Bilal Bilalov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bilal Bilalov
Bilal Telman oğlu Bilalov
Portret
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü
Doğum tarixi: 2 yanvar 1963(1963-01-02)
Doğum yeri: Azərbaycan Respublikası, Qazax rayonu, Fərəhli kəndi
Vətəndaşlıq:
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi: Riyaziyyat
İş yeri: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu
Elmi dərəcəsi: Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru
Elmi vəzifəsi: professor, AMEA-nın müxbir üzvü

Bilal Telman oğlu BilalovAMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Qeyri-harmonik analiz şöbəsinin müdiri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Bilal Telman oğlu Bilalov 2 yanvar 1963-cü ildə Azərbaycan Respublikası Qazax rayonunun Fərəhli kəndində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin (MDU) tətbiqi riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1986-1989-cu illərdə MDU-nun əyani aspirantı. 1989-cu ildə akademik Y.İ.Moiseyevin rəhbərliyi altında “Bəzi xüsusi sistemlərin tamlığı və bazisliyi” mövzusunda MDU-da fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 1990-1993-cü illərdə Azərbaycan Texnologiyaları İnstitutunda assistent vəzifəsində çalışmışdır. 1993-1996-cı illərdə MDU-da doktoranturaya qəbul olmuş və orada 1996-cı ildə “Üstlü sistemlərin bazislik xassələri və onların ümumiləşmələri” mövzusunda fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsini almaq üçün doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Həmin ildən AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda böyük elmi işçi, baş elmi işçi işləyib. 2002-ci ildən indiyə kimi “Qeyri-harmonik analiz” şöbəsinin müdiridir. 2009-cu ildə professor, 2014-cü ildən AMEA-nın müxbir üzvüdür.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

1980-1983-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universiteti (indiki BDU), “Tətbiqi riyaziyyat” fakültəsi, tələbə

1983-1986-cı illərdə Moskva Dövlət Universiteti, “Tətbiqi-riyaziyyat və kibernetika” fakültəsi, tələbə

1986-1989-cu illərdə Moskva Dövlət Universiteti, “Tətbiqi-riyaziyyat və kibernetika” fakültəsi, aspirant

1993-1996-cı illərdə Moskva Dövlət Universiteti, “Tətbiqi-riyaziyyat və kibernetika” fakültəsi, doktorant

Elmi dərəcələri, elmi adları[redaktə | əsas redaktə]

1989-cu il- Moskva Dövlət Universiteti, Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi (01.01.02–Diferensial tənliklər və riyazi fizika).

Dissertasiyanın adı: "Bəzi xüsusi sistemlərin tamlığı və bazisliyi"

1996-cı il -Moskva Dövlət Universiteti, Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (01.01.02. – Diferensial tənliklər və riyazi fizika).

Dissertasiyanın adı: "Bəzi diferensial tənliklərin məxsusi funksiyalar sisteminin bazislik xassələri və onların ümumiləşmələri"

2009-cu il- Riyazi analiz ixtisası üzrə professor

2014-cü il- AMEA-nın müxbir üzvü

Əmək fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1990-1993-cü illərdə kiçik elmi işçi, Gəncə Texnologiya Universiteti, Riyaziyyat fakültəsi

1996-2002-ci illərdə böyük elmi işçi, AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu, “Funksional analiz” şöbəsi

2002-ci ildən indiyədək aparıcı elmi işçi, AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Qeyri-harmonik analiz” şöbəsinin müdiri

2008-ci ildən indiyədək Azərbaycan Aktuarlar Assosiasiyasının sədri

2005-ci ildən indiyədək Bakı Dövlət Universitetinin “Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika” və "Mexanika-Riyaziyyat" fakültələrinin professoru

İctimai fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

• Azərbaycan Aktuarlar Assosiasiyasının sədri

• “Azerbaijan Journal of Mathematics” jurnalının baş redaktoru

• “Caspian Journal of Applied Mathematics, Ecology and Economics” jurnalının baş redaktoru

• Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Riyaziyyat və Mexanika elmləri üzrə ekspert şurasının sədri

• Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının üzvü

• Azərbaycan Riyaziyyat Cəmiyyəti İdarə Heyətinin üzvü

• AMEA Prezidenti yanında Elmlərin Əlaqələndirilmə Şurasının üzvü

• "Riyaziyyat" üzrə Problemlər Şurasının Sədr müavini

• Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun rəyçisi

• Türk Dünyası Riyaziyyat Cəmiyyəti İdarə Heyətinin üzvü (2009-2011)

