DoS hücumlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Dos-hücum səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

DoS - xidmətdən imtina hücumu (en. Denial of Service attack), (ru. aтака типа “отказ в обслуживании) – şəbəkə hücumunun bir növü.

Denial of Service attack .jpg

veb-saytın, veb-serverin və digər şəbəkə resursunun normal işini pozmaq və ya çətinləşdirmək məqsədilə həyata keçirilir. Bu zaman serverə xidmət tələbi ilə çoxlu sayda sorğular gəlir. Server öz resurslarını bağlantı qurmağa və xidmət göstərməyə sərf edir, sorğuların müəyyən axınının qarşısında isə “tab gətirmir”. Çox zaman bu hücumlar iqtisadi təzyiq məqsədilə edilir: gəlir gətirən xidmət dayanır, provayderdən gələn hesab şişir, hücumun qarşısını almaq üçün görülən tədbirlər əlavə xərclərə səbəb olur. Bu hücumları müxtəlif üsullarla həyata keçirirlər. Üsullardan biri serverə çoxsaylı sorğuların göndərilməsidir, serverin resursları onların emalı üçün yetərli olmadıqda serverin işi çətinləşə və ya pozula bilər. Bu növ hücumdan qorunmaq üçün adi trafiklə müqayisədə aşırı trafikin mənbələri təhlil olunur və onların qarşısı alınır. 1980-ci illərdə və 1990-cı illərin başlanğıcında “xidmətdən imtina” növlü hücumlara o qədər də çox rast gəlinmirdi və ona görə də onlar ciddi təhlükəli hesab edilmirdi.

DoS-şəraiti müxtəlif səbəblərdən yarana bilər:

  • Proqram kodunda olan xəta. Nəticədə ünvan fəzasının istifadə olunmayan fraqmentinə müraciət olunur, mümkün olmayan göstərişin yerinə yetirilməsinə cəhd olunur. Bunun klassik örnəyi boş (NULL) ünvana müraciətdir.
  • İstifadəçinin verilənlərinin yetərincə yoxlanmaması. Sonsuz və ya çox uzun dövrlə, yaxud prosessorun hədsiz yüklənməsi və ya böyük həcmdə operativ yaddaşın ayrılması (və sonda onun tükənməsi) ilə nəticələnir.
  • Flud. Kompüter sisteminə və ya şəbəkə avadanlığına çoxlu sayda, adətən, mənasız, yaxud yanlış formatda formalaşdırılmış sorğular göndərməklə sistemin – prosessorun, yaddaşın və ya rabitə kanallarının resurslarının tükənməsi nəticəsində sistemin işinin məqsədli, yaxud məqsədsiz şəkildə pozulması.
  • İkinci növ hücum. Müdafiə sistemini yalandan işə salmağa və beləliklə də resursu erişilməz etməyə cəhd.

DDoS (Distributed Denial of Service − paylanmış xidmətdən imtina) hücumunda şəbəkə resurslarına bir deyil, çox sayda kompyuterdən sorğular göndərilir. Yoluxdurulmuş kompyuterlərdən biri "idarəetmə mərkəzi" kimi istifadə edilir, o "zombi" adlandırılan digər kompyuterlərdən edilən hücumları idarə edir.[1]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]