Fransa Polineziyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Fransa Polineziyası

fr. Polynésie française
gerbi
Gerbi
Şüarı: Tahiti Nui Mare’are’a
xəritədə yeri
PaytaxtıPapeete
Rəsmi dilləriFransız
Tarixi 
• Yaranması
1842
Ərazisi
• Ümumi
4167 (173-cü yer)
• Su (%)
12
Əhalisi
• 2015 təxmini
280 min (184-сü yer)
• 2012 siyahıya alma
268 270
• Sıxlıq
67/km2 (173.5/kv. mil) (130-cu yer)
Telefon kodu689
İnternet domeni.pf

Fransa Polineziyası (fr. Polynésie française, taiti Pōrīnetia farāni) — Fransanın dənizaşırı kollektivliyi və təsisçi ölkəsi cənubi Sakit okeanın mərkəzində yerləşir. Qərbdən — Kuk Adaları suları ilə, şimal-qərbdən — Kiribati Respublikası ilə, şimaldan, şərqdən və cənubdan — neytral Sakit okean suları ilə, cənub-şərqdən — Pitkern suları ilə həmsərhəddir.

Buraya arxipelaqlar daxildir: Cəmiyyət adaları, Tuamotu adaları, Markiz adaları, Tubuai adaları, Tuamotunun yaxınlığında olan Qambye adalarını ayrıca ayırır, əslində Tuamotunun ayrı bir hissəsi. Ümumi sahəsi — 4,167 km², əhalisi — 281 674 nəfərdir (2017-ci ildə təxmin edildiyi kimi). Siyasi və inzibati mərkəz Taiti adasındakı Papeete şəhəridir (Fransız Polineziyasının ən böyük adası, 1 min km²).

Fransız Ali Komissarlığı tərəfindən idarə olunur. Yerli hakimiyyət orqanları - Nazirlər Şurası və ərazi məclisi.

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Dənizaşırı kollektivliyin ilk sözü Fransaya aid olmaq deməkdir. İkinci söz, yarısını tutduğu Sakit okean bölgəsindən gəlir. "Polineziya" adı (hərfən — «çox adalı») XVI əsrdə qədim yunan sözlərindən πολύς - "çox" və νῆσος - "ada" sözlərindən süni şəkildə yaranmışdır; sonu ümumiyyətlə ölkələrin və ərazilərin adlarına aiddir [1]. Ərazinin müasir adı ikinci yarıda və ya XIX əsrin sonlarında, ərazinin Fransanın bir hissəsi olanda sonra ortaya çıxdı.

Ümumi coğrafiyası və ətraf mühit şəraiti[redaktə | əsas redaktə]

Fransa Polineziyası xəritəsi

Fransa Polineziyasına Markiz, Cəmiyyət, Qambye, Tubuai və Tuamotu arxipelaq daxildir. Ümumiyyətlə təxminən 130 adadan ibarətdir[2]. Ən iri adası — Taitidir, burada mərkəzi şəhər Papeete yerləşir.

Ümumi sahəsi
4167 km²
* Torpaq sahəsi: 3660 km²
* Su: 507 km²
* Dəniz: 4.8 milyon km²
Torpaq sərhədləri
0 km
Sahil xətti
2,525 km
Dəniz tələbləri
* Eksklüziv iqtisadi bölgə: 200 dəniz mil
* Ərazi dəniz: 12 dəniz mili
Həddindən artıq nöqtələr
* Ən aşağı nöqtə: Sakit Okean 0 m.
* Ən yüksək nöqtə: Orohena dağı (Taiti adası) 2241 m.
Təbii ehtiyatlar
Ağac, balıq, kobalt, su elektrik
Torpaq istifadəsi
* Torpaq sahəsi: 1%
* Daimi bitkilər: 6%
* Daimi otlaqlar: 5%
* Meşələr və meşəlik: 31%
* Digər: 57% (1993 qiymətləndir.)
Suvarılan torpaq
Şərh  N / A km²


== Hökumət ==Fransa parlamenti terefinden teyin edilen yerli qubernator olkeni idare edir.

Siyasət[redaktə | əsas redaktə]

== İnzibati ərazilər ==daxili siyasetde adalar olkesi musteqildir.xarici siyasetde Fransadan asilidir.

== Xarici əlaqələr ==Okeaniya, ABS,Fransa,Yaponiya,Cenub Werqi Asiya ve Avstraliya ile elaqeleri movcuddur.

== Silahlı qüvvələr ==yerli polis desteleri ve Fransanin adalardaki bazasi olkenin tehlukesizliyini qoruyur.Fransanin bir parcasi oldugundan adalar olkesinin milli ordusu yoxdur.

== İqtisadiyyat ==Fransa iqtisadiyyatinin bir hissedir.milli dovlet iqtisadiyyati Fransa parlamenti ve qismen yerli icra orqanlari terefinden heyata kecirilir.

== Daşınma və kommunikasiyalar ==Fransanin deniz ve herbi deniz donanmasi,habele kargo teyyareleri vasitesile icra olunur.

== Demoqrafiya ==ehali artimi yuksekdir.adalarin mueyyen bir qisminde yawayiw var.

== Dil ==yerli dialektler olsa da esas unsiyyet dili Fransizcadir.

== Din ==esas xristianliqdir.katolizm.bundan bawqa yerli enenevi dinler ve merasimlerde movcuddur.

== Mədəniyyət ==Adalar olkesinin qismen boyuk adalari toplamda 6ada erazi dairesi uzre inzibati erazi bolgesi tewkil olunub:Taiti,Tubuai,Markiz,Cemiyyet ve s.

== Elm ==Fransiz muxtelif elmi bilikleri ve yenilikleri by adalar dovletinde de icra edilmekdedir.

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Поспелов, 2002
  2. Kingfisher Geography Encyclopedia. ISBN 1-85613-582-9. Page 546

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Поспелов Е. М. (2002). Географические названия мира. Топонимический словарь (Русские словари, Астрель, АСТ 3 000 nüs.). М.: 2-е изд., стереотип. отв. ред. Р. А. Агеева. səh. 512. ISBN 5-17-001389-2.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]