II İvan Asen

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
II İvan Asen
Иван Асен II
G danchov ivan asen.jpg II İvan Asen
bayraqİkinci Bolqarıstan imperiyasının V imperatorubayraq
1218 — 24 iyun 1241
Sələfi Boril
Xələfi I Kalman
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1190[1]
Vəfat tarixi 24 iyun 1241(1241-06-24)
Vəfat yeri
  • Veliko Tarnovo[d], Second Bulgarian Empire[d]
Dəfn yeri
  • Veliko Tarnovo[d]
Sülalə Asen sülaləsi
Milliyyəti Bolqar
Atası I İvan Asen
Anası Yelena Yevgeniya
Həyat yoldaşları Kuman Anna
Anna Mariya Arpad
İrene Komnene Dukayana
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

II İvan Asenİkinci Bolqarıstan imperiyasının V imperatoru (1218-1241), I İvan Asenin oğlu.

İlkin hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1207-ci ildə Qaliç-Volin knyazlığına qaçmış, 1218-ci ildə onların köməyi ilə hakimiyyəti əlinə almışdı. İvanın ilk siyasəti müttəfiqlər qazanmaq olmuşdu. Belə ki, qızı Mariyanı Epir despotluğunun hökmdarı Teodorun qardaşı Manuel Dukasla evləndirmiş, özü də Macarıstan kralı II Andraşın qızı Anna Mariya Arpad ilə evlənmişdi.

Epirlə münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

1228-ci ildə Latın imperatoru I Robertin ölümündən sonra taxta çıxmış əyanlar II Bolduinin qəyyumu olaraq II İvan Aseni düşünürdülər. Bu arada imperiyanın torpaqlarını işğala başlayan Teodor 1230-cu ildə Bolqarıstana müharibə elan etmişdi. Döyüşə pozulan müqavilənin mətni ilə gələn Çar İvan, Teodoru ağır məğlubiyyətə uğratmış, torpaqlarını ələ keçirmiş, beləliklə Adriatik dənizi sahillərinəcən sərhədləri genişləndirmişdi. Epirin qalan torpaqları isə Manuel Dukasa verilmişdi.

Serbiya və Nikeya ilə münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

1231-ci ildə yerli əyanlar Latın imperiyasının qəyyum olaraq Qüds krallığının keçmiş hökmdarı İohann de Brieni seçmişdilər. Bu İvanı qəzəbləndirmiş, Nikeya imperiyası ilə ittifaq qurulmasına təkan vermişdi. 1234-cü ildə öz kürəkəni I Stefan Vladislavı Serbiya taxtına çıxartmışdı.

Macar istilası və Latın imperiyası ilə münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

Nikeya ilə ittifaq katolik dövlətləri qəzəbləndirmiş, 1232-ci ildə Macarıstan orduları Bolqarıstana girmiş, Sofiyanı işğal etsə də, çarın qardaşı Aleksandr Asen tərəfindən məğlub edilmişdilər. 1233-cü ildə yenidən Valaxiyaya gələn macar ordularının başında şahzadə Bela Arpad dururdu. Macarlar Valaxiyanı 1240-cı iləcən əllərində saxlamışdılar. 1235-ci ildə İvanın qızı Yelena Nikeya şahzadəsi II Teodor Laskarislə evlənmiş, müttəfiqlik gücləndirilmişdi. 1237-ci ildə yenidən Latın imperiyası ilə müttəfiqliyə nail olub, qızını imperatorla evləndirmək istəyən çar bu dəfə Teodora ərə verdiyi qızını özü qaçırdıb Nikeyaya müharibə elan etmişdi. Lakin həmin il həm həyat yoldaşının, həm bir övladının həm də Tarnovo patriarxının ölümünü bir cəza kimi görmüş, müharibəni dayandırıb qızını geri göndərmişdi.

II İvan Asen dövründə Bolqarıstan sərhədləri

Hakimiyyətinin son dövrləri[redaktə | əsas redaktə]

1237-ci ildə Epir despotu Teodorun qızı İrene Komnene Dukayana ilə evlənmiş, bu evliliyin nəticəsində Teodor həbsdən buraxılmış, o da qardaşı Manueli devirmişdi. 1241-ci ildə Batı xanın Macarıstanı işğalından geriyə dönərkən ona hücum edən İvan həmin ilin 24 iyununda vəfat etdi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

İvan Asen 3 dəfə evlənmişdir: Kuman Anna ilə evliliyindən:

İvan Asenin gerbi

Anna Mariya Arpadla evliliyindən:

İrene Komnene Dukayana ilə evliliyindən:

Mənbələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Canev, Stefan (2006). "6 (1218–1241) Zavoevateljat na duši. Car Ivan Asen II". Bǎlgarski hroniki (Bolqarca). Sofiya, Plovdiv: Trud, Žanet 45. ISBN 954-528-610-5.
  • Delev, Petǎr; Valeri Kacunov; Plamen Mitev; Evgenija Kalinova; Iskra Baeva; Bojan Dobrev (2006). "16 Bǎlgarskata dǎržava pri Car Simeon; 10 Zlatnijat vek na bǎlgarskata kultura". Istorija i civilizacija za 11. klas (Bolqarca). Trud, Sirma. ISBN 954-9926-72-9.
  • Dimitrov, Božidar (1994). "Restoration and rise of the Bulgarian state and its hegemony on the Balkan Peninsula 1185–1246". Bulgaria: illustrated history. Sofiya: Borina. ISBN 954-500-044-9.
  • Fine, Jr., John V.A. (1987). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor: Miçiqan Universiteti nəşriyyatı. ISBN 978-0-472-10079-8.
  • Lalkov, Milčo (1997). "Tsar Ivan Assen II (1218–1241)". Bolqarıstan hakimləri. Kibea. ISBN 954-474-098-8.
  • Vasiliev, Alexander (1952). "The role of Bulgaria in the Christian East under Tsar John Asen II". A History of the Byzantine Empire. Madison, Wisconsin: Viskonsin universiteti. OCLC 2323191.
  • "2.1 Sǎzdavane i utvǎrždavane na Vtorata bǎlgarska dǎržava. Vǎzstanovenata dǎržavnost". Bǎlgarite i Bǎlgarija (Bolqarca). Bolqarıstan xarici işlər nazirliyi, Trud, Sirma. 2005.