Korason Akino

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Korason Akino
isp. María Corazón Cojuangco-Aquino
Corazon Aquino 1992.jpg
bayraqFilippinin 11-ci Prezidentibayraq
25 fevral 1986 — 30 iyun 1992
Sələfi Ferdinand Markos
Xələfi Fidel Ramos

Təhsili Uzaq şərq universiteti
Doğum tarixi 25 yanvar 1933(1933-01-25)
Doğum yeri Paniki, Mərkəzi Luson, Flag of the Philippines.svg Filippin
Vəfat tarixi 1 avqust 2009 (76 yaşında)
Vəfat yeri Makati, Flag of the Philippines.svg Filippin
Atası Xose Korason
Həyat yoldaşı Beninqo Akino
Uşaqları Benigno Aquino III[d]Kris Aquino[d]

İmza
Commons-logo.svg Korason Akino Vikianbarda

Mariya Korason "Kori" Koxuanqo-Akino[1] (isp. María Corazón Cojuangco-Aquino; d. 11 sentyabr 191728 sentyabr 1989) — 1986-1992-ci illərdə Filippin prezidenti.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Korason Akino Tarlak vilayətində qarışıq mənşəli zəngin bir ailənin tərkibində (Filippin, Çin və İspan dili) altı uşaqdan biri idi[2]. Kori Aquino Xose Kojuanqo və Demetria Sumulonqun 6-cı övladı olan Korazonun həm ata, həm də ana tərəfi zəngin və ünlü ailələr idi. Kojuanqlar iri mülkədarlar, Sumulonqlar isə Filippin Konqresində (hər iki palatada) yüksək səlahiyyətə malik idilər. O da bacıları kimi, öncə Manilada Müqəddəs Sxolastika Kollecində, müharibədən öncə isə alman rahibələri tərəfindən idarə olunan katolik məktəbində təhsil almışdı. Öz bacı-qardaşlarından fərqli olaraq, Korazon çox sadə idi. Bacısı Terenin məktəbli formasını geyinməyi çox sevən balaca Korazonun sevimli fənni riyaziyyat idi. Məktəbi fərqlənmə ilə bitirsə də yaponların Manilanı işğal etməsi nəticəsində təhsilini yarımçıq qoymalı oldu. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra isə atası onu bacı və qardaşları ilə birlikdə ABŞ-a göndərdi. Gənc xanım Mariya Korazon vaxtını Nyu-Yorkdakı və doğma şəhəri Paniqidəki evləri arasında bölüşdürmüşdü. ABŞ-da keçirdiyi yay tətillərində atası onu paytaxt Vaşinqtona və “Kraliça Mariya” gəmisi ilə Transatlantik səyahətinə göndərərdi.

1948-1953-cü illərdə ABŞ-da təhsil almış, riyaziyyat müəllimi və fransız dilinin tərcüməçisi olmuşdur. Evə qayıtdıqdan sonra, Filippin Uzaq Şərq Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil oldu.

1954-cü ildə o, Milli Assambleyanın köhnə Prezidentinin oğlu Beniqno Akino ilə evləndi.Beniqno Akino uğurlu bir siyasi karyerası var idi - 1955-ci ildə Konsepsyonun başçısı, sonra Tarlak əyalətinin qubernatoru və 1967-ci ildə senator oldu. Bütün bu müddətdə Korazon Akino evdar bir xanım idi, onların beş uşağı var idi - III Beniqno Akino oğlu və dörd qızı.

1973-cü ildə Filippinin prezidenti Ferdinand Markos, gələcək prezident seçkilərinin nəticəsindən qorxaraq, döyüş hökmünü tətbiq etdi və Benigno Aquino da daxil olmaqla, ən məşhur müxalifətçilərin həbsinə əmr etdi. O, həbs olunduqdan sonra yeddi il keçirdi. Bu müddət ərzində Korason Akinonun həyat yoldaşı və 1978-ci ildə parlament seçkiləri təşəbbüsünün təşkili ilə başladığı siyasi karyerası başladı.

ABŞ prezidenti Cimmi Karterin müdaxiləsindən sonra, Markos rejimi ilə müxalifəti liderləşdirə və birləşdirə biləcək yeganə şəxs olan senator Akino həbsxanadan azad buraxıldı və ailəsi ilə ölkədən qovuldu. 1983-cü ildə o, ölkəyə qayıtmağa çalışdı və Manila hava limanında öldürüldü (sonra hava limanının adı verildi). Benigno Aquinonun cənazəsi, ölkənin tarixində ən sıxlıq nümayişləri topladı. Markosun müxalifləri sarı lentlər bağladılar (bu səbəbdən sonrakı hadisələr Sarı inqilaba səbəb olur).

