Emil Butru
| Emil Butru | |
|---|---|
| fr. Étienne Émile Marie Boutroux | |
| | |
| Doğum tarixi | 28 iyul 1845[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 22 noyabr 1921[3][1][…] (76 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri |
|
| Əsas maraqları | Din fəlsəfəsi, elmin fəlsəfəsi, Fəlsəfə tarixi, tərcüməçilik fəaliyyəti[d] |
| Mükafatları |
|
Emil Butru (fr. Émile Boutroux; 28 iyul 1845[1][2][…], Monruj, Sena[d] – 22 noyabr 1921[3][1][…], Paris[3]) — fransız filosofu.[4]
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ali Normal Məktəbdə təhsil almışdır. 1888-ci ildən Paris Universitetinin professoru, 1912-ci ildən Fransa Akademiyasının üzvü idi.[4]
Fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]Butru həyat, psixika və təfəkkür təzahürlərinin şərhində mexanistik determinizmə qarşı çıxaraq, varlığın maddi, instinktiv və şüurlu səviyyələri arasında radikal uçurum olduğunu iddia etmiş və vurğulamışdır ki, ali səviyyələr aşağı səviyyələrə müncər edilmir və onlardan asılı deyildir, onlara nəzərən "təsadüfidir". Canlının keyfiyyət özü nəməxsusluğunu Butru iyerarxiya nizamına və fərdiləşməyə canatmada görürdü: "Həyat bu mənada əsl yaradıcılıqdır".[4]
Butru ruhun ilkinliyini təsdiqləyərək hesab edirdi ki, varlığın səviyyələr iyerarxiyası azad ilahi yaradıcılıq aktının nəticəsidir. Bu iyerarxiya hər bir səviyyədə artan azadlığın inkişafının vasitəsi və şərti kimi çıxış edir. Butrunun ideyaları A. Berqsona, M. Blondelə təsir göstərmişdir.[4]
Əsərləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- De la Contingence des Lois de la Nature (1874).
- De Veritatibus Æternis apud Cartesium (1874; translated into French by G. Canguilhem, Des Vérités Éternelles Chez Descartes, Paris: Alcan, 1927; Paris: Vrin-Reprise, 1985).
- La Grèce Vaincue et les Premiers Stoïciens (1875).
- La Monadologie de Leibnitz (1881).
- Socrate, Fondateur de la Science Morale (1883).
- Les Nouveaux Essais, de Leibnitz (1886).
- Questions de Morale et d'Éducation (1895).
- De l'Idée de Loi Naturelle dans la Science et la Philosophie Contemporaines (1895).
- Études d'Histoire de la Philosophie (1897).
- Du Devoir Militaire à Travers les Âges (1899).
- Pascal (1900).
- Essais d’Histoire de la Philosophie (1901).
- La Philosophie de Fichte. Psychologie du Mysticisme (1902).
- Science et Religion dans la Philosophie Contemporaine (1908).
- William James (1911).
Tərcümələri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- La Philosophie des Grecs, by Eduard Zeller (1877–1884).
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 4 Émile Boutroux (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus.
- 1 2 Emile Boutroux (ing.). // Internet Philosophy Ontology project. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
- 1 2 3 4 Бутру Эмиль (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1969—1978.
- 1 2 3 4 Butru// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 133.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 28 iyulda doğulanlar
- 1845-ci ildə doğulanlar
- O-de-Sendə doğulanlar
- 22 noyabrda vəfat edənlər
- 1921-ci ildə vəfat edənlər
- 76 yaşında vəfat edənlər
- Parisdə vəfat edənlər
- Monparnas qəbiristanlığında dəfn olunanlar
- "Fəxri Legion" ordeninin komandorları
- Əlifba sırasına görə filosoflar
- Fransa filosofları
- Fransız filosoflar
- Dei Linçei Akademiyasının üzvləri
- Fransanın Roma katolikləri
- Paris Universitetinin müəllimləri
- XIX əsr filosofları
- XX əsr filosofları