İri tənək hafı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Hippotion celerio səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Hippotion celerio
İri tənək hafı
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Buğumayaqlılar
Sinif: Cücülər
Yarımsinif: Qanadlılar
Dəstəüstü: Amphiesmenoptera
Dəstə: Pulcuqluqanadlılar
Fəsilə: Sphingidae
Cins: Hippotion
Növ: Hippotion celerio
Elmi adı
Hippotion celerio
(Linnaeus, 1758)
[1]
Sinonimi
  • Sphinx celerio Linnaeus, 1758
  • Sphinx tisiphone Linnaeus, 1758
  • Phalaena inquilinus Harris, 1780
  • Elpenor phoenix Oken, 1815
  • Deilephila albolineata Montrousier, 1864
  • Hippotion ocys Hübner, 1819
  • Hippotion celerio unicolor Tutt, 1904
  • Hippotion celerio sieberti (Closs, 1910)
  • Hippotion celerio rosea (Closs, 1911)
  • Hippotion celerio pallida Tutt, 1904
  • Hippotion celerio luecki Closs, 1912
  • Hippotion celerio brunnea Tutt, 1904
  • Deilephila celerio augustii (Trimoulet, 1858)

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
axtar

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

İri tənək hafı (lat. Hippotion celerio ) — pulcuqluqanadlılar dəstəsinin haflar fəsiləsinə aid növ. Nəsli kəsilməkdə olan növdür.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Qanadları açıq halda 75 mm-dir. Ön qanadlar qəhvəyimtil-qonur olub, zirvədən əsasa doğru çəpinə xətt keçir, orta hücrənin zirvəsində ağ halqa ilə haşiyələnmiş qara nöqtə vardır. Arxa qanadlar çəhrayı rəngdədir, xarici kənarı tünd haşiyələnmişdir, əsasında da tünd rəngli xətt vardır. Qanadların damarları qaraya çalır.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Cənubi Avropa, Kiçik Asiya, Şimali Afrika, Malay Arxipelaqı, Avstraliya, Kanar adaları, Orta Asiya, Cənubi Qafqaz, Azərbaycanda - Talış (Zuvand).[3]

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Evritop növdür. Kəpənək iyunda uçur, yeganə fərdə yalnız Zuvandda rast gəlinmişdir. Tırtılları üzüm və sirğagülü bitkisi ilə qidalanır. Bunlardan başqa qida bitkiləri sırasına həmçinin Vitis, Galium, Epilobium, Linaria, Daucus, Rumex, Lonicera, Fuchsia, Impatiens, Galium verum, Colocasia esculenta, Parthenocissus daxildir. Növün ekologiyası hərtərəfli öyrənilmişdir. Təbii düşməni və xəstəlikləri məlum deyil.

Sayı[redaktə | əsas redaktə]

R.Əffəndi tərəfindən Zuvandda 1 fərd qeydə alınmışdır. Son tədqiqatlarda rast gəlinməmişdir.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Qırmızı Kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Kəpənəyin yaşadığı ərazilər nəzarətdə saxlanmalı, monitorinqlər təşkil edilməlidir. Tutulması qəti qadağan edilməlidir.

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae". Cate-sphingidae.org. http://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Hippotion/celerio.html. İstifadə tarixi: 2011-10-25.
  2. Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II cild, 2013.
  3. Миляновский Е.С. Фауна чешуекрылых Абхазии // Тр. Сухум. опытн. ст. эфиромасл. культур. Сухуми, 1964.190 с.;

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II cild, 2013.
  2. Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С.Петербург. Изд. А.Ф. Девриена.1913, с. 138;
  3. Миляновский Е.С. Фауна чешуекрылых Абхазии // Тр. Сухум. опытн. ст. эфиромасл. культур. Сухуми, 1964.190 с.;
  4. Эффенди Р.М. К изучению фауны бражников в Азербайджане (Lepidoptera, Shingidae). Уч.зап. АГУ им С.М.Кирова, № 1, 1967;
  5. Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана. Автореф.дис.канд.биол.наук, Баку, 1971, 24 с.;
  6. Staudinger O.Catalog der Lepidopteren des palaearctischen Faunengebietes. I Theil. Berlin, 1901, 411 p.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]