Beynəlxalq hüquq mənbələri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Beynəlxalq ictimai hüququn mənbələri bu qanunun ifadə olunduğu xarici formalardır[1].

Müasir beynəlxalq hüququn mənbələrinin, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Əsasnaməsinin 38-ci maddəsinin 1-ci bəndində sadalanması ümumiyyətlə qəbul edilir[2].

Ona verilən mübahisələri beynəlxalq hüquq normaları əsasında həll etməyə borclu olan məhkəmə aşağıdakılara şamil olunur:

a) mübahisəli dövlətlər tərəfindən xüsusi olaraq tanınan qaydaları müəyyən edən ümumi və xüsusi beynəlxalq konvensiyalar;

b) qanunun aliliyi kimi tanınan universal bir təcrübənin sübutu kimi beynəlxalq adət;

c) sivil xalqlar tərəfindən tanınan ümumi hüquq prinsipləri;

d) 59-cu maddədə göstərilən bəndlərə, müxtəlif millətlərin ən ixtisaslı ictimai hüquq mütəxəssislərinin qanun normalarının müəyyənləşdirilməsinə yardım olaraq verilmiş məhkəmə qərarları və doktrinaları nəzərə alınmaqla.

Beləliklə, beynəlxalq hüququn mənbələri aşağıdakılardır[3]:

Əsas mənbələr arasında aydın bir iyerarxiya yoxdur[4] . Bir tərəfdən beynəlxalq müqavilələri şərh etmək və tətbiq etmək daha rahatdır. Digər tərəfdən, müqavilələrin normaları yalnız üzv dövlətlərə şamil olunur, beynəlxalq hüquq adətləri isə beynəlxalq hüququn bütün subyektləri üçün məcburidir[5].

Adi beynəlxalq hüquqla əlaqədar olaraq, Lotus işi vacibdir.

Beynəlxalq hüququn daxili xüsusiyyətlərindən fərqləndirən öz xüsusiyyətləri var. Beynəlxalq hüquq subyektləri öz aralarında sazişlər qururlar; xarici “hakim” yoxdur, bütün ölkələr bir-birlərinə bərabərdir. Hər bir dövlətə subyektiv hüquq və vəzifələr verilir; mübahisələr ümumiyyətlə dövlətlərin daha subyektiv öhdəlikləri ilə əlaqədardır[6].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. What are the Sources of international law? Arxivləşdirilib 2018-08-14 at the Wayback Machine, Available at Learning the Law. Also see Definition of international law Arxivləşdirilib 2018-08-17 at the Wayback Machine
  2. Statute of the International Court of Justice.
  3. Martin Dixon, Textbook on International Law (Oxford University Press, 7th ed 2013) 24
  4. Case Concerning the Frontier Dispute (Burkina Faso v Republic of Mali) (Judgment) [1986] ICJ Reports 554 at 567–8; North Sea Continental Shelf cases, note 6 at 46–50.
  5. Nuclear Tests Cases (Australia v France; New Zealand v France) [1974] ICJ Reports 253 at 268.
  6. See North Sea Continental Shelf cases, note 6 at 26; Flegenheimer Claim 25 ILR 91; Case Concerning the Temple of Preah Vihear (Cambodia v Thailand) (Merits) [1962] ICJ Reports 6 at 32–3.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Thirlway, H., International Customary Law and its Codification (A. W. Sijthoff: Leiden, 1972).

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]