Dominikan Respublikasının ABŞ tərəfindən işğalı (1965-1966)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Dominikan Respublikasinin ABŞ tərəfindən işğalı(1965-1966)
Gen. Bruce R. Palmer, 1965.jpg
Tarix 28 aprel 1965 - Sentyabr 1966
Yeri Dominik Respublikası
Nəticəsi qələbə ABŞ, devirmək Juan Bosch
Münaqişə tərəfləri

ABŞ ABŞ ABŞ

Şablon:Dominikan Respublikası Dominik Respublikası

Komandan(lar)

Şablon:Flaqifikasiya/ ABŞ [[[Lyndon Baines Johnson]]]
Şablon:Flaqifikasiya/ ABŞ Robert York

naməlum

Əməliyyat “Power Pock”vətəndaş müharibəsi nəticəsində hakimiyyətə gələn Fransisko Caamagno'nun sol hökumətini devirmək üçün 1965-ci ildə Dominikan Respublikasını işğal etmək üçün ABŞ-a edilən bir hərbi əməliyyatdır.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

24 aprel 1965-ci ildə Dominikan Respublikasında polkovnik Fransisko Caamagno başçılıq etdiyi "konstitusiyaçılar" ın hərbi qiyamı başlayır.Üsyançılar 1963-cü il konstitusiyasının bərpa edildiyini elan etdilər və 1963-cü ildə hərbi çevrilişlə devrilən keçmiş prezident Juan Bosçun hakimiyyətə qayıtmasını tələb etdilər. Ertəsi gün üsyançılar Santo Dominqonu işğal etdilər və Cabralın başçılıq etdiyi triumvirate hökumətini devirdilər. Ölkənin müvəqqəti prezidenti Kaamagno elan etdi. 1963-cü il çevrilişinə qədər Deputatlar Palatasının sədri Jose Rafael Molina Ureña Müvəqqəti Hökümətin başçısı oldu.Yıxılan triumviratın tərəfində hava qüvvələri bölmələri və ordunun bir hissəsi irəli çıxdı. Donanma komandiri bitərəf mövqe tutdu. Şimalda, tank bölmələri və təyyarələri (90 tank və zirehli maşın, 30 təyyarə) paytaxta köçürən Briqada generalı Vessina i Vessinanın rəhbərliyi ilə yeni bir hərbi xunta yaradıldı. Vətəndaş müharibəsi başladı, 31 avqust 1965-ci ilə qədər davam etdi.

ABŞ müdaxiləsi[redaktə | əsas redaktə]

Aprelin 28-də Baronon və Ayn şəhərlərinə ABŞ Dəniz Qoşunlarının enişi başlayır. Prezident Conson, "ABŞ vətəndaşlarını qorumaq üçün" Dominik Respublikasına 405 dəniz piyadası göndərdiyini açıqladı. Aprelin 29-da ABŞ qoşunları paytaxtın sahil bölgələrini, eləcə də Barahona şəhərindən Santo Domingo şəhərinə qədər olan bütün sahilləri işğal etdilər. Üsyançı qüvvələr müdaxilə edənlərə inadla müqavimət göstərir. Papa nuncionun vasitəçiliyi ilə müharibə edən tərəflər arasında barışıq əldə edildi. Mayın 1-dək ABŞ qoşunlarının sayı 12 min nəfərə çatır. 1 may 1965-ci ildə Sovet hökuməti BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili olaraq çağırılmasını tələb etdi, Prezident Johnson isə ABŞ qüvvələrinin Dominikan Respublikasında kommunistlərin hakimiyyətə gəlməsinə mane olduğunu söylədi.

Mayın 4-də Kaamagno, cənubda müvəqqəti hökumətin başçısı elan edildi. Mayın 5-də ABŞ və Amerika Dövlətləri Təşkilatı(ADT) təzyiqi ilə qiyamçılarla hərbi xunta arasında barışıq bağlandı. Mayın 15-də Junta qoşunları atəşkəsi pozaraq paytaxtın şimal hissəsində üsyançı qüvvələrə hücum etdilər. ABŞ qüvvələri beynəlxalq təhlükəsizlik zonasını saxlamağa çalışdı, lakin hər iki tərəfə kömək etməkdə günahlandırıldı.

Mayın 19-da müharibə edənlər arasında yeni barışıq bağlandı.

İyulun 3-də BMT-nin iclasında SSRİ nümayəndə heyəti ABŞ hökumətinin suveren dövlətə qarşı açıq hərbi müdaxilə kimi qiymətləndirildiyi Dominikan Respublikasında baş verən hadisələrlə əlaqədar Sovet Hökümətinin Bəyanatını elan etdi. Avqustun 31-də konstitusiyaçı, hərbi xunta və OAS vasitəçilik komissiyasının nümayəndələri Dominikan Uzlaşma Aktını və ona əlavə institusional Aktı imzaladılar. Hector Federico Garcia Godoy Caseras ölkənin müvəqqəti prezidenti oldu. 1966-cı il iyunun 1-də ABŞ-ın ölkəni işğalı şəraitində prezident seçkiləri keçirilir. Seçki nəticəsində Balaguer qalib gəldi.

İyulun 28-də OAS qoşunlarının geri çəkilməsi başlayır və sentyabr ayında ABŞ qoşunların çəkilməsini başlayır, lakin 250 hərbi məsləhətçi, ABŞ səfirliyinin 500 əməkdaşı və 5 minə yaxın CIA agenti qalır.