Edvard Qibbon

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Edvard Qibbon
ing. Edward Gibbon
Edward Gibbon by Henry Walton cleaned.jpg
Doğum tarixi: 27 aprel 1737(1737-04-27)
Doğum yeri: Surrey, İngiltərə
Vəfat tarixi: 16 yanvar 1794 (56 yaşında)
Vəfat yeri: London, İngiltərə
Vətəndaşlıq: Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
Peşəsi: Tarixçi
Milliyyəti: ingilis
Fəaliyyəti: Viqlər

Edvard Qibbon (ing. Edward Gibbon) - ingilis tarixçi və millət vəkili.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qibbon Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərmiş Viqlər partiyasının millət vəkili olmuşdur. Tarix sahəsində etdiyi araşdırmaları ilə məşhurdur. Əsas məşhur əsərlərindən biri olan Roma imperiyasının geriləməsi və çöküş tarixi 1776-1788-ci illərdə 6 cild formasında çap olunmuşdur. Roma tarixinin fundamental formada yanaşan kitabda təkcə tarix yox, eyni zaman dönəmin ironiyası və şüur altı vəziyyətidə peşəkar şəkildə əks olunmuşdur. Qibbon tərəfindən bilinən fikirlərdən biri də xristianlığın yüksəlik səbəblərindən bəhs edən eyni adlı kitabdır. Kitabda, tarixçi xristianlıq dinin yüksəlişini beş təməl faktorla əsaslandırır:

  1. Xristianların yəhudilərin miras aldıqları qatı və qonaqpərvərlik ənənələri.
  2. Ölümdən sonra həyatın mövcud olması ilə bağlı nəzəryələr.
  3. Kilsənin möcüzəvi güclərə sahib olması ilə bağlı miflər.
  4. Xristianlıqda həyəata keçirilən dəbdəbəli mərasimlər.
  5. Roma imperiyası daxilində ayrıca bir sistem formasında inkişaf edən kilsənin qaydaları və təsir etmə gücü.

Edvard Qibbon tərəfindən edilmiş tarixi araşdırmalar təkcə Roma imperiyası və Xristianlıq mövzuları ilə məhdudlaşmır. Tarixçi tərəfindən Şərq tarixi ilə bağlı bir sıra araşdırmalar edilmişdir. İranÇin tarixi ilə bağlı bəzi yazıların müəllifidir. Qibbonu digər qərb tarixçilərindən fərqləndirən əsas cəhətlərindən biri şərq tarixinə qərbin təsiri altında qalmadan müstəqil şəkildə yanaşmasıdır. Qibbon xüsusi ilə İslam dinin hakim olduğu ölkələrdə hərbi nizam-intizamla bağlı heyranlığını ifadə etmişdir.

İslamla bağlı fikirləri[redaktə | əsas redaktə]

Edvard Qibbon Ərəb Xilafətinin və Raşidi xəlifələrin dördüncü xəlifəsi olmuş Əli ilə bağlı aşağdakı fikirləri səsləndirmişdir:

" Əlinin qeyrəti və xeyirxahlığı heç vaxt öz dinindən dönmüş insanlar tərəfindən qabaqlanmamışdır. O, müqəddəsi, əsgəri, şairi birləşdirmişdir; onun müdrikliyi hələ də onun mənəvi və dini kəlamlarında nəfəs almaqdadır; və qılınc və ya dil döyüşündə hər rəqibi onun fəsahəti və şücaəti üzündən məyus olurdu. Onun vəzifəsinin ilk saatından onun dəfnetmə mərasiminə qədər lider heç vaxt səxavətli dostu tərəfindən tərk edilməmişdir.[1] "

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. The Decline and Fall of the Roman Empire, London, 1911, volume 5, pp. 381–2