Brayan Qrin

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Brayan Qrin
ing. Brian Randolph Greene
Brian Greene, February 28, 2012.jpg
Doğum adı Brayan Rendolf Qrin
Doğum tarixi
9 fevral 1963 (1963-02-09) (59 yaş)
Doğum yeri Nyu York şəhəri, ABŞ
Vətəndaşlığı
Milliyyəti amerikan
Uşağı 2
Elm sahəsi Fizika
İş yerləri Kornell Universiteti
Kolumbiya Universiteti
Alma-mater Harvard Universiteti (İncəsənət üzrə Bakalavr)
Maqdalin Kolleci, Oksford (fəlsəfə doktoru)
Təhsili
Elmi rəhbərləri Qrem Ross (fizik)
Ceyms Binni
Tanınır Sim nəzəriyyəsi
Zərif kainat
Kosmosun strukturu
Gizli reallıq
Mükafatları Endryu Gemant mükafatı (2003)
briangreene.org
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Brayan Rendolf Qrin (ing. Brian Randolph Greene, 9 fevral 1963-cü il)[2] — amerikan nəzəriyyəçi fiziki və riyaziyyatçısı, elmin populyarlaşdırıcısı, ən məşhur sim nəzəriyyəçilərindən biri. Qrin 1990–1995-ci illərdə Kornell Universitetində fizika professoru olub və 1996-cı ildən Kolumbiya Universitetinin professoru və 2008-ci ildə həmtəsisçilərindən biri olan Ümumdünya Elm Festivalının sədridir. Qrin iki müxtəlif Kalabi-Yau çoxobrazlılarına (konifoldu onun orbifoldlarından biri ilə konkret əlaqələndirir) aid güzgü simmetriyası üzərində işləmişdir. O, həmçinin flop-keçidini, topoloji dəyişikliyin xəfif formasını təsvir etmiş, sim nəzəriyyəsində topologiyanın konifold nöqtəsində dəyişə biləcəyini göstərmişdir.

Qrin geniş ictimaiyyət üçün kitabları, "Zərif kainat", "Zamanın kənarındakı İkar", "Kosmosun strukturu", "Gizli reallıq" və onlarla əlaqədar PBS xüsusi televiziya proqramları vasitəsilə daha geniş auditoriya tərəfindən tanınmışdır. O, həmçinin Böyük partlayış nəzəriyyəsi teleserialının Bitki bağçasının cücərməsi bölümündə, həmçinin TezlikSon Mimzi filmlərində rol alıb. Hal-hazırda Atom alimləri bülleteninin Sponsorlar Şurasının üzvüdür.[3] 2020-ci ilin fevralında onun podkastçı Co Roqana verdiyi müsahibəsinə milyonlarla insan tərəfindən izlənilmiş və ya dinlənilmişdir.

Bioqrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Brayan Qrin Nyu Yorkda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur.[4] Atası Alan Qrin bir zamanlar vodevil ifaçılığıyla məşğul olmuş və sonradan orta məktəbi yarımçıq qoyaraq səs məşqçisi və bəstəkar kimi çalışmışdır. Stuyvesant Liseyində[5] oxuduqdan sonra Qrin fizikaya fokuslanmaq üçün 1980-ci ildə Harvard Universitetinə daxil olub. 1984-cü ildə bakalavr dərəcəsini yüksək qiymətlərlə başa vurduqdan sonra Qrin 1987-ci ildə Oksfordda Maqdalin Kollecində nəzəri fizika üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini qazanmışdır.[6][7] Qrin Oksfordda olarkən konsert pianoçusu Cek Qibbonsdan fortepiano dərsi də almışdır.[8]

