JF-17 Thunder

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(JF-17 səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
JF-17 Thunder/ FC-1 Xiaolong
Pakistan Air Force JF-17 Thunder flies in front of the 26,660 ft high Nanga Parbat.jpg
Pakistan Ordusuna məxsus JF-17 Thunder. Nanqa Parbat dağlıq ərazisində (8.107 metr).
Tipi qırıcı-çoxməqsədli
Dizayner CAC, PAC, MiQ (məsləhətçi qismində)
İstehsalçı Flag of the People's Republic of China.svg ÇXRFlag of Pakistan.svg Pakistan
İlk uçuş 25 avqust 2003
İstismara verilib 12 may 2007
Status istismar edilir
Əsas istismarçılar Pakistan Hərbi Hava Qüvvələri
Pakistan, Nigeriya, Birma
İstehsal illəri Çində: 2007-ci il iyun - davam edir

Pakistanda: 2008-ci il yanvar - davam edir

İstehsal sayı Pakistan HHQ: 250 ədəd (planlaşdırılıb)
Proqramın icra dəyəri 500 milyon dollar $
Vahidinin qiyməti Blok 1: 15–20 milyon ABŞ dolları (təxminən)[1]
Blok 2: 20–25 milyon ABŞ dolları [2]

JF-17 Thunder və ya FC-1 Xiaolong - yüngül, tək mühərrikli, çoxməqsədli dördüncü nəsil qırıcı-bombardmançı təyyarə. Qırıcı ilk növbədə Pakistan hava qüvvələrinin təlabatını ödəmək üçün Pakistan Hərbi Hava Qüvvələri və Pakistan Aviasiya Kompleksinin (PAC) iştirakı ilə Çin şirkəti olan Çenqdu Aviasiya Sənaye Korporasiyası (CAC- Chengdu Aircraft Industries Corporation) tərəfindən hazırlanmışdır.

Təyyarə proqramı ilk dövrlər Pakistanda "Super 7" adı ilə tanınsa da, sonradan "JF-17 Thunder" adı ilə tanınmağa başlanmışdır. Təyyarənin adındakı "JF" abreviaturasının açılışı "Joint-Fighter" (Vahid Qırıcı), "Thunder" isə "İldırım" mənasını verir.

Çində təyyarə "FC-1 Xiaolong" adı ilə tanınır. "FC" abreviaturasının açılışı "Fighter-China" (Çin Qırıcısı), "Xiaolong" isə "Qəddar Əjdaha" mənasını verir.

Bu hərbi təyyarə ilk dəfə olaraq 2006-cı ildə sınaqdan keçirilmşdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bu qırıcı təyyarədən artıq sifariş etdiyi barədə mətbuatda məlumat verilib. Hesab edilir ki, JF-17 Thunder təyyarələri MiQ-29 təyyarələri ilə eyni xüsusiyyətlərə malikdir. Təyyarənin yüksək manevrlik qabiliyyəti var.

2011-ci ildə orduya daxil edildikdən sonra 19,000 saat əməliyyat uçuşu yerinə yetirmişdir. JF-17 Pakistanın şimal-qərbində terrorçuların mövqelərinin bombalanması əməliyyatında aktiv iştirak edib. Bu əməliyyatlarda həm idarə olunmayan, həm də idarə olunan aviasiya bombalarından istifadə olunub. 2016-cı il hesablamalarına görə Pakistanın hər il özü üçün 25 ədəd JF-17 istehsal edəcəyi gözlənilir. Hər hansı başqa ölkədən sifariş olacağı halda bu rəqəmin artacağı gözlənilir.

2016-cı ilin dekabr məlumatlarına əsasən Pakistan Aviasiya Kompleksi 70 ədəd JF-17 Blok-1 qırıcısını və 33 ədəd daha müasirləşdirilmiş Blok-2 qırıcısını Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinə təhvil verib.

Variantları[redaktə | əsas redaktə]

Prototipləri[redaktə | əsas redaktə]

Prototip mərhələsində 2 fərqli konfiqurasiya test olunub. İlk konfiqurasiyaya 3 prototip təyyarə daxil idi (PT-01, PT-02, PT-03). Növbəti üç prototip olan PT-04, PT-05 və PT-06 isə ikinci növ konfiqurasiyaya daxil idi. Avionika və silah testləri üçün PT-04 əsas götürülüb. PT-01 ilk uçuşunu 2003-cü ilin avqustunda, PT-03 isə 2004-cü ilin aprelində həyata keçirib. PT-04 ilk uçuşunu 10 may 2006-cı ildə yerinə yetirib.

