Georgi Axvlediani

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Georgi Axvlediani
გიორგი სარიდანის ძე ახვლედიანი
Georgi Axvlediani.jpg
Doğum tarixi 13 aprel 1887(1887-04-13)
Vəfat tarixi 7 iyul 1973(1973-07-07) (86 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahələri linqvistika, loqopediya
Elmi dərəcəsi filologiya elmləri doktoru
İş yeri
Alma-mater Sankt-Peterburq İmperator Universiteti
Xarkov İmperator Universiteti
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları "Lenin" ordeni "Oktyabr inqilabı" ordeni "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni "Şərəf nişanı" ordeni "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı

Georgi Saridanoviç Axvlediani (gürc. გიორგი სარიდანის ძე ახვლედიანი13 aprel 1887[1] — 7 iyul 1973) — gürcü dilçi, Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Georgi Axvlediani 13 aprel 1887-ci ildə Kutaisi (Qərbi Gürcüstan) yaxınlığındakı Derçi kəndində anadan olmuşdur. 1910-cu ildə Xarkov Universitetinin tarix-filologiya fakültəsinin slavyan-rus şöbəsinə daxil olur. İmperator Xarkov Universitetini, sonra Petroqrad Universitetini bitirir.[2]

1918-ci ildə Gürcüstan Universitetinin qurulması ilə əlaqədar olaraq Tiflisə qayıdır, "Gürcüstan Universiteti Cəmiyyəti" nin akademik komissiyasında iştirak edir. 1918-ci ildə Gürcüstan Universitetinin qurulması ilə əlaqədar olaraq Tiflisə qayıtdı, "Gürcüstan Universiteti Cəmiyyəti" nin akademik komissiyasında iştirak etdi. Tbilisi Dövlət Universitetinin qurucularından biri olur (1918).

1939-cu ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olur.

1941-ci ildə Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyası qurulduqda onun həqiqi üzvü seçildi.

Böyük Vətən müharibəsi illərində orduda xidmət göstərmiş yaralılarda meydana gələn nitq qüsurlarını düzəltmək üçün xidmət göstərən bir qrupa rəhbərlik edir.

1951-ci ildə J.Qoqebaşvili adına Tbilisi adına Elmi Tədqiqat Pedaqoji İnstitutunun danışma terapiyası sektoruna rəhbərlik edir. "Bilik" cəmiyyətinin Gürcüstan şöbəsinin sədri və Gürcüstan dil cəmiyyətinin sədri idi.

Georgi Axvlediani 7 iyul 1973-cü ildə Tiflisdə vəfat edir, şəhərin küçələrindən birinə onun adı verilib.

Dilçiliyin inkişafı və loqopediyaya verdiyi töhfələr[redaktə | mənbəni redaktə et]

G.Axvlediani dilçilik sahəsində bir çox fundamental əsərlərin müəllifidir. Hind-İran dilləri onun fəaliyyət sahələrindən biri idi. Bu sahədə osetin dilini, kartvelyan və Dağ Qafqaz dillərinin fonetikasını öyrəndi. Ümumi dilçilik (fonem nəzəriyyəsi, fonoloji sintaqmatika problemləri, eksperimental fonetika məsələləri) sahəsində tədqiqatlar aparıb. Danışıq terapiyası nəzəriyyəsi və praktikası ilə bağlı suallar üzərində çalışmışdır. Danışıq pozğunluqlarının mahiyyətini öyrənərkən Georgi Axvlediani fonetikaya xüsusi yer ayırdı. Əsərlərindən birində yazırdı: "Danışıq terapiyası bir sıra elmi fənlərlə yaxından əlaqəlidir, lakin ən çox fonetikaya aiddir; onların tədqiqat obyektləri eynidir — sosial cəhətdən əhəmiyyətli artikulyasiya hərəkətləri, artikulyasiya səsləri, lakin hər biri; fonetika və danışıq terapiyası bu obyekti fərqli baxımdan və fərqli məqsədlə araşdırır".

Georgi Axvledianinin rəhbərliyi altında danışıq terapiyası nəzəriyyəsi və praktikası ilə bağlı bir sıra tədqiqatlar aparılmışdır. Bu tədqiqatlar arasında: "Kəkələmənin tipologiyası", "Danışıq pozğunluqlarının qarşısının alınması", "Nitq pozğunluqları və onların düzəldilməsi", "Siqmatizm və onun düzəlişləri", "Gürcü məktəblilərinin tələffüzünün dezavantajları", "Səslərin kollektiv korreksiyası", "Yazı,tələffüz çatışmazlığı olan uşaqların xüsusiyyətləri "," Gürcüstanda danışıq terapiyası işinin tarixi "," Danışıq terapiyası işində didaktik oyunlar-məşqlər " vardır. Georgi Axvlediani bir çox gürcü loqopedinin fəaliyyət göstərdiyi elmi məktəb yaratdı (N. Asambadze, A. Kayşauri, Z.Qabaşvili, T.Peradze, A.Kelbakiani).

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ахвледиани Г. С. Основы общей фонетики. — Тбилиси, 1949.
  • Ахвледиани Г. С. Сборник избранных работ по осетинскому языку. — Тбилиси, 1960.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Перадзе Т. Г. С. Ахвледиани и грузинская логопедия // Дефектология. — 1981. — № 6. — С. 81.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Georgi Axvlediani // Большая советская энциклопедия[в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978.
  • Axlediani (1887–1973). Həyatı, Tbilisi, 1978 Gürcüstan Elmlər Akademiyasının saytında (rus.)