Hakimiyyətə gəlmə[redaktə | əsas redaktə]

Korason Akino

Korason Akino həyat yoldaşı ölümündən sonra müxalifət liderlərindən biri oldu. 1986-cı ilin fevral ayında keçirilmiş prezident seçkisinə namizəd oldu. Prezident kampaniyası səlahiyyətlilər tərəfindən şiddət və qətllərlə qeyd olundu və mövcud prezident Marcosun qalib elan edildi ilə sona çatdı. Lakin Akino tərəfdarları bu nəticəni tanımadılar və fevralın 22-də Müdafiə və Müdafiə Komandanlığı tərəfindən dəstəklənən müxalifət Marcosu istefaya məcbur etdi. Onun vitse-prezidenti Arturo Tolentinonun hakimiyyətini öz əlinə almaq cəhdləri uğursuz oldu - əsgər və əhalinin dəstəyi tapmadı. Korason Akino 25 fevral 1986-cı ildən vəzifəyə başçılıq etdi.

Vəzifəyə gəldikdən dərhal sonra prezident Akino müvəqqəti inqilabçı hökuməti quran 3 saylı İddia nəşr etdi. Onun tərkibində yeni bir Filippin konstitusiyası qəbul edildi: birincisi, 1973-cü ildə hərbi vəziyyətdə qüvvədə olan konstitusiyanı ləğv etdi və bu qərar da 1987-ci il Konstitusiyasının ratifikasiyasına qədər qüvvədə olan 1986-cı ildə müvəqqəti "Azadlıq Konstitusiyasını" təqdim etdi.

Korason Akinonun hakimiyyətə gəlməsi demokratik islahatların rəmzi oldu. Akino özü "Time" jurnalı tərəfindən "İlin qadını" adlandırılmış və Nobel Sülh Mükafatına namizəd olmuşdur.

Prezidentlik[redaktə | əsas redaktə]

Bir çox sektorda, əsasən kənd təsərrüfatı sektorunda qanunvericilik islahatları aparılmışdır. 22 fevral 1987-ci ildə, yeni konstitusiyanın təsdiqlənməsindən üç həftə sonra kəndlilər və əkinçilik işçiləri oradakı başçılıq körpüsünə getdilər, əsl torpaq islahatını tələb etdilər; dənizlər onları atəşlə qarşıladılar, 12 nəfər həlak oldular və 19 nəfər yaralanıblar. Bu faciə Akino Kabinetinin bəzi görkəmli üzvlərini istefa etməyə məcbur etdi, həm də 1987-1988-ci illər qanunları çərçivəsində torpaq ayrılmalarının yenidən bölüşdürülməsinə kömək etdi.

Korason Akino, Markos altında yaşanan kumov kapitalizminin öhdəsindən gəlmək üçün çalışır, xüsusilə şəkər və hindistan cevizi sənayesində kartel, monopol və oligopoliyaların sökülməsi siyasətini həyata keçirdi. Eyni zamanda, büdcə intizamını qorumaq üçün iqtisadiyyatın bir çox sektorunun tənzimlənməsi və özəlləşdirilməsi ilə məşğul olmuşdur. Müxtəlif variantları çəkdikdən sonra, Akino 28 milyard dollar dəyərində öz sələfindən yığılmış xarici borcunu ödəməklə razılaşmayaraq, gözlənilməz qərar qəbul etdi. Aquino-a əsasən, yeni hüquqi kodlar - 1987-ci ilin Ailə Məcəlləsi, 1987-ci il İnzibati Məcəlləsi və 1991-ci il Yerli Hökumət Məcəlləsi yayımlanıb. O, həmçinin ABŞ hərbi bazalarının ölkədən çıxarılmasına nail oldu.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Korason Akino ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Maria Corazon Cojuangco Aquino". National Historical Commission of the Philippines. http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/. İstifadə tarixi: August 22, 2018.
  2. "Essential Cory Aquino: The Young Cory". Ninoy & Cory Aquino Foundation. http://www.coryaquino.ph/index.php/essential/article/4a66ceac-f098-11df-b3cf-001617d76479. İstifadə tarixi: 25 January 2017.