İstehsal variantları[redaktə | əsas redaktə]

  • JF-17 Blok 1: İstehsalı 2006-cı ilin iyun ayında Çində başlanıb, 18 dekabr 2013-cü ildə tamamlanıb. Təyyarələrin 58%-i (təqribən 50 ədəd) Pakistanda istehsal olunub.[3] Qiyməti 15 milyon ABŞ dollarıdır.
  • JF-17 Blok 2: İstehsalı 18 dekabr 2013-cü ildə başlanıb.[4] Bu qırıcılar havada olarkən yanacaq doldurma qabiliyyətinə, inkişaf etmiş avionikaya, artırılmış yük daşıma qabiliyyətinə və radioelektron mübarizə vasitələrinə sahibdir. Qiyməti 25 milyon ABŞ dollarıdır.[5] Pakistan HHQ-nə hər il 16 ədəddən çox Blok 2 təhvil veriləcək. Yerli mediyanın məlumatına əsasən, 2015-ci ilin dekabrında 16-cı Blok 2 orduya təhvil verilib ki, bu da 4-cü JF-17 eskadrilyasının tamamlanması ilə nəticələnib.
  • JF-17 Blok 3: Dəbilqədə quraşdırılmış ekran və görünüş sistemi (HMD/S), daha inkişaf etmiş avionika, AESA radar, yeni mühərrik, iki oturacaqlı pilot kabinəsi kimi bir çox yeni funksiyalara malikdir.[6][7] Sürətinin Mach 2.0+ olacağı gözlənilir. Pakistan HHQ rəsmiləri bu təyyarəni "4+ nəsil" təyyarə adlandırıb. 2017-ci ilin ilk yarısında 50-dən çox Blok-3 variantı olan döyüş təyyarəsi Pakistan HHQ-nə təhvil verilmişdir.[8]
  • JF-17B: İki oturacaqlı variantın 2017-ci ildə orduya daxil olacağı gözlənilir.[9]

Taktiki-texniki xüsusiyyətləri (Blok-1)[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Ekipaj: 1 nəfər
  • Uzunluğu: 14.93 m
  • Hündürlüyü: 4.72 m
  • Qanad genişliyi: 9.45 m
  • Qanad sahəsi: 24.4 kv.m.
  • Boş çəki: 6,586 kq
  • Yüklənmiş çəki: 9,100 kq
  • Maksimum qalxma ağırlığı: 12,500 kq
  • Manevr qabiliyyəti: +8g / -3g
  • Daxili yanacaq çəni: 2,350 kq
  • Mühərrik: 1 ədəd RD-93 Klimov

Uçuş keyfiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Maksimum sürət: Mach 1.6 (1960 km/s)
  • Döyüş radiusu: 1,352 km
  • Uçuş tavanı: 16,920 m
  • Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti: 0.95

İstifadə edən ölkələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Flag of Pakistan.svg Pakistan: 86-dan çox qırıcı hazırda silahlanmaya qəbul olunub.[10]

İnsident və qəzalar[redaktə | əsas redaktə]

  • 14 noyabr 2011-ci ildə, bir ədəd JF-17 "Thunder" Pakistan ərazisində Mullan Mənsur dağlıq ərazisində qəzaya uğrayıb və nəticədə pilot, eskadrilya komandiri Muhammad Hussain həlak olmuşdur.
  • 27 sentyabr 2016-cı ildə, Pakistanın Kəraçi şəhərində yerləşən Masroor avia bazasından havalanan bir ədəd JF-17 "Thunder" qırıcısı gündəlik təlimlər zamanı Ərəb dənizinə düşmüşdür.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Chengdu FC-1/JF-17 Thunder". http://www.milavia.net/aircraft/fc-1/fc-1.htm.
  2. "JF-17 Thunder". http://www.dawn.com/2011/05/24/sky-wars-pakistan-india-and-china.html.
  3. (September 2010) "JF-17 Thunders in First Public Static Display". Air Forces Monthly (269).
  4. "Block 2 JF-17 makes first flight ahead of Block 3 improvements". janes.com. http://www.janes.com/article/49991/block-2-jf-17-makes-first-flight-ahead-of-block-3-improvements. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  5. Rehmat, Adnan (24 may 2011), «Sky Wars: Pakistan, India and China», http://www.dawn.com/news/631303/sky-wars-pakistan-india-and-china
  6. http://www.eastpendulum.com/wp-content/uploads/2016/10/2016-11-01-Airshow-China-2016-le-radar-AESA-KLJ-7A-06.jpg
  7. Warnes, Alan (1 fevral 2017). "Rolling Thunder". Asian Military Review. https://asianmilitaryreview.com/2017/02/rolling-thunder-jf-17/. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  8. Gady, Franz-Stefan (8 fevral 2017). "Pakistan to Order 50 More Fighter Jets in 2017". The Diplomat. http://thediplomat.com/2017/02/pakistan-to-order-50-more-fighter-jets-in-2017/. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  9. "Pakistan, China To Introduce Two-Seater Xiaolong Fighter At Paris Show 2015". defenseworld.net. http://www.defenseworld.net/news/12321/Pakistan__China_To_Introduce_Two_Seater_Xiaolong_Fighter_At_Paris_Show_2015. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2017.
  10. https://tribune.com.pk/story/1328807/16-new-jf-17-thunder-jets-added-paf-14-squadron/
  11. http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=46083:nigerian-air-force-adding-aircraft-to-its-fleet&catid=35:Aerospace&Itemid=107
  12. http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/jf-17-sales.htm

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]