C.K.Schneid.
- Berberis assamana Laferr.
- Berberis atrocarpa C.K.Schneid.
- Berberis atroprasina Ahrendt
- Berberis atroviridiana T.S.Ying
- Berberis aurahuacensis Lem.
- Berberis baiyuensis Harber
- Berberis baltistanica Qureshi & Chaudhri
- Berberis baluchistanica Ahrendt
- Berberis × baoxingensis X.H.Li
- Berberis barandana S.Vidal
- Berberis barbeyana C.K.Schneid.
- Berberis barkamensis Harber
- Berberis basumchuensis Harber
- Berberis bawangshanensis Harber
- Berberis baxoiensis Harber
- Berberis bealei Fortune
- Berberis beaniana C.K.Schneid.
- Berberis beauverdiana C.K.Schneid.
- Berberis beesiana Ahrendt
- Berberis beimanica (Ahrendt) Harber
- Berberis benoistiana J.F.Macbr.
- Berberis bergmanniae C.K.Schneid.
- Berberis berriozabalensis (V.V.Miranda) Marroq.
- Berberis bicolor H.Lév.
- Berberis × bidentata Lechl.
- Berberis biguensis Harber
- Berberis boliviana Lechl.
- Berberis boschanii C.K.Schneid.
- Berberis bouffordii Harber
- Berberis bowashanensis Harber
- Berberis brachypoda Maxim.
- Berberis brachystachys T.S.Ying
- Berberis bracteata (Ahrendt) Ahrendt
- Berberis bracteolata (Takeda) Laferr.
- Berberis brandisiana Ahrendt
- Berberis × brevifolia Phil. ex Reiche
- Berberis brevipaniculata C.K.Schneid.
- Berberis brevipedicellata Harber
- Berberis breviracema (Y.S.Wang & P.G.Xiao) Laferr.
- Berberis brevisepala Hayata
- Berberis brevissima Jafri
- Berberis brumalis J.F.Macbr.
- Berberis buceronis J.F.Macbr.
- Berberis buchananii C.K.Schneid.
- Berberis bullata Ahrendt
- Berberis bumeliifolia C.K.Schneid.
- Berberis burmanica Ahrendt
- Berberis burruyacuensis Dantur, Radice, E.Giordani & Papini
- Berberis bykoviana Pavlov
- Berberis cabrerae Job
- Berberis calamicaulis (Spare & C.E.C.Fisch.) Laferr.
- Berberis calcipratorum Ahrendt
- Berberis calilehua Ayarde & Bulacio
- Berberis calliantha Mulligan
- Berberis calliobotrys Bien. ex Koehne
- Berberis campos-portoi Brade
- Berberis campylotropa T.S.Ying
- Kanada zirinci (Berberis canadensis Mill.)
- Göyümtül zirinc (Berberis candidula (C.K.Schneid.) C.K.Schneid.)
- Berberis capillaris Cox ex Ahrendt
- Berberis cardiophylla (T.S.Ying & Boufford) H.F.Wang, X.Y.Dong & K.P.Ma
- Berberis carinata Lechl.
- Berberis caroli C.K.Schneid.
- Berberis carupensis L.A.Camargo
- Berberis caudatifolia S.Y.Bao
- Berberis cavaleriei H.Lév.
- Berberis centiflora Diels
- Berberis centifolia Forrest
- Berberis ceylanica C.K.Schneid.
- Berberis chiapensis (Lundell) Lundell
- Berberis chilensis Gillies ex Hook. & Arn.
- Berberis chinduensis Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis chinensis Poir.
- Berberis chingii C.Y.Cheng
- Berberis chingshuiensis Shimizu
- Berberis chirisigui Haenke
- Berberis chochoco Schltdl.
- Berberis chrysosphaera Mulligan
- Berberis ciliaris Lindl.
- Berberis circumserrata (C.K.Schneid.) C.K.Schneid.
- Berberis citernei Ahrendt
- Berberis claireae R.C.Moran
- Berberis claussenii Citerne
- Berberis cliffortioides Diels
- Berberis collettii C.K.Schneid.
