Kamil Mənsimov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kamil Mənsimov.jpg

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mənsimov Kamil Bayraməli oğlu 1950-ci ilin dekabr ayının 10-da Biləsuvar rayonunda anadan olmuşdur.1968-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin (keçmiş Azərbaycan Dövlət Universiteti) mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və universiteti 1973-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirərək təyinatla Azərbaycan MEA Kibernetika institutunda baş laborant kimi işə başlamışdır. 1974-cü ildə həmin institunun qiyabi aspiranturasına daxil olmuş və 1978-ci ildə aspiranturanı bitirərək 1979-cu ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1992-ci ilə qədər həmin institutda kiçik elmi işçi, sektor müdiri, böyük elmi işçi və aparıcı elmi işçi vəzifələlərində işləmişdir. 1992-ci ilin iyul ayında müsabiqədən keçərək Bakı Dövlət Universitetinin "Əməliyyatlar tətbiqi və riyazi modelləşdirmə" kafedrasının dosenti vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 1994-cü ildə 01.01.09-riyazi kibernetika ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və 1995-ci ildən 1998-ci ilə qədər yuxarıda adı çəkilən kafedranın professoru vəzifəsində işləmişdir. 1998-ci ildən "Riyazi kibernetika" kafedrasının müdiri işləyir. Bundan başqa, Azərbaycan MEA Kibernetika İnstitutunda" Mürəkkəb dinamik sistemlərdə idarəetmə" laboratoriyasına rəhbərlik edir. Professor K.B.Mənsimov həmçinin Azərbaycan MEA Kibernetika institutunun müdafiə şurasının sədr müavini vəzifəsində çalışır. Ailəlidir. İki oğlu, Mehin və Cavad adlı iki nəvəsi var.

Elmi dərəcə və elmi adları[redaktə | əsas redaktə]

K.B.Mənsimov 1979-cu ildə "Sonradan təsirə malik sistemlərdə zəruri şərtən nəzəriyyəsinədair" adlı dissertasiya müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizəti alimlik dərəcəsini almişdir.

1994-cü ildə "Optimal idarəetmə məsələlərində məxsusi proseslərin tədqiqi"adlı doktorlıq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Tədqiqat sahəsi[redaktə | əsas redaktə]

K.B. Mənsimov Riyazi kibernetika sahəsində görkəmli alimdir.

Mürəkkəb dinamik sistemlərdə məxsusi idarələri tədqiq etmək üçün yeni üsul verilmişdir. Bu üsulun köməyi ilə yeni idarə məsələləri üçün keyfiyyətcə yeni, qeyri-ənənəvi xarakter daşıyan nəticələr alınmışdır. Bundan başqa məlum məsələlər üçün daha güclü, yeni nəticələr alınmışdır.

