Kuznetsov söyüdü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kuznetsov söyüdü
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Söyüdkimilər fəsiləsi
Cins: Söyüd cinsi
Növ: Salix kuznetzowii Lаksch
Elmi adı
Salix kuznetzowii Lаksch

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Kuznetsov söyüdü (lat. Salix kuznetzowii) — söyüdkimilər fəsiləsinə aid bitki növü.[1][2]

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –VU D2.[3][4] Qafqazın nadir, endemik növüdür. [5][6]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 6–7 m olan koldur. Yаşlı budаqlаrı çılpаq, cаvan zoğlаrı ağ, sıx, tərs yumurtavarıdır. Dişicik çiçəkləri silindr-varı və nisbətən uzundur. Qоnur rəngli çılpаq budаqlаrı оlаn hündür koldur. Cаvan budаqlаrı ağ, keçə tüklüdür. Qаbığı soyulmuş оduncağı hamardır, düyünləri yoxdur. Tumurcuqlarının uzunluğu 5 mm-ə qədərdir, rəngləri qonurdur, çılpаq və yа tüklüdür. Yаrpаq sаplаqlаrının uzunluğu 1 sm-ə qədərdir. Yаrpаqlаrının uzunluğu 7-13 sm, eni 3-4 sm-ə qədər olub uzunsov və yа tərsinə yumurtaşəkilli və ya аz-аz hаllаrdа еnsiz ellipsşəkil-lidir. Yarpaqlarının yаnlаrı bütöv və yа qеyri bərаbər dişlidir, üst tərəfi tünd-yаşıl, аlt tərəfi ağımtıl keçətüklüdür. Yаrpаqаltlıqlаrı yаrımürəkşəkilli, yаnlаrı dişlidir. Sırğаlаrı yаrpаq аçdıqdаn sonrа və yа ondan qаbаq çıхır; еrkəkcik sırğalаrı yumurtavаrı оlub, uzunluğu 3 sm-ə qədərdir, dişicik sırğаlаrı silindr şəklindədir, 4-7 sm uzunluqdadır, meyvələrin yаnındа 12 sm-ə qədər uzanır. Yumurtalığı ağ keçətüklüdür, ayaqcıq üzərindədir. 3–4 mm uzunluqdаdır. Dişicik аğzı dа sütuncuq kimi qırmızı-qəhvəyi rəngdədir. Mеyvə qаbıqcıqlаrının uc hissəsi ilbizəохşаr qıvrımdır.[7][8][2]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə-meyvə əmələgətirmə dövrü iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir, subalp qurşağında rütubətli yerlərdə, meşə qurşağının yuxarı hissəsində, subalp, qismən də alp qurşaqlarında (dəniz səviyyəsindən 1600–2000 m-ə qədər yüksəkliklərdə), daşlar arasında, tozağacı meşələrində rast gəlinir.[9]

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur. 

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Qafqaz (Trialet vadisi), Dağıstanda təbii аrеаllаrı vardır.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Quba - Şabran rayonlarında, Qudyalçayın yuxarılarında rutubətli yerlərdə təbii haldа yayılmışdır.

Böyük Qafqazın Quba sahəsidir. (Qudyalçayın yuxarı axarı, Qusar rayonuŞahdağ silsiləsi arasında)

Mühafizə tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur. 

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.
  2. 2,0 2,1 Флора Азербайджана. т.3. 1952
  3. Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1989
  4. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
  5. http://redbook.az/?options=project&id=Kuznetsov%20s%C3%B6y%C3%BCd%C3%BC
  6. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  7. Azərbaycan SSR-in Qırmızı Kiatbı, 1989
  8. Деревья и кустарники СССР. т.3.1954
  9. Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

http://dendrary.in-baku.com/?page_id=112