- Berberis colombiana Ahrendt
- Berberis comberi Sprague & Sandwith
- Berberis commutata Eichler
- Berberis concinna Hook.f.
- Berberis concolor W.W.Sm.
- Berberis congestiflora Gay
- Berberis cooperi Ahrendt
- Berberis copahuensis Job
- Berberis cordiformis W.Bull
- Berberis coriacea A.St.-Hil.
- Berberis coriaria Royle ex Lindl.
- Berberis cornuta Harber
- Berberis corymbosa Hook. & Arn.
- Berberis coxii C.K.Schneid.
- Berberis crassilimba C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis crataegina DC.
- Berberis cretica L.
- Berberis croatica Horvat ex Kušan
- Berberis cuatrecasasii L.A.Camargo
- Berberis dahaiensis Harber
- Berberis daiana T.S.Ying
- Berberis daochengensis T.S.Ying
- Darvin zirinci (Berberis darwinii Hook.)
- Berberis dasyclada Ahrendt
- Berberis dasystachya Maxim.
- Berberis davidii Ahrendt
- Berberis dawoensis K.Mey.
- Berberis decipiens (C.K.Schneid.) Laferr.
- Berberis degexianensis Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis deinacantha C.K.Schneid.
- Berberis delavayi C.K.Schneid.
- Berberis deqenensis Harber
- Berberis derongensis T.S.Ying
- Berberis diaphana Maxim.
- Berberis diazii L.A.Camargo
- Berberis dictyoneura C.K.Schneid.
- Berberis dictyophylla Franch.
- Berberis dictyota Jeps.
- Berberis difficilis Harber
- Berberis discolor Turcz.
- Berberis dispersa (Ahrendt) Harber
- Berberis dokerlaica Harber
- Berberis dongchuanensis T.S.Ying
- Berberis dryandriphylla Diels
- Berberis dubia C.K.Schneid.
- Berberis dulongjiangensis Harber
- Berberis dumicola C.K.Schneid.
- Berberis duthieana C.K.Schneid.
- Berberis ebianensis Harber
- Berberis ehrenbergii Kunze
- Berberis elliptifolia Harber
- Berberis emeishanensis Harber
- Berberis empetrifolia Lam.
- Berberis engleriana C.K.Schneid.
- Berberis epedicellata Harber
- Berberis erythroclada Ahrendt
- Berberis eurybracteata (Fedde) Laferr.
- Berberis eutriphylla (Fedde) C.H.Mull.
- Berberis everestiana Ahrendt
- Berberis exigua Harber
- Berberis extensiflora (Ahrendt) Bh.Adhikari & Harber
- Berberis fallaciosa C.K.Schneid.
- Berberis fallax C.K.Schneid.
- Berberis farreri Ahrendt
- Berberis faxoniana C.K.Schneid.
- Berberis feddei (Ahrendt) Laferr.
- Berberis fendleri A.Gray
- Berberis fengii S.Y.Bao
- Berberis ferdinandi-coburgii C.K.Schneid.
- Berberis ferruginea Lechl.
- Berberis fiebrigii C.K.Schneid.
- Berberis flexuosa Ruiz & Pav.
- Berberis floribunda Wall. ex G.Don
- Berberis fordii (C.K.Schneid.) Laferr.
- Berberis forrestii Ahrendt
- Berberis forskaliana C.K.Schneid.
- Berberis fortunei Lindl.
- Berberis francisci-ferdinandi C.K.Schneid.
- Berberis fremontii Torr.
- Berberis fujianensis C.M.Hu
- Qaqnepena zirinci (Berberis gagnepainii C.K.Schneid.)
- Berberis ganpinensis H.Lév.
- Berberis gaoshanensis Harber
- Lansetvarı zirinc (Berberis gilgiana Fedde)
- Berberis gilungensis T.S.Ying
- Berberis glabramea (Ahrendt) Harber
- Berberis glauca Kunth
- Berberis glaucescens A.St.-Hil.