Həmçinin K.B.Mənsimovun elmi işlərində artım üsulunun ideyalarından istifadə edərək çox geniş sinif optimal idarəetmə məsələlərində məxsusi idarələri tədqiq etmək və ikinci tərtib zəruri şərtlər tapmaq üçün yeni, orjinal üsul təklif olunmuşdur. Bu üsulun köməyi ilə möhkəmliyə malik sistemlərdə (həm kəsilməz, həm də diskret halda), Qursa-Darbu sistemlərində, diskret iki parametrli sistemlərdə, bir sinif kimyəvi-texnoloji prosesləri təsvir edən sistemlərdə toplanmış və paylanmış parametrli pilləvari optimal idarəetmə məsələlərində məxsusi idarələrin optimallığı üçün elə zəruri şərtlər tapmışdır ki, bunların bəziləri məlum zəruri şərtləri prinsipial şəkildə gücləndirir, digərlərinin isə ümumiyyətlə analoqu yoxdur. O, klassik Lejandr-Klebş şərtinin cırlaşmadığı halda yeni, ikinci tərtib zəruri şərtlər tapmışdır. Ədəbiyyatda ilk dəfə olaraq gecikməyə malik sistemlərdə və Qursa-Darbu sistemlərində bərabərlik və bərabərsizlik tipli funksional məhdudiyyətlər olan halda optimallıq üçün ikinci tərtib zəruri şərtlər alınmışdır. İlk dəfə olaraq K.B Mənsimov bir və iki ölçülü Volterra tipli inteqral tənliklərlə təsvir olunan proseslərdə məxsusi idarələr problemini tədqiq etmişdir. O, kimya texnologiyasında geniş yayılmış katalizatorun aktivliyi dəyişən kimyəvi reaktorlarda baş verən bir sinif kvazistasionar katalik prosesləri təsvir edən optimal idarə məsələsində məxsusi idarə problemini tam tədqiq etmişdir. Bu məsələlər kvazistatik kimyəvi reaktorların işinin effektivliyinin artırılması və lahiyələndirilməsinin optimallaşdırılması məsələləri ilə sıx bağlıdır. K.B. Mənsimov ədəbiyyatda Fornazini və Markezini, Rosser modelləri adı ilə tanınan diskret iki parametrli sistemlərdə nəinki ilk dəfə olaraq məxsusi idarələri tədqiq etmiş, həm də bu tipli optimal idarə məsələlərində Krotov tipli kafi şərtlər də tapmışdır. Bu nəticələr avtomatlar nəzəriyyəsində istifadə edilə bilər.

Beləliklə, K.B. Mənsimov bir tərəfdən mürəkkəb dinamik sistemlərdə optimallıq üçün ikinci tərtib zəruri şərtlər almaq üçün yeni üsullar vermiş, digər tərəfdən isə onların köməyi ilə həm məlum zəruri şərtləri prinsipial olaraq inkişaf etdirən yeni nəticələr almış, həm də əvvəllər öyrənilməmiş halları və məsələləri tədqiq etmişdir. Onun aldığı nəticələr mürəkkəb dinamik sistemlər üçün yüksək tərtibli zəruri şərtlər nəzəriyyəsinə mühüm töhfədir.

K.B.Mənsimov "Diskret riyaziyyat, Diskret sistemlər Qursa-Darbu sistemləri ilə optimal idarəetmə ", Diskret proseslər fənnləri üzrə mühazirələr oxuyur. 1992-2000-ci illərdə "Əməliyyatlar tədqiqi və riyazə modelləşdirmə" kafedrası üzrə "Əməliyyatlar tədqiqinin riyazi üsullari", "Oyunlar nəzəriyyəsi" və "Riyazi modelləşdirmə" fənnlərindən mühazirə oxumuşdur.

Professor Kamil Mənsimov 35-i xaricdə çap olunmaqla 268 elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın, 5 dərs vəsaitinin müəllifidir. O, riyaziyyat üzrə 10 fəlsəfə doktoru yetişdirmişdir.

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

1.K.Ş.Məmmədov, K.B.Mənsimov, S.İ. Həmidov. "İqtisadi kibernetikadan mühazirələr"dərs vəsaiti. Bakı, BDU nəşriyyatı, 2008.

2.K.B.Mənsimov Diskret riyyaziyyatdan mühazirələr (dərs vəsaiti). Bakı, BDU nəşriyyatı, 2008.

3.К.Б. Мансимов, А.Б.Рамазанов. Сборник задач по дискретной математике. (учебное пособие). Баку, изд-во БГУ, 2008. 4. Alqoritmlər nəzəriyyəsindən məsələlər. BDU nəşriyyatı,2010.

5. Diskret riyaziyyatdan çalışmalar(dərs vəsaiti). Bakı, BDU nəşriyyatı, 2010.

6. Riyazi məntiq və diskret riyaziyyatın əsasları. Bakı, BDU nəşriyyatı, 2010.

7. 2011 Лекции по дис-кретной математике. Баку, БГУ, 2011, 150 с

8. Qraflar nəzəriyyəsi, dərs vəsaiti. BDU nəşriyyatı, Bakı, 2014.