Gümbəzli hamam (Quba)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gümbəzli hamam
Interior of the Domed bath in Guba 03.jpg Hamamın interyeri.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Quba
Tikilmə tarixi İnşası: XVIII-XIX əsrlər
Bərpası: 1986-1987, 2015-2018
Üslubu Şərq
Material qırmızı kərpic
Vəziyyəti bərpa edilib
Rəsmi adı: Hündür gümbəzli hamam
TipiMədəni
Təyin edilib2 avqust 2001[1]
İstinad nöm.4606[1]

Gümbəzli hamam və ya Çuxur hamamQuba rayonunda tarixi abidə.[2]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Lövhə.

XVIII-XIX əsrlərə aid bir abidədir. El arasında bura "Çuxur hamam", "Gümbəzli hamam", "Bəkir hamamı", "Məşədi Əlimərdan hamamı" adları ilə tanınır[3]. Abidə Şərq memarlığınını incilərindən sayılır.

Fransız yazıçısı Aleksandr Düma Qafqaz səfəri zamanı bu hamamda çimib. Yerli əhalinin söylədiyinə görə, 1918-ci ildə ermənilər Qubada törədilən soyqırımı zamanı adamları hamamın buxarında boğub, sonra isə cəsədləri çalaya töküblər.[4]

Hamam 1985-ci ilə kimi təyinatına uyğun istifadə olunub.[2] Kanalizasiya xətti tutulduğundan buranın fəaliyyətini dayandırmaq qərarına gəliblər.[3]

1986-1987-ci illərdə hamamda təmir bərpa işləri aparılmışdır.[2]

2015-ci ildə hamamı yenidən bərpa etməyə başlayıblar.[5] 26 mart 2018-ci ildə yenidən bərpa olunmuş hamamın açılışı baş tutub.[6] Hamamın bərpası ABŞ Səfirlərinin Mədəni irsin Qorunması Fondunun maliyyə dəstəyi və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ilə əməkdaşlıq şəklində gerçəkləşib.[5] Açılış mərasimində mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta və xanımı, həmçinin, Quba rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Ziyəddin Əliyev iştirak ediblər.[7]

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən tarixi abidə kimi qorunur. Ətrafına vaxtilə UNESCO tərəfindən məhəccərlər inşa edilib.[3]

Memarlıq[redaktə | əsas redaktə]

Hamam Quba şəhərinin mərkəzində Musəbəyov küçəsi ilə Ərdəbil küçəsinin kəsişməsində yerləşir.[3]

Şərq memarlığının ən orijinal nümunəsi olan gümbəzli hamam ümumi bir zaldan, bəylər üçün nəzərdə tutulan 4 otaqdan, istirahət və çay içmək üçün planlaşdırılan daha 3 otaqdan ibarətdir. Hamam 1 qapılı, 6 pəncərəli, 1 mərtəbəlidir və qırmızı kərpicdən inşa edilib. Bu səbəbdən bəzən bu hamama qubalılar Qırmızı hamam da deyirlər. Hamamın içərisində milli ornamentlərdən xüsusi ustalıqla istifadə edilib. Böyük və kiçik olmaqla iki tağdan ibarətdir.[4]

Hamamın istilik sistemi ancaq odunla işləyib.[8] Gümbəzlərinin hündürlüyü 9 metrdir. Hamamın qızdırılmasında istifadə edilən soba həm də döşəmənin isidilməsində istifadə olunub. Belə ki, sobadan hamamın döşəməsi boyu istiliyə davamlı kərpicdən kanallar çəkilib və sobadan çıxan istilik həm də döşəməni isidib.[6]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 "Quba tarixi abidələrinin mühafizəsi ilə bağlı aidiyyəti təşkilatlarla birlikdə tədbirlər həyata keçirilir". Azadinform (azərb.). 12 sentyabr 2013. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
  2. 1 2 3 Qubada tarixi abidənin əsaslı təmirə ehtiyacı var - FOTOSESSİYA. Milli.az internet portalı
  3. 1 2 3 4 Ramin Mahmudov, "Biganəlikdən məhv olan hamam", azerlife.org saytı
  4. 1 2 "Qubada Aleksandr Dümanın çimdiyi "Çuxur hamam"ı bərpa edilir". İsti Press (azərb.). 27 may 2017. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
  5. 1 2 "Qubada tarixi Gümbəzli hamamın açılış mərasimi keçirilib". Apa.az (azərb.). 26 mart 2018. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
  6. 1 2 "Qubada Gümbəzli hamam bərpa edilib". Amerikanın səsi (azərb.). 26 mart 2018. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
  7. "Qubadakı tarixi Gümbəzli hamam bərpa edilib". 1news (azərb.). 26 mart 2018. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
  8. Bu abidə məhv ola bilər - Ancaq 2001-ci ildən tarixi abidələr siyahısındadır

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Qubada “Günbəzli hamam” abidəsi bərpa olunur //Mədəniyyət.- 2015.- 18 dekabr.- S.11.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Gümbəzli hamam (Quba) ilə əlaqəli mediafayllar var.