Karyerası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qrin 1990-cı ildə Kornell Universitetinin fizika fakültəsinə daxiloldu və 1995-ci ildə tamştatlı professor vəzifəsinə təyin edildi. Növbəti il o, Kolumbiya Universitetinin fakültəsinə tam professor kimi qatıldı. Kolumbiyada Qrin universitetin Simlər, Kosmologiya və Astrohissəciklər Fizikası İnstitutunun (ISCAP) həmtəsisçisidir və kosmoloji suallara supersim nəzəriyyəsini tətbiq edən tədqiqat proqramına rəhbərlik edir. Tədqiqatçı David Albert və Maulik Parikh ilə birlikdə "Kvant Kainatında Zaman Oxu" adlı layihəsinə görə FQXi -nin böyük qrant mükafatçısıdır.[9]

Tədqiqat sahələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qrinin tədqiqat sahəsi kvant cazibə nəzəriyyəsinə namizəd olan sim nəzəriyyəsidir. O, sim nəzəriyyəsindəki qıvrılmış ölçülərin ala biləcəyi müxtəlif formaların anlaşılmasına verdiyi töhfə ilə tanınır. Bu formalardan ən mühümü Kalabi-Yau çoxobrazlıları adlanan formalardır; Əlavə ölçülər bu xüsusi formaları aldıqda, üç ölçülü fizika supersimmetriya kimi tanınan mücərrəd bir simmetriya nümayiş etdirir.

Qrin, güzgü simmetriyası kimi tanınan iki fərqli Kalabi-Yau çoxobrazlısı ilə əlaqəli xüsusi bir simmetriya sinfi üzərində işləmişdir və topologiya dəyişikliyinin xəfif forması olan flop-keçidlə bağlı araşdırması ilə tanınır və sim nəzəriyyəsində topologiyanın konifold nöqtəsində dəyişə biləcəyini göstərir.[10]

Hal-hazırda, Qrin sim kosmologiyasını, xüsusən də kosmik mikrodalğalı fonda trans-Plank fizikasının izlərini və qara dəlik elektronunun təklifi ilə genişlənən, ətrafımızdakı kosmosun niyə üç böyük ölçüyə sahib olduğunu izah edə bilən brane — qaz kosmologiyalarını öyrənir. elektron qara dəlik ola bilər.

Dünya Elm Festivalı[redaktə | mənbəni redaktə et]

2008-ci ildə Tresi Dey (ABC Nyus-un keçmiş prodüseri) ilə birlikdə Qrin Ümumdünya Elm Festivalının həmtəsisçisi oldu.[11] Onun missiyası elmdən xəbərdar, maraqdan ilham alan, onun dəyərinə inanan geniş ictimaiyyət yetişdirmək və onun gələcəkdəki təsirləri ilə məşğul olmaqdır.[12]

Ümumdünya Elm Festivalının imza hadisəsi Nyu-York şəhərində, adətən may ayına təsadüf edən beş günlük festivaldır. Müxtəlif muzeylərdə, qalereyalarda və açıq məkanlarda keçirilən festival 2 milyon iştirakçını ötüb.[13] The New York Times tərəfindən "yeni mədəniyyət qurumu"[14] kimi təriflənən festivalda Stiven Hokinq, Edvard O. Uilson, Pol Ners, Ceyms Uotson , Anna Diver Smit , Frensis Kollinz, Filip Qlass, Yo-Yo Ma, Oliver Saks , Meri-Kler Kinq, Uilyam Fillips, Pol Devis , Elizabet Varqas , Stiven Veynberq, Rocer Penrouz, Çarli Rouz, Liza P. Cekson, Con Litqou, Vinton Serf , Qlenn Klouz, Ceffri Yevgenidis, Bill T. Cons, Coys Kerol Outs və Eleyn Fuks.