- Berberis glaucocarpa Stapf
- Berberis glazioviana Brade
- Berberis glomerata Hook. & Arn.
- Berberis gongshanensis Harber
- Berberis goudotii Triana & Planch.
- Berberis gracilipes Oliv.
- Berberis gracilis Hartw. ex Benth.
- Berberis grandiflora Turcz.
- Berberis grevilleana Gillies ex Hook. & Arn.
- Berberis griffithiana C.K.Schneid.
- Berberis grodtmanniana C.K.Schneid.
- Berberis guilache Triana & Planch.
- Berberis guizhouensis T.S.Ying
- Berberis gyaitangensis Harber
- Berberis gyalaica Ahrendt ex F.Br.
- Berberis haematocarpa Wooton
- Berberis haenkeana C.Presl ex Schult.f.
- Berberis hainesii Ahrendt
- Berberis hajirensis Qureshi & Chaudhri
- Berberis hallii Hieron.
- Berberis hamiltoniana Ahrendt
- Berberis hancockiana (Takeda) Laferr.
- Berberis harrisoniana Kearney & Peebles
- Berberis hartwegii Benth.
- Berberis hayatana Mizush.
- Berberis hazarica Qureshi & Chaudhri
- Berberis heishuiensis Harber
- Berberis hemsleyana Ahrendt
- Berberis hemsleyi Donn.Sm.
- Berberis henryana C.K.Schneid.
- Berberis henryi Laferr.
- Müxtəlifayaq zirinc (Berberis heteropoda Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.)
- Berberis hicksii (Ahrendt) Laferr.
- Berberis hieronymi C.K.Schneid.
- Berberis higginsiae Munz
- Berberis hilliana Ahrendt
- Berberis himalaica Ahrendt
- Berberis hochreutineriana J.F.Macbr.
- Berberis holocraspedon Ahrendt
- Berberis holstii Engl.
- Berberis honanensis Ahrendt
- Hoker zirinci (Berberis hookeri Lem.)
- Berberis horrida Gay
- Berberis hsuyunensis P.K.Hsiao & W.C.Sung
- Berberis huanucensis (C.K.Schneid.) J.F.Macbr.
- Berberis hubianensis Harber
- Berberis huegeliana C.K.Schneid.
- Berberis huertasii L.A.Camargo
- Berberis humbertiana J.F.Macbr.
- Berberis humidoumbrosa Ahrendt
- Berberis hutchinsonii Rehder
- Berberis hypericifolia T.S.Ying
- Berberis hyperythra Diels
- Berberis hypokerina Airy Shaw
- Berberis hypoxantha C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Gürcü zirinci (Berberis iberica (DC.) Sweet)
- Palıdyarpaq zirinc (Berberis ilicifolia L.f.)
- Berberis ilicina (Schltdl.) Hemsl.
- Berberis imbricata (T.S.Ying & Boufford) Kottaim. & R.Ganesan
- Berberis impedita C.K.Schneid.
- Berberis incerta (Fedde) Marroq.
- Berberis incrassata Ahrendt
- Berberis insignis Hook.f. & Thomson
- Berberis insolita C.K.Schneid.
- Tamkənarlı zirinc (Berberis integerrima Bunge)
- Berberis integripetala T.S.Ying
- Berberis jaeschkeana C.K.Schneid.
- Berberis jamesiana Forrest & W.W.Sm.
- Berberis jamesonii Lindl.
- Berberis japonica (Thunb.) Spreng.
- Berberis jaunsarensis (Ahrendt) Laferr.
- Berberis jelskiana C.K.Schneid.
- Berberis jiajinshanensis Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis jiangxiensis C.M.Hu
- Berberis jinfoshanensis T.S.Ying
- Berberis jinwu Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis jiulongensis T.S.Ying
- Berberis jiuzhaigouensis H.L.Pan, D.C.Meng & C.C.Yu
- Berberis jobii Orsi
- Berberis johannis Ahrendt
- Berberis johnstonii Standl. & Steyerm.
- Berberis jujuyensis Job
- Yuliana zirinci (Berberis julianae C.K.Schneid.)
