Klod Debüssi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Klod Debussi
fr. Achille-Claude Debussy
Claude Debussy ca 1908, foto av Félix Nadar.jpg
Ümumi məlumatları
Doğum tarixi 22 avqust 1862(1862-08-22)
Sen-Jermen-an-Le, Flag of France.svg Fransa
Vəfat tarixi 25 mart 1918 (55 yaşında)
Paris, Flag of France.svg Fransa
Vətəndaşlıq Flag of France.svg Fransa
Mənşə Fransız
Peşəsi Bəstəkar
Fəaliyyət illəri 18771918

Klod Debussi(fr. Achille-Claude Debussy [aʃil klod dəbysi]) (22 avqust 1862, Sen-Jermen-an-Le, İvelin departementi, — 25 mart 1918, Paris) —fransız bəstəkarı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Klod Debussi 22 avqust 1862-ci ildə anadan olmuşdu.1872-ci ildə 10 yaşlı Debüssi Paris Konservatoriyasına daxil olur. İlk əsərlərindən simfonik oda “Zuleyma” (Heynenin şeirləri əsasında), 2 hissəli xor və orkestr üçün “Bahar” süitası, sonralar isə “Rodriqo və Ximena”, “Pelias və Melizanda”, “Məhəbbətin cinayəti” operaları, “Kamma”, “Oyunlar”, “Oyuncaqlarla dolu taxta” baletləri, Simfoniya (1880-1881), “Triumf Vakxa” süitası (1882), 3 noktyürn (“Oblaka”, “Praznedstva”, “Sirenı”), arfa və simlilər üçün 2 rəqs, Prelüdiyalar (1891-1894), fortepiano triosu, simli kvartet, violonçel və fortepiano üçün Sonata (1915), skripka və fortepiano üçün Sonata (1916-1917), Qaraçı rəqsləri. Mazurka, “Berqamasskaya süita”, “Romantik vals”, “Obrazlar”, “Estampı” süitası, “Ağ və qara” 3 pyesləri aiddir.

Piano bəstələri tarixi boyunca ən önəmli bəstəkarlardan sayılan Debussi impresyonistlərin və sembolistlərin ideallarını və məqsədlərini musiqiyə daşıyıb. O ondan öncə gələn bəstəkarlar tərəfindən hazırlanmış klaviatura qaydalarını rədd eləyib, yeni texnikalar və səs effektləriini inkişaf etdirib. Debussinin bəstəkarlığı XX əsr musiqisinə dərindən təsir edib.

Debüssi musiqisinin obrazlar aləmi olduqca zəngin və çoxşaxəlidir. Məsələn, fortepiano üçün bəstələnmiş "Prelüdlər" məcmuəsindən "Qar üstə addımlar" pyesini dinləyərkən biz sanki tənha səyyahla rastlaşır, onun qapıldığı ümidsizlik, yalqızlıq hisslərini varlığımızla duyuruq; "Saçı kətan rəngli qız" əsəri gözlərimiz önündə incə, gül tək zərif qadın surəti canlandırır; "Qərbdən əsən külək nələr görüb" pyesi dənizin ənginliklərində baş vermiş faciəvi hadisələrin əks-sədası kimi səslənir; "Batmış came" prelüdündə bəstəkar uzaq keçmişdə batmış və hərdən zəng səslərinin müşayiəti ilə dalğalardan qalxan İs şəhəri haqqında qədim fransız əfsanəsinə müraciət edir.

Debüssinin ən çox ifa olunan nümunələrindən parlaq, bayram əhval-ruhiyyəli "Sevinc adası" pyesi, eləcə də "Berqamas süitası" fortepiano üçün yazdığı əsərlər sırasında xüsusi qeyd olunmalıdır. Debüssinin ən məşhur simfonik əsəri musiqidə impressionizmin manifesti sayılan "Bir favnın axşamçağı yuxusuna prelüd"-ündə antik mifologiyada rast gəldiyimiz çöl, dağ və meşə allahının obrazı təsvir olunur. Bu pyesdə, eləcə də "Noktürnlər", "Dəniz" simfonik əsərlərində Debüssi üslubunun səciyyəvi cəhətləri - melodikanın qeyri-müəyyən, sanki dumanlı xarakteri, harmoniyanın rəngarəngliyi, orkestrin parlaq və eyni zamanda şəffaf səslənməsi qabarıq şəkildə müşahidə olunur.

Debüssi yeganə "Pelleas və Melizanda" operasında Belçika yazıçısı Moris Meterlinkin məhəbbət mövzusunda yazdığı faciəvi hekayəsinə müraciət edib. Fransız dilinin damşıq intonasiyalarını vokal melodiyada özünəməxsus tərzdə əks etdirən bu əsəri Debüssinin müasirləri layiqincə qiymətləndirmədiklərindən bəstəkar opera sahəsindəki yaradıcılıq axtarışlarım dayandırır. Debüssinin uşaqlar üçün bəstələdiyi əsərlər: "Uşaq guşəsi" fortepiano süitası, "Oyuncaqlar qutusu" baleti də bəstəkar irsinin ən gözəl, dəyərli incilərindəndir. Klod Debüssinin incə, zərif, yüksək zövqlü, poetik musiqisi dünya musiqi salnaməsinə əbədi daxil olmuşdur.

Klod Debussi 25 mart 1918-ci ildə Paris şəhərində vəfat edib.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Альшванг А. Клод Дебюсси, М., 1935;
  • Альшванг А. Произведения Клода Дебюсси и М. Равеля, М., 1963
  • Розеншильд К. Молодой Дебюсси и его современники, М., 1963
  • Мартынов И. Клод Дебюсси, М., 1964
  • Кремлев Ю. Клод Дебюсси, М., 1965
  • Сабинина М. Дебюсси, в книге Музыка XX в., ч. I, кн. 2, М., 1977
  • Яроциньский С. Дебюсси, импрессионизм и символизм, пер. с польск., М., 1978
  • Дебюсси и музыка XX в. Сб. ст., Л., 1983
  • Денисов Э. О некоторых особенностях композиционной техники К. Дебюсси, в его кн.: Современная музыка и проблемы эволюции комп. техники, М., 1986
  • Barraque J. Claude Debussy, Р., 1962
  • Golaa А. С. Debussy, I’homme et son oeuvre, P., 1965
  • Golaa А. С. Claude Debussy. Liste complete des oeuvres…, P.— Gen., 1983
  • Lockspeiser E. Debussy, L.—[a. o.], 1980.
  • Hendrik Lücke: Mallarmé — Debussy. Eine vergleichende Studie zur Kunstanschauung am Beispiel von «L’Après-midi d’un Faune». (= Studien zur Musikwissenschaft, Bd. 4). Dr. Kovac, Hamburg 2005, ISBN 3-8300-1685-9.
  • Jean Barraqué, Debussy (Solfèges), Editions du Seuil, 1977. ISBN 2-02-000242-6
  • Roy Howat, Debussy in Proportion: A musical analysis, Cambridge University Press, 1983. ISBN 0-521-31145-4
  • Rudolph Reti, Tonality, Atonality, Pantonality: A study of some trends in twentieth century music. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1958. ISBN 0-313-20478-0.
  • Jane Fulcher (Editor), Debussy and His World (The Bard Music Festival), Princeton University Press, 2001. ISBN 0-691-09042-4
  • Simon Trezise (Editor), The Cambridge Companion to Debussy, Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-521-65478-5

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]