Elmi kommunikasiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Brayan Qrinin Bookbits radiosuna verdiyi müsahibədən

Qrin nəzəri fizikanın, xüsusən simlər nəzəriyyəsinin və vahid fizika nəzəriyyəsinin axtarışının populyarlaşdırılması üzrə işi ilə daha geniş auditoriyaya yaxşı tanışdır. Onun 1999-cu ildə nəşr olunan "Zərif Kainat: Supersimlər, gizli ölçülər və son nəzəriyyənin axtarışı" adlı ilk kitabı superstring nəzəriyyəsinin və M-nəzəriyyəsinin populyarlaşmasıdır. O, qeyri-bədii ədəbiyyat üzrə Pulitzer Mükafatının finalçısı və 2000-ci ildə Elm Kitabları üzrə The Aventis Mükafatlarının qalibi idi.[15] Daha sonra Zərif kainat 2003-cü ildə Pibodi mükafatını qazanan müəllifi və aparıcısı Qrinin olduğu eyni adlı PBS televiziyasına çevrildi.[16]

Qrinin ikinci kitabı, Kosmosun strukturu: fəza, zaman və gerçəkliyin teksturası (2004), fəza, zaman və kainatın təbiəti haqqındadır. Bu kitabda əhatə olunan aspektlərə xüsusi nisbilik və sim nəzəriyyəsinin əsas izahatlarına aid olduğu üçün yerli olmayan hissəciklərin dolanması daxildir. Bu, kosmos və kosmologiya, mənşə və birləşmə kimi mövzuları əhatə edən və reallıq və təxəyyülün tədqiqini əhatə edən maddənin və reallığın mahiyyətinin tədqiqidir. Kosmosun strukturu daha sonra Qrin tərəfindən aparıcılıq edən və rəvayət edilən eyni adlı PBS televiziya xüsusi proqramına çevrildi.

Qrinin 2011-ci ilin yanvarında nəşr olunan "Gizli Reallıq: Paralel kainatlar və kosmosun dərin qanunları" adlı üçüncü kitabı çoxlu kainatlardan və ya bəzən toplu olaraq adlandırıldığı kimi, çoxlu kainatdan daha dərindən bəhs edir.

Daha gənc auditoriya üçün kitab, İkar mifinin futuristik şəkildə yenidən izahı olan Zamanın kənarındakı İkar,[17] 2 sentyabr 2008-ci ildə nəşr olundu.[18]

Elmi-populyar kitabların müəllifi olmaqla yanaşı, Qrin "The New York Times" qəzetinin vaxtaşırı olaraq məqalə müəllifi, öz işi və digər elmi mövzularda yazır.

Qrinin ən yeni kitabı Zamanın sonunadəkdir. (Knopf)

Kitablarının populyarlığı və kamera qarşısında təbii davranışı bir çox media çıxışları ilə nəticələndi, o cümlədən Charlie Rose, The Colbert Report, The NewsHour with Jim Lehrer , The Century with Peter Jennings, CNN, Time , Nightline in Primetime , Late Night with Conan O'BrienDavid Letterman ilə Gecikmiş Şou. Bu, həmçinin Qrinin Con Litqoya Günəşdən 3-cü Qaya televiziya seriyası üçün elmi dialoqda kömək etməsinə və Tezlik filmində texniki məsləhətçi olmasına səbəb oldu., bu filmdə də kamo rolunu oynadı. 2006-cı ildə Deja Vu adlı vaxta səyahət filmində məsləhətçi olub. O, həmçinin 2007-ci ildə "Son Mimzy " filmində Intel alimi kimi kamo rolunu oynamışdı. Qrin həmçinin 2002-ci ildə Mələk epizodunda " Supersimmetriya " və 2008-ci ildə Stargate Atlantis seriyası " Trio "da xatırlandı. 2011-ci ilin aprelində o, The Big Bang Theory -də "Bitki bağçasının cücərməsi" bölümündə özü kimi göründü və kiçik bir kütlə qarşısında ən son kitabının məzmunu haqqında danışdı.[19]

Qrin iyirmi beşdən çox ölkədə həm ümumi, həm də texniki səviyyədə kollegial mühitdən kənarda mühazirələr oxuyub. 2012-ci ildə onun müəllimlik bacarığı Amerika Fizika Müəllimləri Assosiasiyası tərəfindən hər il verilən Richtmyer Memorial Mükafatını aldıqda tanındı.[20]

2013-cü ilin may ayında 2013-cü il ABŞ-ın Elm Mükafatları Aktı (HR 1891; 113-cü Konqres) Konqresə təqdim edildi. Brayan Qrin bir şərhçi tərəfindən qanun qəbul ediləcəyi təqdirdə Elm Laureatı vəzifəsinə mümkün namizəd kimi siyahıya salındı.[21]

