Beynəlxalq hüquq mənbələri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin

Beynəlxalq ictimai hüququn mənbələri bu qanunun ifadə olunduğu xarici formalardır[1].

Müasir beynəlxalq hüququn mənbələrinin, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Əsasnaməsinin 38-ci maddəsinin 1-ci bəndində sadalanması ümumiyyətlə qəbul edilir[2].

Ona verilən mübahisələri beynəlxalq hüquq normaları əsasında həll etməyə borclu olan məhkəmə aşağıdakılara şamil olunur:

a) mübahisəli dövlətlər tərəfindən xüsusi olaraq tanınan qaydaları müəyyən edən ümumi və xüsusi beynəlxalq konvensiyalar;

b) qanunun aliliyi kimi tanınan universal bir təcrübənin sübutu kimi beynəlxalq adət;

c) sivil xalqlar tərəfindən tanınan ümumi hüquq prinsipləri;

d) 59-cu maddədə göstərilən bəndlərə, müxtəlif millətlərin ən ixtisaslı ictimai hüquq mütəxəssislərinin qanun normalarının müəyyənləşdirilməsinə yardım olaraq verilmiş məhkəmə qərarları və doktrinaları nəzərə alınmaqla.

Beləliklə, beynəlxalq hüququn mənbələri aşağıdakılardır[3]:

Əsas mənbələr arasında aydın bir iyerarxiya yoxdur[4] . Bir tərəfdən beynəlxalq müqavilələri şərh etmək və tətbiq etmək daha rahatdır. Digər tərəfdən, müqavilələrin normaları yalnız üzv dövlətlərə şamil olunur, beynəlxalq hüquq adətləri isə beynəlxalq hüququn bütün subyektləri üçün məcburidir[5].

Adi beynəlxalq hüquqla əlaqədar olaraq, Lotus işi vacibdir.

Beynəlxalq hüququn daxili xüsusiyyətlərindən fərqləndirən öz xüsusiyyətləri var. Beynəlxalq hüquq subyektləri öz aralarında sazişlər qururlar; xarici “hakim” yoxdur, bütün ölkələr bir-birlərinə bərabərdir. Hər bir dövlətə subyektiv hüquq və vəzifələr verilir; mübahisələr ümumiyyətlə dövlətlərin daha subyektiv öhdəlikləri ilə əlaqədardır[6].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. What are the Sources of international law? Arxivləşdirilib 2018-08-14 at the Wayback Machine, Available at Learning the Law. Also see Definition of international law Arxivləşdirilib 2018-08-17 at the Wayback Machine
  2. Statute of the International Court of Justice Arxivləşdirilib 2011-06-29 at the Wayback Machine.
  3. Martin Dixon, Textbook on International Law (Oxford University Press, 7th ed 2013) 24
  4. Case Concerning the Frontier Dispute (Burkina Faso v Republic of Mali) (Judgment) [1986] ICJ Reports 554 at 567–8; North Sea Continental Shelf cases, note 6 at 46–50.
  5. Nuclear Tests Cases (Australia v France; New Zealand v France) [1974] ICJ Reports 253 at 268.
  6. See North Sea Continental Shelf cases, note 6 at 26; Flegenheimer Claim 25 ILR 91; Case Concerning the Temple of Preah Vihear (Cambodia v Thailand) (Merits) [1962] ICJ Reports 6 at 32–3.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Thirlway, H., International Customary Law and its Codification (A. W. Sijthoff: Leiden, 1972).

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]