Kvarsit

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Кvarsit
Kvarsit
Elm Geologiya

Kvarsit – gözlə və ya zərrəbin altında seçilən, kvarsdan təşkil olunmuş, kvars materialı ilə də sementləşmiş dənəvər süxur Geoloji praktikada, demək olar ki, sırf silisium oksidindən (kvars və opal – xalsedon – kvars qarışığı) təşkil olmuş, sıx və bərk süxurlar kvarsit adlandırılır[1].

Yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Кварцит
Кварцит магнетитовый тонкослоистый мелкозернистый джеспеллитовый (Анновский карьер, Кривбасс) в музее горной техники СевГОКа

Kvarsit kvars qumdaşları və bəzi maqmatik süxurlarin (porfirlər) metamorfizmə uğraması nəticəsində əmələ gəlir[2]. Massiv kvars qumdaşları, habelə aşınma qabıqlarında rast gələn metasomatik mənşəli (hipergen kvarsitlər) dənəvər kvars süxurları da bəzən kvarsit adlanır. Mis kolçedanı yataqlarının oksidləşməsilə bağlı hiper­gen kvarsit digər süxurlar arasında aydın seçildiyindən, bu fliz üçün axtarış əlamətidir. Güman edilir ki, habelə hidrotermal məhlullarla dəniz dibinə çıxarılan silisium oksidi də, başqa komponentlər (Fe, Mn və b.) iştirak etmədikdə, çox vaxt mikrokvarsitlər adlanan kvarsit linzalarının əmələ gəlməsinə səbəb olur.  Kvarsit tikintidə və turşuya davamlı material, əsasən xammal kimi odadavamlı kərpic (dina­sin) istehsalında və metaləritmə sənayesində flüs kimi istifadə olunur.[3]

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

  • 100-450 mpa
  • xüsusi kütləsi, orta hesabla 2,6 q/sm³
  • sıxlıq, orta hesabla 2,68 q/sm³
  • uzunömürlüyü - 150-300 il

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hamilton et al 1976. Metamorphic Rocks - Quartzite Сайт: «Rocks Rock!» (rocks-rock.com). Проверено 4 августа 2011. Архивировано 13 февраля 2012 года.
  2. Шокшинский кварцит
  3. В.Петров. «Драгоценные камни». — М.: журнал «Химия и жизнь», № 10 за 1965 г.