2015-ci ilin mart ayında yırtıcı ovlamaq üçün dalğalardan istifadə edən avstraliyalı hörümçək Dolomedes brayanqrini Brayan Qrinin şərəfinə adlandırılmışdır.[22][23]

O, 28 aprel 2020-ci ildə BBC radiosunun The Life Scientific proqramında Cim Əl-Xəliliyə geniş bir müsahibə vermişdir.[24]

Şəxsi həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qrin ABC-nin keçmiş prodüseri Tresi Dey ilə evlidir.[25] Onların Alek adında bir oğlu və Sofiya adında bir qızı var. Qrin doqquz yaşından vegeterianlığa, 1997-ci ildən isə veqanlığa keçmişdir.[26][27][28]

Qrin elmin dinin hərfi şərhləri ilə bir araya sığmaz olduğunu və Yeni Ateizm hərəkatında onunla rezonans doğuran çox şey olduğunu, çünki şəxsən dini izahata ehtiyac hiss etmədiyini bildirdi. Bununla belə, o, elmi dünyagörüşünün yayılması strategiyası kimi onun effektivliyinə əmin deyil.[29] The Guardian-a verdiyi müsahibədə o deyir: "Mən özümü bir insan kimi başa düşmək və minlərlə il əvvələ gedib çıxan uzun bəşər mədəniyyət zəncirinə necə uyğunlaşdığımı başa düşməyə çalışdığım zaman din hekayənin çox dəyərli bir parçasıdır".[30]

Biblioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Elmi-populyar kitablar

Texniki məqalələr

Texniki məqalələrin tam siyahısı üçün INSPIRE-HEP verilənlər bazasındakı nəşrlər siyahısına daxil olun.

