Klyuçevskaya Sopka

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Klyuçevskaya Sopka vulkanı
rus. Ключевская Сопка
Ümumi məlumatlar
Növü Startovulkan
Kraterin diametri 1250 m
Yaşı 7000
Son püskürmə 2013
Tərkibi andezit
Mütləq hündürlüyü 4750 - 4850 m
Yerləşməsi
56°04′00″ şm. e. 160°38′00″ ş. u.
Ölkə  Rusiya

  • VOGRIPA1638
  • GVP300260
  • GeoNames2124442
Klyuçevskaya Sopka vulkanı xəritədə
Klyuçevskaya Sopka vulkanı
Klyuçevskaya Sopka vulkanı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Klyuçevskaya Sopka (Klyoçevskoye vulkanı) — Kamçatka ərazisində fəaliyyətdə olan vulkandır. Hündürlüyünə görə bütün Avrasiya materikinin ən hündür vulkanıdır. Vulkanın yaşı tərqibi olaraq 7000 il hesablanır[1][2][3].

Onun hündürlü 4750 – 4850 m arasında dəyişir. 15 avqust 2013-cü ildə sonuncu partlayışdan öncə onun hündürlüyü 4835 metr təşkil edirdi. Klyoçevskaya Sopka Rusiyanın Qafqazda yerləşən zirvələri istisna olaraq ən hündür zirvəsidir.

Aktivliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Aktivlik baxımından son illərdə yalnız Karim Sopkasından qalır. Gücü baxımından isə Avrasiyanın ən güclü vulkanıdır[4]. Tarixə düşmüş məşhur püskürmələr: −1737 il., −1932 il., −1938 il., −1944–1945 illər., −1946 il., −1951 il., −1953 il., −1956 il., −1966 il., −1980 il., −1983 il., −1984 il., −1987 il., −1988–1989 illər., −1993 il., −1994 il., −2002 il., −2004–2005 il., −2008 il., −2009 il., −2012 il. −2013 il, 2023

1932 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

Adətən il ərzində 5–6 püskürmə baş verir. 1932-ci ildə vulkanın ətəyində püskürmə baş verir. İlk dəfə vulkanda bu hadisə 25 yanvar 1932-ci ildə bsş verir. Bu zaman vulkanın ətəklərində 450–500 m yüksəklikdə yeni axıntılar baş verir. 1 sentyabr 1935 ildə Kamçatka vulkanik stansiyası tərəfindən uzaq məsafədən vulkanın tətqiqini aparırlar.

1938 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bilyakaya konusunda baş verən püskürnə 7 noyabr 1938 ildən başlayır və 13 ay davam etmişdir. Burada 5 km uzunluğunda, xüsusi ilə 1000–1900 m yüksəkliklərdə çatlara rast gəlinir.

1944–45 illər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Növbəti güçlü püskürmə dekabr 1944 və yanvar 1945 ildə baş verir. Ətrafa küll yayılır. 1945-ci ildə Krestov novu ilə lava axınları gedir. .

1945 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

19 iyun 1945 ildə vulkanın cənub-şərq yamacında hüdürlüyü 1100–1450 m yüksəklikdə 2 km uzunluqda çat əmələ gəlir və axıntılar baş verir.

1946 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

23 oktyabr 1946 ildə cənub-şərq yamacında 1500 m yüksəklikdə bir ay davam edən püskürmə baş verir.

1994 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

Klyoçevskaya Sopka

7 sentyabr 1994 ildə güçlü partlayış baş verir. Bomba effekti verən patlayışlar zamanı vulkan kütlələri 2–2,5 km səmaya atılır. Palçıq axınları 25–30 km məsafədə hərəkət edərək Kamçatka çayına çatır.

2009 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

Püskürmə sentyabrda başlayır. Vulkanın hündürlüyü 5000 metrə çatır.

2012 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

15 oktyabr 2012 ildə fontan şəklində vulkan küskürməsi bsş verir. Pükürmə təhlükə doğururdu. Ətrafa zəhərli qazlar yayılmışdı[5]

2013 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

17 oktyabr 2013-cü il püskürməsi

15 avqustda püskürmə başlayır. Dağdan axan dörd lava axını müşahidə edilirdi[6]

2023 il[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yarım kilometr hündürlüyə lava püskürüb.[7]

Galereya[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. При написании этой статьи использовался материал из Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона(1890–1907).
  2. Кравчук П. А. Географический . — Киев: Радянська школа, 1988. Arxivləşdirilib 2022-01-26 at the Wayback Machine ISBN 5-330-00384-9
  3. Петр Кравчук. Рекорды природы. — Любешов: Эрудит, 1993. — 216 с. ISBN 5-7707-2044-1.
  4. "Klyoçevskaya Sopka". 2012-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-24.
  5. "Kamçatkada Klyoçevskaya Sopka vulkanı püskürür". 2018-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-24.
  6. Volcano observatory notification to aviation (VONA) Arxivləşdirilib 2014-02-03 at the Wayback Machine KVERT, ИВиС ДВО РАН
  7. "Klyuchevskaya sopka vulkanı lava püskürür". Oxu.Az (az.). 2023-10-30. 2023-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-30.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]