- Berberis kangdingensis T.S.Ying
- Berberis kangwuensis Harber
- Berberis karkaralensis Kornil. & Potopov
- Berberis karnaliensis Bh.Adhikari
- Berberis kartanica Ahrendt
- Berberis kashmirana Ahrendt
- Berberis kawakamii Hayata
- Berberis keissleriana C.K.Schneid.
- Berberis khorasanica Browicz & Ziel.
- Berberis kleinii Mattos
- Berberis klossii (Baker f.) Laferr.
- Berberis koehneana C.K.Schneid.
- Berberis kohistanensis Qureshi & Chaudhri
- Berberis kongboensis Ahrendt
- Koreya zirinci (Berberis koreana Palib.)
- Berberis kumaonensis C.K.Schneid.
- Berberis kunawurensis Royle
- Berberis kunmingensis C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis laidivo L.A.Camargo
- Berberis lamberti R.Parker
- Berberis × lamondiae Browicz & Ziel.
- Berberis lanceolata Benth.
- Berberis laojunshanensis T.S.Ying
- Berberis latifolia Ruiz & Pav.
- Berberis laurina Thunb.
- Berberis leboensis T.S.Ying
- Berberis lecomtei C.K.Schneid.
- Berberis lehmannii Hieron.
- Berberis lempergiana Ahrendt
- Berberis lepidifolia Ahrendt
- Berberis leptoclada Diels
- Berberis leptodonta (Gagnep.) Laferr.
- Berberis leptopoda Ahrendt
- Hamar zirinc (Berberis levis Franch.)
- Berberis lhunzensis Harber
- Berberis lhunzhubensis Harber
- Berberis libanotica Ehrenb. ex C.K.Schneid.
- Berberis libertatis L.A.Camargo
- Berberis lijiangensis C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis lilloana Job
- Berberis lindleyana Ahrendt
- Berberis liophylla C.K.Schneid.
- Berberis litangensis Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis littoralis Phil.
- Berberis lixianensis Harber
- Berberis lobbiana (C.K.Schneid.) C.K.Schneid.
- Berberis longibracteata (Takeda) Laferr.
- Berberis longipedicellata Harber
- Berberis longipes (Standl.) Marroq. & Laferr.
- Berberis longquensis Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis loudonii Ahrendt
- Berberis lubrica C.K.Schneid.
- Berberis ludingensis Harber
- Berberis ludlowii Ahrendt
- Berberis luhuoensis T.S.Ying
- Berberis lutea Ruiz & Pav.
- İtitikanşəkilli zirinc (Berberis lycium Royle)
- Berberis mabiluoensis Harber
- Berberis macrosepala Hook.f. & Thomson
- Berberis maderensis Lowe
- Berberis magnifica (Ahrendt) Laferr.
- Berberis manipurana Ahrendt
- Berberis markamensis Harber
- Berberis masafuerana Skottsb.
- Berberis mekongensis W.W.Sm.
- Berberis meollacensis L.A.Camargo
- Berberis mianningensis T.S.Ying
- Berberis michay Job
- Berberis micrantha (Hook.f. & Thomson) Ahrendt
- Berberis micropetala C.K.Schneid.
- Şümşadyarpaq zirinc (Berberis microphylla G.Forst.)
- Berberis microtricha C.K.Schneid.
- Berberis mingetsensis Hayata
- Berberis minutiflora C.K.Schneid.
- Berberis minzaensis L.A.Camargo
- Berberis moloensis (Ahrendt) Harber
- Berberis monguiensis L.A.Camargo
- Berberis monosperma Ruiz & Pav.
- Berberis montana Gay
- Berberis montevidensis C.K.Schneid.
- Berberis monticola Harber
- Berberis monyulensis (Ahrendt) Laferr.
- Berberis morana L.A.Camargo
- Berberis moranensis Hebenstr. & Ludw. ex Schult. & Schult.f.
- Berberis morii Harber & C.C.Yu
- Berberis moritzii Hieron.
- Berberis morrisonensis Hayata
- Berberis mouillacana C.K.Schneid.