  • Easther, Richard; Greene, Brian R.; Jackson, Mark G.; Kabat, Daniel. "String windings in the early universe". Journal of Cosmology and Astroparticle Physics. 2005 (2). 2005: 009. arXiv:hep-th/0409121. Bibcode:2005JCAP...02..009E. doi:10.1088/1475-7516/2005/02/009. (#parameter_ignored)
  • Easther, Richard; Greene, Brian R.; Kinney, William H.; Shiu, Gary. "A generic estimate of trans-Planckian modifications to the primordial power spectrum in inflation". Physical Review D. 66 (2). 2002: 023518. arXiv:hep-th/0204129. Bibcode:2002PhRvD..66b3518E. doi:10.1103/PhysRevD.66.023518. (#parameter_ignored)
  • R. Easther, B. Greene, W. Kinney, G. Shiu, "Inflation as a Probe of Short Distance Physics". Physical Review. D64 (2001) 103502.
  • Brian R. Greene, "D-Brane Topology Changing Transitions". Nuclear Physics. B525 (1998) 284–296.
  • Michael R. Douglas, Brian R. Greene, David R. Morrison, "Orbifold Resolution by D-Branes". Nuclear Physics. B506 (1997) 84–106.
  • Brian R. Greene, David R. Morrison, Andrew Strominger, "Black Hole Condensation and the Unification of String Vacua". Nuclear Physics. B451 (1995) 109–120.
  • P. S. Aspinwall, B. R. Greene, D. R. Morrison, "Calabi–Yau Moduli Space, Mirror Manifolds and Spacetime Topology Change in String Theory". Nuclear Physics. B416 (1994) 414–480.
  • B. R. Qrinand M. R. Plesser, "Duality in Kalabi-Yau Moduli Space". Nuclear Physics. B338 (1990) 15.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Mathematics Genealogy Project (ing.). 1997.
  2. "The Mathematics Genealogy Project – Brian Greene". March 5, 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 21, 2014.
  3. "Board of Sponsors". Bulletin of the Atomic Scientists. 20 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 October 2019.
  4. Literature = art + science, February 12, 2009, Rebecca Abrams, JC
  5. JR Minkel. "The String is The Thing – Brian Greene Unravels the Fabric of the Universe". Columbia Magazine. Columbia University. Spring 2006. 2007-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-10-31.
  6. "Brian Greene - Department of Physics". physics.columbia.edu. 2013-12-11 tarixində arxivləşdirilib.
  7. Thesis Brian Randolph Greene: Superstrings Arxivləşdirilib 2022-07-07 at the Wayback Machine — website of Oxford University Research Archive
  8. "The Hidden Reality by Brian Greene | book review". 29 March 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 October 2019.
  9. O'Hara, Bob. "The Hidden Reality by Brian Greene (Book Review)". The Guardian. 2012-11-28. 2015-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 January 2020.
  10. Greene, Brian; Ahlqvist, Pontus; Kagan, David; Lim, Eugene A.; Sarangi, Saswat; Yang, I-Sheng. "Conifolds and Tunneling in the String Landscape". Journal of High Energy Physics. 2011 (3). 2011: 119. arXiv:1011.6588. Bibcode:2011JHEP...03..119A. doi:10.1007/JHEP03(2011)119. (#parameter_ignored)
  11. "Who We Are". World Science Festival. September 6, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 6, 2015.
  12. "About the World Science Festival". World Science Festival. September 6, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 6, 2015.
  13. Eskenazi, Gerald. "Add This To Your Calendar In New York: The Fascinating Science Festival". Forbes. May 28, 2019. July 14, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: Oct 14, 2019.Eskenazi, Gerald. "Add This To Your Calendar In New York: The Fascinating Science Festival". Forbes. May 28, 2019. July 14, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: Oct 14, 2019.
  14. Overbye, Dennis. "An Overflowing Five-Day Banquet of Science and Its Meanings". The New York Times. June 3, 2008. April 30, 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 6, 2015.
  15. "Profile of Brian Greene". Royce Carlton Incorporated. 2007-08-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-02-17.
  16. "NOVA: The Elegant Universe with Brian Greene". 23 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 October 2019.
  17. Greene, Brian. Icarus at the Edge of Time. 2008. ISBN 978-0-307-26888-4.
  18. results, search. Icarus at the Edge of Time. Knopf. September 2, 2008. ISBN 978-0307268884.
  19. Brian Greene String Theory — String Theory And Multiverse Explained (Documentary) Arxivləşdirilib 2022-07-14 at the Wayback Machine. YouTube.
  20. "Brian Greene Recognized as 2012 Recipient of the Richtmyer Memorial Lecture Award". American Association of Physics Teachers. January 15, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 11, 2013.
  21. Marlow, Jeffrey. "The Science Laureate of the United States". Wired. May 9, 2013. September 11, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 12, 2013.
  22. Mitchell-Whittington, Amy. "Brisbane welcomes world renowned physicist by naming spider after him". Brisbane Times. March 9, 2016. October 20, 2017 tarixində arxivləşdirilib.
  23. Lewis, Danny. "Recently Discovered Spider Is Named After Physicist Brian Greene". 2022-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-21.
  24. "BBC The Life Scientific". 14 July 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 May 2020.
  25. Overbye, Dennis. "An Overflowing Five-Day Banquet of Science and Its Meanings". The New York Times. June 3, 2008. April 30, 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 21, 2022.
  26. Boss, Shira. "Brian Greene Has the World on a String". Columbia College Today. June 23, 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2011.
  27. "Consciousness Emerges in the Ash of Stellar Alchemy". Flickr. 2007-08-12. 2015-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-22.
  28. "Scientists and inventors on vegetarianism". 2013-05-11 tarixində arxivləşdirilib.
  29. "An Interview with Brian Greene". oxonianreview.org. April 3, 2011. September 27, 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  30. "Physicist Brian Greene: 'Factual information is not the right yardstick for religion'". TheGuardian.com. 8 February 2020. 14 July 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 August 2022.

Əlavə oxu üçün[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Online version is titled "String theorist Brian Greene wants to help you understand the cold, cruel universe".