Emil Butru

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emil Butru
fr. Étienne Émile Marie Boutroux
Émile Boutroux.jpg
Doğum tarixi 28 iyul 1845(1845-07-28)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 22 noyabr 1921(1921-11-22)[1][4][2][…] (76 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Monparnas qəbiristanlığı[d][5]
Vətəndaşlığı
Əsas maraqları Din fəlsəfəsi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Emil Butru (28. 7. 1845, Paris yaxınlığında Monruj – 22. 11. 1921, Paris) — fransız filosofu.[6]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ali Normal Məktəbdə təhsil almışdır. 1888-ci ildən Paris Universitetinin professoru, 1912-ci ildən Fransa Akademiyasının üzvü idi.[6]

Fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Butru həyat, psixika və təfəkkür təzahürlərinin şərhində mexanistik determinizmə qarşı çıxaraq, varlığın maddi, instinktiv və şüurlu səviyyələri arasında radikal uçurum olduğunu iddia etmiş və vurğulamışdır ki, ali səviyyələr aşağı səviyyələrə müncər edilmir və onlardan asılı deyildir, onlara nəzərən “təsadüfidir”. Canlının keyfiyyət özü nəməxsusluğunu Butru iyerarxiya nizamına və fərdiləşməyə canatmada görürdü: “Həyat bu mənada əsl yaradıcılıqdır”.[6]

Butru ruhun ilkinliyini təsdiqləyərək hesab edirdi ki, varlığın səviyyələr iyerarxiyası azad ilahi yaradıcılıq aktının nəticəsidir. Bu iyerarxiya hər bir səviyyədə artan azadlığın inkişafının vasitəsi və şərti kimi çıxış edir. Butrunun ideyaları A.Berqsona, M. Blondelə təsir göstərmişdir.[6]

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • De la Contingence des Lois de la Nature (1874).
  • De Veritatibus Æternis apud Cartesium (1874; translated into French by G. Canguilhem, Des Vérités Éternelles Chez Descartes, Paris: Alcan, 1927; Paris: Vrin-Reprise, 1985).
  • La Grèce Vaincue et les Premiers Stoïciens (1875).
  • La Monadologie de Leibnitz (1881).
  • Socrate, Fondateur de la Science Morale (1883).
  • Les Nouveaux Essais, de Leibnitz (1886).
  • Questions de Morale et d'Éducation (1895).
  • De l'Idée de Loi Naturelle dans la Science et la Philosophie Contemporaines (1895).
  • Études d'Histoire de la Philosophie (1897).
  • Du Devoir Militaire à Travers les Âges (1899).
  • Pascal (1900).
  • Essais d’Histoire de la Philosophie (1901).
  • La Philosophie de Fichte. Psychologie du Mysticisme (1902).
  • Science et Religion dans la Philosophie Contemporaine (1908).
  • William James (1911).

Tərcümələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 Émile Boutroux // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. Emile Boutroux // the Internet Philosophy Ontology Project (ing.).
  4. 1 2 Бутру Эмиль // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохорова 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  5. https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article2621.
  6. 1 2 3 4 Butru// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 133.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]