- Berberis mucrifolia Ahrendt
- Berberis mucuchiesensis L.A.Camargo
- Berberis muelleri (I.M.Johnst.) Marroq. ex Laferr.
- Berberis muiscarum L.A.Camargo
- Berberis muliensis Ahrendt
- Berberis multiflora Benth.
- Berberis multiserrata T.S.Ying
- Berberis multispinosa Zaprjagaeva
- Berberis myriovula Hajong & Bharali
- Berberis nambuensis (Ahrendt) Harber
- Berberis nanifolia Harber
- Berberis nantoensis C.K.Schneid.
- Berberis napaulensis (DC.) Spreng.
- Berberis negeriana Tischler
- Berberis nervosa Pursh
- Berberis nevinii A.Gray
- Berberis ngawaica Harber
- Berberis nigricans Kuntze
- Berberis nilghiriensis Ahrendt
- Berberis ninglangensis Harber
- Berberis nivea (C.K.Schneid.) Laferr.
- Berberis nujiangensis Harber
- Sikkəvari zirinc (Berberis nummularia Bunge)
- Berberis nyingchiensis Harber
- Uzunsov zirinc (Berberis oblonga (Regel) C.K.Schneid.)
- Berberis obovatifolia T.S.Ying
- Berberis oiwakensis (Hayata) Laferr.
- Berberis orthobotrys Bien. ex B.D.Jacks.
- Berberis osmastonii Dunn
- Berberis ovalifolia Rusby
- Berberis pakistanica Qureshi & Chaudhri
- Berberis pallens Franch.
- Berberis pallida Hartw. ex Benth.
- Berberis paniculata Juss. ex DC.
- Berberis papillifera (Franch.) Koehne
- Berberis paravirescens Ahrendt
- Berberis parkeriana C.K.Schneid.
- Berberis parviflora Lindl.
- Berberis paucijuga (C.Y.Wu ex S.Y.Bao) Laferr.
- Berberis pectinata Hieron.
- Berberis pendryi Bh.Adhikari
- Berberis pengii C.C.Yu & K.F.Chung
- Berberis peruviana Schellenb.
- Berberis petiolaris Wall. ex G.Don
- Berberis petriruizii L.A.Camargo
- Berberis petrogena C.K.Schneid.
- Berberis phanera C.K.Schneid.
- Berberis philippinensis (Takeda) Laferr.
- Berberis photiniifolia C.M.Hu
- Berberis phyllacantha Rusby
- Berberis pichinchensis Turcz.
- Berberis pimana Laferr. & Marroq.
- Berberis pingbaensis M.T.An
- Berberis pingshanensis W.C.Sung & J.Y.Hsiao
- Berberis pinifolia (Lundell) C.H.Mull.
- Berberis pinnata Lag.
- Berberis piperiana (Abrams) McMinn
- Berberis platyphylla (Ahrendt) Ahrendt
- Berberis pluvisylvatica Harber
- Berberis podophylla C.K.Schneid.
- Çoxçiçəkli zirinc (Berberis polyantha Hemsl.)
- Berberis polybotrys Harber
- Berberis polyodonta (Fedde) Laferr.
- Berberis potaninii Maxim.
- Berberis praecipua C.K.Schneid.
- Berberis pratensis Harber
- Berberis prattii C.K.Schneid.
- Berberis prolifica Pittier
- Berberis pruinosa Franch.
- Berberis pruinosifolia Harber
- Berberis × pseudoilicifolia Skottsb.
- Berberis pseudothunbergii P.Y.Li
- Berberis pseudotibetica C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis pseudumbellata R.Parker
- Berberis psiloclada (C.K.Schneid.) Ahrendt
- Berberis psilopoda Turcz.
- Berberis pumila Greene
- Berberis purangensis T.S.Ying
- Berberis purdomii C.K.Schneid.
- Berberis purpureocaulis Harber
- Berberis qamdoensis Harber
- Berberis qiaojiaensis S.Y.Bao
- Berberis qinghaiensis Harber
- Berberis quinduensis Kunth
- Berberis quinquefolia (Standl.) Marroq. & Laferr.
