Emil Butru

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Emil Butru
fr. Étienne Émile Marie Boutroux
Émile Boutroux.jpg
Doğum tarixi: 28 iyul 1845(1845-07-28)
Doğum yeri: Paris, Monruj
Vəfatı: 22 noyabr 1921 (76 yaşında)
Vəfat yeri: Paris
Dövr: 19-cu əsr fəlsəfəsi
Əsas maraqları: din fəlsəfəsi
Əhəmiyyətli ideyaları: Din və elm uyğunluğu

Emil Butru (28. 7. 1845, Paris yaxınlığında Monruj – 22. 11. 1921, Paris) – fransız filosofu. [1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ali Normal Məktəbdə təhsil almışdır. 1888-ci ildən Paris Universitetinin professoru, 1912-ci ildən Fransa Akademiyasının üzvü idi.[1]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Butru həyat, psixika və təfəkkür təzahürlərinin şərhində mexanistik determinizmə qarşı çıxaraq, varlığın maddi, instinktiv və şüurlu səviyyələri arasında radikal uçurum olduğunu iddia etmiş və vurğulamışdır ki, ali səviyyələr aşağı səviyyələrə müncər edilmir və onlardan asılı deyildir, onlara nəzərən “təsadüfidir”. Canlının keyfiyyət özü nəməxsusluğunu Butru iyerarxiya nizamına və fərdiləşməyə canatmada görürdü: “Həyat bu mənada əsl yaradıcılıqdır”.[1]

Butru ruhun ilkinliyini təsdiqləyərək hesab edirdi ki, varlığın səviyyələr iyerarxiyası azad ilahi yaradıcılıq aktının nəticəsidir. Bu iyerarxiya hər bir səviyyədə artan azadlığın inkişafının vasitəsi və şərti kimi çıxış edir. Butrunun ideyaları A.Berqsona, M. Blondelə təsir göstərmişdir.[1]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • De la Contingence des Lois de la Nature (1874).
  • De Veritatibus Æternis apud Cartesium (1874; translated into French by G. Canguilhem, Des Vérités Éternelles Chez Descartes, Paris: Alcan, 1927; Paris: Vrin-Reprise, 1985).
  • La Grèce Vaincue et les Premiers Stoïciens (1875).
  • La Monadologie de Leibnitz (1881).
  • Socrate, Fondateur de la Science Morale (1883).
  • Les Nouveaux Essais, de Leibnitz (1886).
  • Questions de Morale et d'Éducation (1895).
  • De l'Idée de Loi Naturelle dans la Science et la Philosophie Contemporaines (1895).
  • Études d'Histoire de la Philosophie (1897).
  • Du Devoir Militaire à Travers les Âges (1899).
  • Pascal (1900).
  • Essais d’Histoire de la Philosophie (1901).
  • La Philosophie de Fichte. Psychologie du Mysticisme (1902).
  • Science et Religion dans la Philosophie Contemporaine (1908).
  • William James (1911).

Tərcümələri[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Works by or about Émile Boutroux at Internet Archive

Emil Butrunun əsərləri

Emil Butrunun əsərləri

İstinadlar  [redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Butru// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 133.