Karxarinkimilər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Karxarinkimilər
Karxarinkimilər
Bürünc akula-çəkic (Sphyrna lewini)?
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Balıqlar
Sinif: Qığırdaqlı balıqlar
Yarımsinif: Yastıqəlsəməlilər
Dəstəüstü: Akulalar
Dəstə: Karxarinkimilər
Elmi adı
Carcharhiniformes Compagno, 1977
Fəsilələri

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 551500
MBMM 30483

Karxarinkimilər və yaxud Mişardişlikimilər (lat. Carcharhiniformes) — Akulalar dəstəüstünə aid dəstə. Karxarinkimilərə 48 cinsə aid 150 növ daxildir.

Akulanın ən irisi olan balina-akula (uzunluğu 20 m-ə qədər) və nəhəng akula (12-15m) da bu dəstədəndir. Balina akula tək-tək, nəhəng akula qrupla (29-30-u bir yerdə) yaşayır. İri olmalarına baxmayaraq hər iki akula plankton xərçəngkimilər, molyuskalar və xırda balıqlarla qidalanır. Balina akulanın uzunluğu 67 sm, diametri 40 sm olan bir yumurtası olur. Nəhəng akulanın yumurtadiridoğan olması güman edilir. Bu dəstəyə aid növlər əsasən tropik və mülayim iqlimi olan dənizlərin sahilə yaxın ərazilərdə yaşayırlar. Zolaqlı pələng akula (Proscylliidae) nümayəndəsi dərin sularda yaşayan heyvandır. Karxarinkimilərinbəzi növlərinə, o cümlədən öküz akulaya hətta şirin sularda da rast gəlinir.

Dəstənin mavi akulalar fəsiləsinin 60 növü var. Bunlardan tropik sularda yaşayan kütburun akulanı, Hindistan mavi akulasını, uzunüzgəc akulanı, göy akulanı və s. göstərmək olar.

Həmin dəstənin çəkic akulalar fəsiləsinin 7 növü məlumdur. Bunların uzunluğu 3-6 m-ə çatır. Tropik suların hər yerində rast gəlirlər, çox cəld manevr edən balıqlardır.

Mişardişlikimilərin hamısında arxa üzgəclər, 5 qəlsəmə yarığı, 2 kürək üzgəci, gözün üstündə üçüncü göz qapağı var.

Mişardişlikimilərin bəzisi yumurtlamaqla (məsələn, xallı pələng akula (Schroederichthys maculatus)), digərləri isə diribaladoğmaqla çoxalırlar. Dəstənin nümayəndələri arasında yumurta qoyan, yumurtadiridoğan və diridoğanlar var. Pişik akulanın yumurtalarının sayı 20-yə qədər, diridoğan akulanın balalarının sayı 40-a qədər çatır. Bu akulaların bəzi yerlərdə vətəgə əhəmiyyəti var, bəzən də idman ovu obyekti hesab edilirlər.

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Abbasov H.S,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 141.
  2. Abbasov H.S., Mustafayev Q.T., Məmmədova S.Ə., İsmayılov R.Ə. Bakı,1999,səh 115.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Onurğalılar

Qığırdaqlı balıqlar

Köpəkbalığı

Skatlar

Tənbəlkimilər

Lamnokimilər

Müxtəlifdişlikimilər

Mişarburnukimilər


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]