- Berberis rariflora Lechl.
- Berberis ravenii C.C.Yu & K.F.Chung
- Berberis rawatii U.L.Tiwari & B.S.Adhikari
- Berberis rechingeri C.K.Schneid.
- Berberis repens Lindl.
- Berberis replicata W.W.Sm.
- Berberis reticulata Bijh.
- Berberis reticulinervia (C.Y.Wu ex S.Y.Bao) Laferr.
- Berberis reticulinervis T.S.Ying
- Berberis retusa T.S.Ying
- Berberis rigida Hieron.
- Berberis rigidifolia Kunth
- Berberis riparia Y.K.Li, Harber, Y.W.Xing & C.C.Yu
- Berberis rockii Ahrendt
- Berberis rotundifolia Poepp. & Endl.
- Berberis roxburghii (DC.) Laferr.
- Berberis royleana Ahrendt
- Berberis rufescens Ahrendt
- Berberis ruscifolia Lam.
- Berberis russellii (N.P.Taylor) Marroq. & Laferr.
- Berberis salicaria Fedde
- Berberis saltuensis Harber
- Berberis samacana L.A.Camargo
- Berberis sanei T.Husain, Datt, Arti Garg & R.R.Rao
- Berberis sanguinea Franch.
- Berberis sargentiana C.K.Schneid.
- Berberis saxatilis Harber
- Berberis saxicola Lechl.
- Berberis schaaliae C.C.Yu & K.F.Chung
- Berberis schochii (C.K.Schneid. ex Hand.-Mazz.) Laferr.
- Berberis schwerinii C.K.Schneid.
- Berberis scrithalis Harber
- Berberis sellowiana C.K.Schneid.
- Berberis serratodentata Lechl.
- Berberis setifolia (Ahrendt) Bharali, B.Hajong & Harber
- Berberis setosa (Gagnep.) Laferr.
- Berberis shenii (Chun) Laferr.
- Berberis shensiana Ahrendt
- Berberis sheridaniana (C.K.Schneid.) Laferr.
- Berberis sherriffii Ahrendt
- Berberis shunningensis Harber
- Sibir zirinci (Berberis sibirica Pall.)
- Berberis sichuanica T.S.Ying
- Berberis sieboldii Miq.
- Berberis silva-taroucana C.K.Schneid.
- Berberis silvicola C.K.Schneid.
- Berberis simulans C.K.Schneid.
- Berberis soulieana C.K.Schneid.
- Berberis spinulosa A.St.-Hil.
- Berberis spruceana (C.K.Schneid.) Ahrendt
- Berberis spryginii (Tzvelev) Tatanov & Vasjukov
- Berberis standleyi Marroq. & Laferr.
- Berberis stewartiana Jafri
- Berberis stolonifera Koehne & E.Wolf
- Berberis stuebelii Hieron.
- Berberis subacuminata C.K.Schneid.
- Berberis subimbricata (Chun & F.Chun) Laferr.
- Berberis sublevis W.W.Sm.
- Berberis subsessiliflora Pamp.
- Berberis sumapazana L.A.Camargo
- Berberis sumatrensis (Merr.) Laferr.
- Berberis swaseyi Buckley
- Berberis tabiensis L.A.Camargo
- Berberis tachiensis (Ahrendt) Harber
- Berberis taliensis C.K.Schneid.
- Berberis taoensis Harber
- Berberis tarokoensis S.Y.Lu & Yuen P.Yang
- Berberis temolaica Ahrendt
- Berberis tengchongensis Harber
- Berberis tengii Harber
- Berberis tenuifolia Lindl.
- Berberis tenuipedicellata T.S.Ying
- Berberis tenuispina Harber
- Berberis thomsoniana C.K.Schneid.
- Tunberq zirinci (Berberis thunbergii DC.)
- Berberis tianbaoshanensis S.Y.Bao
- Berberis tianchiensis Harber
- Berberis tianshuiensis T.S.Ying
- Berberis tibetensis Laferr.