• AMEA RMİ-nin doktorluq dissertasiya Şurasının nəzdindəki elmi seminarın rəhbəri (2009-2011)

• AMEA RMİ-nin nəzdindəki doktorluq dissertasiya Şurasının üzvü.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı (2012-ci il)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]


Elmi maraq dairələri[redaktə | əsas redaktə]

• Approksimasiya nəzəriyyəsi

• Bazis nəzəriyyəsi

• Freym nəzəriyyəsi

• Operatorların spektral nəzəriyyəsi

• Qeyri-səlis nəzəriyyə


Əsas elmi nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

• Diferensial operatorların spektral nəzəriyyəsindən məlum məşhur A.Q.Kostyuçenko məsələsini tam həll etmişdir.

• Yaxın bazislər üzrə Banax fəzaları üçün klassik Peli-Viner və N.K.Bari teoremlərinin ümumiləşmələri verilmişdir. Xüsusi Hilbert fəzaları halında alınmış nəticələr klassik nəticələri gücləndirir.

• A.M.Sedletski tərəfindən “ 1/4-Kadets” teoreminin sinus və kosinus analoqlarının varlığı haqqında qoyulmuş sual müsbət həll olunmuşdur.

• t-fəzaları anlayışını daxil etmiş və bu fəzalar üçün Şauder bazisi anlayışının təbii ümumiləşməsini vermişdir.

• İsbat edilmişdir ki, üstlü sistemlər yalnız eksponent halında bazis ola bilərlər və bazis halında klassik eksponent bazisinə izomorf olurlar.

• Əvvəllərdə müəyyən spektral məsələlərin həlli zamanı meydana çıxan məxsusi funksiyalar üçün atılma məsələsinin abstrakt halda ümumi həllini tapmışdır.

• Alt fəzaların yaxınlığını klassik haldan fərqli olaraq proyektorlar dilində deyil, ümumi operatorlar dilində vermişdir və onun vasitəsilə alt fəzalardan ibarət yaxın bazislər üçün müxtəlif yaxınlıq əlamətləri göstərilmişdir.

• Klassik analitiklik və bazislik anlayışlarının ümumiləşməsi kimi ümumiləşmiş analitiklik və bazislilik anlayışları daxil edilmiş və əsas klassik faktlar baxılan hala köçürülmüşdür.

• Həyəcanlanmış bazislər istiqamətində əhəmiyyətli nəticələr alınmış və onlar konkret sistemlərə tətbiq edilmişdir.

• İxtiyari cırlaşmayan sistemə nəzərən bazislərin əmsallar fəzası anlayışı təyin edilmiş və yeni nəticələr alınmışdır.

• Cırlaşmış əmsala malik eksponent, kosinus və sinus sistemlərinin Lebeq fəzalarında freymlilik xassələri öyrənilmişdir.

• Ümumiləşmiş Faber çoxhədlilərindən ibarət ikiqat sistemin bazisliyi öyrənilmişdir.

• Hilbert və Banax freymlərinin nöter həyəcanlanmaları öyrənilmişdir.

Riyaziyyat üzrə elmi jurnalların redaksiya heyətlərində üzvlük[redaktə | əsas redaktə]

Azerbaijan Journal of Mathematics

• Caspian Journal of Applied Mathematics, Ecology and Economics

• Transactions of the Institute of Mathematics and Mechanics of the National Academy of Sciences of Azerbaijan

• Proceedings of the Institute of Mathematics and Mechanics of the National Academy of Sciences of Azerbaijan

• TWMS Journal of Pure and Applied Mathematics

• Sahand Communications in Mathematical Analysis (SCMA)

• International Journal of Mathematical Analysis

• Advances in Analysis

• The Aligarh Bulletin of Mathematics

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Monoqrafiyalar[redaktə | əsas redaktə]

1. Bilalov B.T., Vəliyev S.Q. “Некоторые вопросы базисов”, Bakı, Elm, 2010

2. “Selected works of Akif D.Gadjiev”, Baku, 2012 (redaktor)

3. Vəliyev S.Q. “Краевые задачи и базисы из экспонент”, Bakı, Elm, 2006 (redaktor)

4. Билалов Б.Т. “Некоторые вопросы аппроксимации”, Баку, Элм,2016


Məqalələr[redaktə | əsas redaktə]

120-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]