- Berberis tinctoria Lesch.
- Berberis tischleri C.K.Schneid.
- Berberis tolimensis Planch. & Linden
- Berberis tomentosa Ruiz & Pav.
- Berberis tomentulosa Ahrendt
- Berberis triacanthophora Fedde
- Berberis trichohaematoides Ahrendt
- Berberis trifolia (Cham. & Schltdl.) Schult. & Schult.f.
- Berberis trifoliolata Moric.
- Berberis trifurca Lindl. & Paxton
- Berberis trigona Kunze ex Poepp. & Endl.
- Berberis truxillensis Turcz.
- Berberis tsangpoensis Ahrendt
- Berberis tsarica Ahrendt
- Berberis tsarongensis Stapf
- Berberis tschonoskyana Regel
- Berberis tsienii T.S.Ying
- Berberis turcomannica Kar. ex Ledeb.
- Berberis ulicina Hook.f. & Thomson
- Berberis umbellata Wall. ex G.Don
- Berberis umbratica T.S.Ying
- Berberis uniflora F.N.Wei & Y.G.Wei
- Berberis uribei L.A.Camargo
- Berberis valdiviana Phil.
- Berberis valenzuelae L.A.Camargo
- Berberis vallensis L.A.Camargo
- Viça zirinci (Berberis veitchii C.K.Schneid.)
- Berberis venusta C.K.Schneid.
- Ziyilli zirinc (Berberis verruculosa Hemsl. & E.H.Wilson)
- Berberis verschaffeltii C.K.Schneid.
- Berberis verticillata Turcz.
- Berberis victoriana D.F.Chamb. & C.M.Hu
- Berberis vietnamensis Harber
- Berberis virescens Hook.f.
- Berberis virgetorum C.K.Schneid.
- Berberis vitellina Hieron.
- Berberis volcania (Standl. & Steyerm.) Marroq. & Laferr.
- Adi zirinc (Berberis vulgaris L.)
- Volliç zirinci (Berberis wallichiana DC.)
- Berberis walteriana Ahrendt
- Berberis wangii C.K.Schneid.
- Berberis wanhuashanensis Y.J.Zhang
- Berberis wardii C.K.Schneid.
- Berberis weberbaueri C.K.Schneid.
- Berberis weiningensis T.S.Ying
- Berberis wenchuanensis Harber
- Berberis wightiana C.K.Schneid.
- Berberis wilcoxii Kearney
- Vilson zirinci (Berberis wilsoniae Hemsl.)
- Berberis woomungensis C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis wuchuanensis Harber & S.Z.He
- Berberis wui Harber
- Berberis wuliangshanensis C.Y.Wu ex S.Y.Bao
- Berberis wuyiensis C.M.Hu
- Berberis xanthoclada C.K.Schneid.
- Berberis xanthophlaea Ahrendt
- Berberis xanthoxylon Hassk. ex Schneid.
- Berberis xiangchengensis Harber
- Berberis xiaozhongdianensis Harber & Xin Hui Li
- Berberis yaanica Harber
- Berberis yalongensis Harber
- Berberis yanyuanensis Harber
- Berberis yarigongensis Harber
- Berberis yiliangensis Harber
- Berberis yingii Doweld
- Berberis yingjingensis D.F.Chamb. & Harber
- Berberis yingjunshengii Harber
- Berberis yui T.S.Ying
- Berberis yulongshanensis Harber
- Berberis yunnanensis Franch.
- Berberis yushuensis Harber
- Berberis zabeliana C.K.Schneid.
- Berberis zayulana Ahrendt
- Berberis zhaoi Harber
- Berberis zhaotongensis Harber
- Berberis zhenxiongensis Harber
- Berberis zhongdianensis Harber
- Berberis ziaratensis Qureshi & Chaudhri
- Berberis ziyunensis P.K.Hsiao & Z.Yu.Li
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Carolus Linnaeus. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium (lat.). 5 Holmia. 1754. S. 153. DOI.
- ↑ Carolus Linnaeus. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 330.